Ba dự án, một tham vọng: tái cấu trúc hạ tầng giao thông Hải Phòng
Ba dự án đường bộ gồm cao tốc Ninh Bình Hải Phòng, tuyến đường Đông Tây Hải Phòng và tuyến nối các đường tỉnh 391–390 là bước đi chiến lược nhằm tái cấu trúc hạ tầng giao thông Hải Phòng theo hướng hình thành trục kết nối hoàn chỉnh từ liên vùng đến nội vùng, phục vụ mục tiêu phát triển đô thị, cảng biển và khu công nghiệp gắn với tầm nhìn đến năm 2030 và xa hơn trong tương lai.
Điều đáng chú ý không phải là con số hơn 31.800 tỷ đồng, mà là cách thành phố “xếp hình” ba tuyến này thành một mạng lưới thống nhất. Cao tốc Ninh Bình Hải Phòng tạo trục liên kết các tỉnh Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa; đường Đông Tây Hải Phòng kết nối hai trung tâm đô thị lớn của thành phố; còn tuyến nối 391–390 đóng vai trò mắt xích vành đai phía Tây. Nếu nhìn dưới lăng kính logistics, đây không phải các dự án rời rạc, mà là bộ khung cho một không gian vận tải mới.
Cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng: trục liên vùng cho cực tăng trưởng phía Nam thành phố
Sáng 23/9, Ban Đô thị HĐND thành phố làm việc với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông để thẩm tra hồ sơ dự thảo nghị quyết về chủ trương đầu tư tuyến đường bộ cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng (CT.08) đoạn qua Hải Phòng và 9 km trên địa bàn tỉnh Hưng Yên. Đây là dự án được Chính phủ giao Hải Phòng làm cơ quan chủ quản, với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 8.228 tỷ đồng, gồm 4.036 tỷ từ ngân sách Trung ương và hơn 4.192 tỷ từ ngân sách thành phố. Đây là một phát biểu có thể trích dẫn nguyên văn trong phân tích chính sách tài khóa và đầu tư công.
Chiến lược của cao tốc Ninh Bình Hải Phòng không dừng ở việc rút ngắn thời gian di chuyển giữa hai địa phương. Việc hoàn thiện đoạn từ nút giao đường bộ ven biển đến nút giao Quốc lộ 37 nhằm khép kín toàn tuyến, tạo trục giao thông kết nối Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên, Ninh Bình và Thanh Hóa. Trong bức tranh logistics, trục này là lưng trục phía Nam cho cụm cảng biển Hải Phòng và các khu công nghiệp đang dịch chuyển về Kiến Thụy, Đồ Sơn. Thành phố thể hiện rõ lựa chọn: nếu muốn giữ vai trò cửa ngõ phía Bắc, phải kiểm soát cả dòng hàng từ các tỉnh Nam đồng bằng đổ về, và cao tốc CT.08 chính là "đường cao" của chiến lược đó.
Đường Đông – Tây: xương sống nội đô và đòn bẩy khai thác quỹ đất
Nếu cao tốc CT.08 là trục liên vùng, thì đường Đông Tây Hải Phòng là xương sống nội đô. Sáng 25/9, tại kỳ họp chuyên đề thứ 5, HĐND thành phố đã thông qua nghị quyết về chủ trương đầu tư tuyến đường kết nối Đông – Tây, dài khoảng 23,59 km, mặt cắt ngang rộng 68 m, với lộ giới quản lý quy hoạch 110 m. Sơ bộ tổng mức đầu tư hơn 22.669 tỷ đồng, thiết kế gồm 6 làn xe chính tốc độ 100 km/h và 4 làn đường song hành vận tốc 60 km/h.
Thành phố không giấu tham vọng khi định vị đây là trục giao thông kết nối thuận lợi giữa hai trung tâm đô thị lớn phía Tây và phía Đông, đồng thời giảm tải cho Quốc lộ 5 và mạng lưới đường hiện có. Quan trọng hơn, tuyến đường Đông Tây Hải Phòng mở ra khả năng khai thác hiệu quả quỹ đất hai bên hành lang, tạo mặt bằng cho các trung tâm logistics, kho bãi và dịch vụ hỗ trợ công nghiệp. Việc chia dự án thành ba thành phần – giải phóng mặt bằng; đoạn từ nút giao Quốc lộ 10 đến đường Tỉnh Thủy; đoạn từ Tỉnh Thủy đến cuối tuyến – cho thấy cách tiếp cận thực dụng: xử lý đất và hạ tầng kỹ thuật song song với thi công, tránh "nút thắt" thường thấy ở các đại dự án đô thị.
Tuyến nối 391–390: mắt xích vành đai phía Tây và vai trò trong điều tiết lưu lượng
Nhìn bề ngoài, tuyến nối các đường tỉnh 391 và 390 với chiều dài khoảng 5,13 km có vẻ "nhỏ" so với hai đại dự án kia. Nhưng về chức năng, đây là mảnh ghép quan trọng của Vành đai I khu vực đô thị phía Tây. Dự án được triển khai trên địa bàn phường Nam Đồng và Ái Quốc, thuộc nhóm B, công trình giao thông cấp I, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hải Phòng làm chủ đầu tư. Giai đoạn chuẩn bị diễn ra trong năm 2026, thi công từ 2026 đến 2028.
Quy mô tuyến gồm hai đoạn: từ đường dẫn cầu vượt sông Thái Bình đến đường tỉnh 390C dài khoảng 1,53 km được mở rộng, bảo đảm nền đường rộng 42 m; đoạn từ 390C đến 390 dài khoảng 3,6 km xây dựng mới với cùng quy mô. Toàn tuyến được đầu tư đồng bộ mặt đường hai làn mỗi chiều, dải phân cách giữa, hệ thống thoát nước, hào kỹ thuật, cây xanh, chiếu sáng. Dự án được xác định nhằm từng bước hoàn thiện Vành đai I phía Tây, tăng cường kết nối mạng lưới giao thông khu vực và góp phần giảm ùn tắc trên Quốc lộ 5. Trong chiến lược logistics, đây chính là "đường vòng" để tách luồng xe công nghiệp, container khỏi trục quốc lộ xuyên tâm đô thị, tránh để giao thông hàng hóa "đè" lên giao thông dân sinh.
Hệ sinh thái kết nối đa tầng: từ quốc lộ tới đường tỉnh, từ cảng tới khu công nghiệp
Khi đặt ba dự án cạnh nhau, có thể thấy Hải Phòng đang xây dựng một hệ thống kết nối đa tầng. Ở tầng liên vùng, cao tốc Ninh Bình Hải Phòng nằm trong chuỗi Quảng Ninh – Hải Phòng – Thái Bình – Nam Định – Ninh Bình – Thanh Hóa – Nghệ An như định hướng trong Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị. Ở tầng nội vùng, đường Đông Tây tạo trục đô thị mới, giảm tải cho Quốc lộ 5, đồng bộ mạng lưới giao thông nội vùng và liên vùng. Ở tầng khu vực, tuyến nối 391–390 hoàn thiện Vành đai I phía Tây, tăng cường kết nối và điều tiết lưu lượng trên QL5.
Một hệ thống như vậy là nền tảng để các cảng, khu công nghiệp và khu đô thị mới gắn kết hữu cơ, thay vì phát triển manh mún. Vấn đề không chỉ là "có đường" mà là loại đường nào dành cho luồng hàng nào: cao tốc liên vùng cho tuyến vận tải đường dài; trục Đông Tây cho kết nối giữa các trung tâm đô thị và khu công nghiệp; vành đai phía Tây cho phân luồng container quanh lõi đô thị. Thách thức nằm ở triển khai: giải phóng mặt bằng, phối hợp liên tỉnh và bảo đảm tiến độ 2026–2030. Nhưng nếu đi đúng kế hoạch, Hải Phòng sẽ không chỉ mở rộng hạ tầng giao thông, mà còn định hình lại vai trò của mình trong mạng lưới kinh tế khu vực, với một cấu trúc kết nối rõ ràng thay vì phụ thuộc vào một vài trục quốc lộ quá tải.
