Tiêm chủng là một phần của chăm sóc tim mạch
Tiêm chủng trong chăm sóc tim mạch là việc đánh giá và chủng ngừa phù hợp nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm có thể làm nặng thêm bệnh tim và gây biến chứng. Đây không phải phần việc tách rời khỏi điều trị, mà nên được tính đến cùng kiểm soát huyết áp, mỡ máu và dùng thuốc theo chỉ định. Tuyên bố đồng thuận lâm sàng của Hiệp hội Tim mạch châu Âu và khuyến cáo của Hội Tim mạch Hoa Kỳ năm 2025 xem tiêm chủng là một phần quan trọng trong chiến lược dự phòng tim mạch toàn diện cho người có nguy cơ cao. Với người bệnh, điều đó có nghĩa là buổi tái khám không chỉ nên xoay quanh triệu chứng và đơn thuốc. Hỏi bác sĩ về tình trạng chủng ngừa cũng là một bước thiết thực trong kế hoạch chăm sóc tim mạch lâu dài.
Một đợt nhiễm trùng có thể làm bệnh tim mất ổn định
Nhiễm trùng không chỉ gây thêm gánh nặng cho cơ thể: phản ứng viêm, stress oxy hóa, rối loạn chức năng nội mô và tăng đông có thể góp phần làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, suy tim, đột quỵ và tử vong do bệnh tim mạch. Nguy cơ đáng lưu ý hơn ở người cao tuổi và người có nhiều bệnh nền, vốn dễ gặp nhiễm trùng nặng và mất bù tim mạch. Một trường hợp được chia sẻ tại hội nghị cho thấy điều này rõ rệt: bệnh nhân nữ 67 tuổi mắc suy tim, tăng huyết áp và bệnh mạch vành vốn ổn định suốt sáu tháng, nhưng sau khoảng một tuần ho, mệt và khó thở nhẹ do RSV đã phải nhập viện vì nhiễm trùng hô hấp cấp kèm suy tim cấp. Dấu hiệu ban đầu giống cảm cúm không bảo đảm diễn tiến sẽ nhẹ, nhất là khi người bệnh đã có bệnh tim.
Ai nên chủ động trao đổi với bác sĩ?
Người cao tuổi mắc bệnh tim, người có nhiều bệnh nền và người đang điều trị những tình trạng như suy tim, bệnh mạch vành hoặc tăng huyết áp nên đưa việc chủng ngừa vào trao đổi khi tái khám. Người ghép tim hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch cũng cần hỏi bác sĩ về kế hoạch phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình. Đây không phải lời khuyên tự chọn một loại vắc-xin hay tự sắp lịch tiêm: lựa chọn cần dựa trên tuổi, bệnh đồng mắc, nguy cơ nhiễm trùng và tiền sử tiêm chủng. Người bệnh không nên tự quyết định tiêm hoặc trì hoãn tiêm mà cần trao đổi với nhân viên y tế để được hướng dẫn cụ thể. Việc đánh giá và tư vấn phải tính đến tiền sử bệnh và chỉ định chuyên môn của từng người, thay vì áp dụng một lịch chung cho tất cả.
Phòng biến chứng tim bắt đầu từ kế hoạch dự phòng
Một kế hoạch điều trị tốt không nên dừng ở việc uống thuốc đều hay theo dõi các chỉ số. Tiêm chủng tim mạch là một phần của dự phòng chủ động, đặt cạnh kiểm soát huyết áp, mỡ máu và tối ưu hóa thuốc để giảm những nguy cơ có thể tránh được. Quyết định số 1983/QĐ-BYT của Bộ Y tế cũng đề cập vai trò của tiêm chủng trong phòng ngừa các đợt cấp và biến chứng tim mạch liên quan đến nhiễm trùng, gồm nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Điều đó không có nghĩa tiêm chủng thay thế thuốc hoặc bảo đảm người bệnh không mắc bệnh truyền nhiễm; giá trị của nó nằm ở việc được xem xét như một lớp dự phòng trong chăm sóc toàn diện. Hãy hỏi bác sĩ loại vắc-xin nào phù hợp và lịch tiêm nên được sắp xếp ra sao, thay vì tự quyết định hoặc trì hoãn.
