Đào tạo giáo viên cần vượt khỏi việc truyền đạt công nghệ
Đào tạo giáo viên thời đại số là quá trình trang bị cho nhà giáo năng lực chuyên môn, kỹ năng số và khả năng sử dụng công nghệ có trách nhiệm để đáp ứng nhu cầu học tập đang thay đổi. Đây không thể chỉ là một khóa hướng dẫn công cụ: công nghệ có ích khi phục vụ mục tiêu giáo dục và giúp giáo viên hiểu người học tốt hơn. Sáng 14/11, Trường Đại học Vinh phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An, Hà Tĩnh và Thanh Hóa tổ chức hội thảo khoa học quốc tế về đào tạo, bồi dưỡng giáo viên trong bối cảnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hội thảo bàn về quản trị và phát triển đội ngũ, chuyển đổi số trong đào tạo, cùng giáo dục STEM/STEAM. Trọng tâm ấy là đúng: chuẩn bị giáo viên cho tương lai không đồng nghĩa với chạy theo công nghệ mới, mà là giúp họ lựa chọn công cụ phù hợp với việc dạy và học.
Hai hội thảo, một đòi hỏi: gắn năng lực với thực hành
Hội thảo tại Đại học Vinh diễn ra sau một cuộc thảo luận khác ở Nghệ An. Sáng 7/11, Đại học Nghệ An tổ chức hội thảo về nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng giáo viên trong thời đại số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Các ý kiến tập trung vào việc điều chỉnh chương trình theo yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 và chương trình giáo dục mầm non mới, đồng thời tăng kỹ năng thực tế cho sinh viên sư phạm. Đó là hướng đi cần thiết bởi kiến thức công nghệ không tự chuyển thành năng lực đứng lớp. Sinh viên cần thực hành từ soạn giáo án đến tổ chức hoạt động trải nghiệm; giáo viên đang công tác cần cơ hội cập nhật phương pháp và trao đổi với đồng nghiệp. Phản hồi từ giáo viên, nhà trường tại hội thảo ngày 7/11 sẽ giúp Đại học Nghệ An điều chỉnh chương trình đào tạo và bồi dưỡng sát nhu cầu thực tiễn hơn.
AI hữu ích khi giáo viên giữ vai trò dẫn dắt
AI trong giáo dục có thể hỗ trợ thiết kế bài học số, xây dựng học liệu, kiểm tra, đánh giá và quản lý trường học; nhưng khả năng tạo nội dung nhanh không bảo đảm nội dung phù hợp. Hội thảo tại Đại học Nghệ An nhấn mạnh cách sử dụng AI có trách nhiệm trong các công việc này. Giáo viên vẫn phải kiểm tra độ chính xác, lựa chọn nội dung theo mục tiêu bài học và cân nhắc nhu cầu cụ thể của học sinh. Thách thức rộng hơn là công nghệ và AI đang làm thay đổi cách tri thức được tạo lập, tiếp cận và sử dụng. Tại hội thảo Đại học Vinh, hiệu trưởng Nguyễn Ngọc Hiền nhấn mạnh yêu cầu giúp đội ngũ nhà giáo không chỉ làm chủ công nghệ mà còn thích ứng, sáng tạo và kiến tạo giá trị giáo dục. Vì thế, năng lực số cần đi đôi với phán đoán sư phạm, khả năng kết nối kiến thức liên môn với thực tiễn và sự thấu hiểu người học.
Bồi dưỡng giáo viên phải là một chu trình liên tục
Điểm đáng chú ý của hội thảo Đại học Vinh là quy mô trao đổi: ban tổ chức nhận 220 bài viết từ hơn 50 cơ quan, đơn vị trong và ngoài nước; sau phản biện độc lập, 138 bài được chọn đăng trong kỷ yếu có chỉ số ISBN. Các con số cho thấy sự quan tâm rộng, nhưng chất lượng thay đổi cuối cùng sẽ được quyết định bởi việc những ý tưởng này có đi vào chương trình đào tạo và lớp học hay không. Các đại biểu đặt vấn đề xây dựng chu trình phát triển nghề nghiệp liên tục, tích hợp năng lực số và khả năng dùng AI có trách nhiệm vào chương trình đào tạo, đồng thời đổi mới phương pháp dạy học theo hướng liên môn, gắn kiến thức với thực tiễn. Đây nên là ưu tiên thiết thực: giáo viên cần được học, thử nghiệm, nhận phản hồi và cập nhật thường xuyên, thay vì chỉ tham gia bồi dưỡng theo đợt. Kết luận là rõ ràng: công nghệ mở thêm lựa chọn, nhưng giáo viên có chuyên môn, trách nhiệm và sự thấu hiểu mới quyết định giá trị của giáo dục.
