Khi tường cổ trở thành màn chiếu cho 3D Mapping lịch sử
Phim 3D Mapping “Vun đắp hiền tài” là một trải nghiệm học tập tương tác dùng công nghệ chiếu hình ảnh động lên kiến trúc cổ của Văn Miếu để kể lại hành trình gần một nghìn năm của Quốc Tử Giám, giúp người xem – đặc biệt là người trẻ – tiếp cận lịch sử qua không gian, ánh sáng, âm thanh và cảm xúc thay vì chỉ qua trang sách khô khan. Đây không phải một tiết mục giải trí đính kèm di sản, mà là bước đi rõ ràng của Văn Miếu công nghệ trong nỗ lực biến lịch sử thành câu chuyện có thể “xem – nghe – cảm”. Trong khuôn khổ Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II, bộ phim ra mắt như sự kiện thứ sáu, đồng thời khép lại chuỗi chương trình hướng tới kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám (1076 – 2026). Việc chọn 3D Mapping cho thấy quan điểm rất cụ thể: nếu muốn lịch sử sống trong lòng thế hệ mới, phải dám đổi cách kể.
Một bài học lịch sử 12 phút: trực quan, cô đọng, dễ nhớ
Với thời lượng khoảng 12 phút, “Vun đắp hiền tài” giới thiệu quá trình hình thành và phát triển của Quốc Tử Giám – trường quốc học đầu tiên của Nhà nước Đại Việt. Bộ phim mở đầu từ Thăng Long năm 1010 với hình tượng rồng thời Lý, dẫn dắt đến sự ra đời của Quốc Tử Giám dưới thời vua Lý Nhân Tông, từ những học trò đầu tiên là con em hoàng tộc cho tới khi giáo dục mở rộng ra nhiều tầng lớp xã hội. Câu chuyện được kể không bằng lời thuyết minh dài dòng, mà bằng ba hình tượng chính: tiếng trống trường, những tấm mộc bản, đàn chim bay về phía mặt trời – những biểu tượng vừa giàu tính mỹ thuật, vừa chứa thông điệp về hành trình đạo học và phụng sự đất nước. Theo Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa, khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu, việc kết hợp hình ảnh, ánh sáng, âm nhạc đã “biến không gian di sản thành một sân khấu kể chuyện lịch sử”.
Người trẻ và cách học sử mới: từ tài liệu sang trải nghiệm
Điểm quan trọng nhất của “Vun đắp hiền tài” không nằm ở kỹ xảo mà ở cách nó thay đổi thói quen học sử của công chúng trẻ. Thay vì chỉ tiếp cận lịch sử qua tài liệu trên lớp, sách, báo, người xem được tham gia một bài học trực quan trong không gian Nhà Thái học, nơi tường, cột, mái ngói trở thành khung truyện. Công nghệ 3D Mapping lịch sử kết hợp hình ảnh, ánh sáng và âm nhạc để tái hiện hành trình giáo dục, đào tạo và vun đắp nhân tài qua nhiều thế kỷ, khiến những mốc thời gian, nhân vật, tư tưởng trở nên dễ nhớ hơn. Một sinh viên ngành du lịch chia sẻ rằng chỉ sau 12 phút chiếu phim, bạn đã có thể nắm được quá trình hình thành, bảo vệ, xây dựng và phục dựng lại Quốc Tử Giám – điều mà trước đó bạn chỉ biết rời rạc qua sách vở. Đây là minh chứng thuyết phục cho sức mạnh của học tập tương tác: kiến thức đi vào trí nhớ thông qua trải nghiệm chứ không qua kiểm tra miệng.
Di sản văn hóa số hóa và sức hút mới cho tour đêm Hà Nội
“Vun đắp hiền tài” không xuất hiện đơn lẻ, mà trở thành một mảnh ghép của chiến lược di sản văn hóa số hóa tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Sau khi ra mắt, bộ phim tiếp tục được phục vụ trong chương trình Trải nghiệm đêm Văn Miếu, cùng với “Tinh hoa đạo học” và “Sử đá lưu danh”, góp phần tạo nên một sản phẩm trải nghiệm văn hóa đêm đặc trưng. Việc sử dụng các ứng dụng công nghệ để xây dựng tour đêm đã được Trung tâm triển khai từ nhiều năm và liên tục nâng cấp để tăng sức hấp dẫn cho du khách. Không gian bia đá, nhà Thái học, sân vườn được thắp sáng, trở thành phông nền sống động cho câu chuyện về ngũ thường: nhân, lễ, nghĩa, chí, tín, cùng thông điệp trọng học, trọng tài. Tour đêm Hà Nội vì thế không chỉ là dạo chơi dưới ánh đèn, mà là hành trình khám phá bản sắc trí tuệ của kinh đô Thăng Long qua công nghệ hiện đại.
Từ “vun đắp hiền tài” đến trách nhiệm kể lại lịch sử bằng ngôn ngữ thời đại
Điều đáng nói ở “Vun đắp hiền tài” là nó cho thấy một thái độ mới với di sản: không giữ nguyên trạng trong im lặng, mà chủ động dịch lịch sử sang ngôn ngữ của thế kỷ 21. Những đàn chim di trú bay hình chữ V, từ ít ỏi đến đông đảo, tượng trưng cho quá trình mở rộng giáo dục đến nhiều tầng lớp – một hình ảnh dễ chạm tới người trẻ hơn rất nhiều so với các con số và niên biểu. Từ câu chuyện gần một nghìn năm trước, bộ phim gửi gắm thông điệp rằng vun đắp tri thức, đào tạo con người và trọng dụng hiền tài chính là vun đắp tương lai của đất nước. Nếu muốn lịch sử không bị bỏ lại sau lưng, các thiết chế văn hóa khác cần xem đây như một gợi ý nghiêm túc: kết hợp công nghệ với chiều sâu nội dung, để mỗi di sản trở thành một lớp học mở, nơi người trẻ tự nguyện tìm đến chứ không bị ép phải đến.
