Đầu vào chặt hơn là bước khởi đầu, không phải đích đến
Tuyển sinh sư phạm là quá trình lựa chọn thí sinh vào các chương trình đào tạo giáo viên, nơi tiêu chí tuyển chọn cần phản ánh cả năng lực học tập lẫn yêu cầu nghề nghiệp trong lớp học. Dự kiến từ mùa tuyển sinh đại học 2027, thí sinh vào khối ngành này sẽ phải đáp ứng điều kiện đầu vào nghiêm ngặt hơn theo dự thảo sửa đổi quy định tuyển sinh. Đây là hướng đi hợp lý: nghề giáo đòi hỏi nền tảng kiến thức vững, nhưng điểm số không thể thay thế phẩm chất, khả năng giao tiếp và sự phù hợp với công việc dạy học. Vì vậy, siết điều kiện chỉ có ý nghĩa nếu trường đồng thời cải thiện cách đánh giá người học và chất lượng đào tạo. Nếu biến điểm sàn thành thước đo duy nhất, chính sách có thể lọc được một phần học lực nhưng chưa chắc chọn đúng người có tiềm năng trở thành giáo viên tốt.
Thí sinh cần lưu ý điều kiện học bạ và điểm sàn
Theo dự thảo, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ công bố điểm sàn ngành đào tạo giáo viên hằng năm dựa trên phổ điểm. Nếu trường sử dụng phương thức xét tuyển khác, thí sinh phải đạt ngưỡng này đồng thời có kết quả học tập cả năm lớp 12 ở mức tốt, tức học lực giỏi. Một số ngành được áp dụng mức học lực khá, gồm Giáo dục thể chất, Sư phạm Âm nhạc, Sư phạm Mỹ thuật và cao đẳng Giáo dục mầm non.
Điểm mới đáng chú ý là điều kiện dự kiến không còn dựa vào một mức sàn cố định như trước. Quy định hiện hành cho phép thí sinh đáp ứng một trong các lựa chọn, trong đó có học lực giỏi lớp 12 cùng tổng điểm tổ hợp thi tốt nghiệp từ 18 điểm, hoặc điểm xét tốt nghiệp từ 8,5. Với người dự tuyển, điều này khiến việc chỉ dựa vào một phương thức xét tuyển thuận lợi trở nên rủi ro hơn; cần theo dõi quy định chính thức và chuẩn bị kết quả học tập lớp 12.
Trường sư phạm phải tuyển chọn đúng năng lực nghề
Yêu cầu mới đặt áp lực lên các trường: không thể chỉ điều chỉnh cách quy đổi điểm rồi xem như đã đổi mới. Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu bổ sung đánh giá năng lực nghề nghiệp và yếu tố tâm lý sư phạm ngay từ đầu vào. Đây là đề nghị cần được cụ thể hóa bằng tiêu chí minh bạch, phù hợp từng ngành và không tạo thêm rào cản tùy tiện. Một bài kiểm tra hay phỏng vấn chỉ có giá trị khi đo được điều liên quan đến công việc giáo viên, thay vì dựa vào cảm nhận chủ quan.
Song song với tuyển chọn, kiểm định cần đo lường được chất lượng đầu ra và khả năng thích ứng của sinh viên sau tốt nghiệp. Bộ Giáo dục và Đào tạo được yêu cầu rà soát mạng lưới cơ sở đào tạo, thu gọn đầu mối và chấm dứt đào tạo sư phạm tại những trường không chuyên, kém chất lượng. Nếu thực hiện thiếu lộ trình và đánh giá năng lực từng cơ sở, việc thu hẹp có thể chỉ thay đổi danh sách trường mà không nâng được chất lượng thực tế.
Chuẩn đầu ra mới là phép thử của chính sách
Siết đầu vào chỉ thuyết phục khi đi cùng một chuẩn đào tạo thống nhất và đủ nghiêm. Các trường được yêu cầu rà soát, chuẩn hóa chương trình và chuẩn đầu ra trên toàn hệ thống nhằm giảm chênh lệch giữa các cơ sở. Nội dung cần thể hiện rõ những năng lực giáo viên phải có: chuyên môn, phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá, quản lý lớp, hiểu tâm lý học sinh, năng lực số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Đặc biệt, thực hành sư phạm cần tăng cả thời lượng lẫn chất lượng, để sinh viên có cơ hội thử sức trong môi trường gần với công việc thật.
Nếu dự thảo được thông qua, quy định sẽ áp dụng từ mùa tuyển sinh đại học 2027. Khoảng thời gian chuẩn bị này nên được dùng để công khai tiêu chí, hỗ trợ thí sinh hiểu yêu cầu và giúp các trường xây dựng quy trình đánh giá đáng tin cậy. Kết luận rất rõ: tuyển sinh khắt khe hơn có thể mở đường cho đội ngũ giáo viên tốt hơn, nhưng chỉ chương trình đào tạo thực chất, chuẩn đầu ra đo được và trải nghiệm nghề đủ sâu mới biến người trúng tuyển thành giáo viên có năng lực, đạo đức và gắn bó với nghề.
