Lớp học thông minh phải nối được bài học với nghề nghiệp
Lớp học thông minh trong giáo dục nghề nghiệp là môi trường kết hợp hạ tầng số, học liệu điện tử và phương pháp dạy học linh hoạt để giúp người học vận dụng kiến thức vào thực hành nghề. Giá trị của mô hình này không nằm ở số lượng màn hình hay thiết bị, mà ở việc sinh viên có thể làm được gì sau giờ học. Trước sức ép số hóa và nhu cầu nhân lực thích ứng với tự động hóa, các trường nghề tại TP.HCM đang tìm cách đưa mô hình này vào giảng dạy. Tại Trường Cao đẳng Công nghệ TP.HCM, nhà trường đã cụ thể hóa chủ trương của cơ quan quản lý thành kế hoạch chuyển đổi số ngắn hạn, trung hạn và lộ trình giai đoạn 2025–2030, kèm hoạt động tập huấn. Đây là bước cần thiết, nhưng kế hoạch chỉ tạo ra chuyển biến khi công nghệ được chọn theo mục tiêu kỹ năng cụ thể, thay vì mua sắm để tạo hình ảnh hiện đại.

VR, AR và mô phỏng 3D chỉ hữu ích khi phục vụ thao tác
VR, AR, mô phỏng 3D và AI đang mở rộng cách dạy và học trong giáo dục nghề nghiệp; điểm đáng chú ý là công nghệ có thể giúp người học quan sát quy trình, lặp lại thao tác và nhận biết rủi ro trước khi làm trên thiết bị thật. Trường Cao đẳng Công nghệ TP.HCM xây dựng hệ thống quản lý học tập, bài giảng điện tử, ngân hàng câu hỏi và tài liệu mô phỏng, đồng thời thử nghiệm phòng thực hành ảo cùng phần mềm 3D cho các ngành kỹ thuật. Ở một ví dụ đào tạo cơ khí, mô phỏng 3D giáo dục cho phép học viên xoay chi tiết, theo dõi chuyển động bánh răng và thực hành tháo lắp mà không lo làm hỏng thiết bị hay lãng phí vật tư. Đây là lợi ích thiết thực của công nghệ đào tạo nghề: tạo thêm cơ hội luyện tập an toàn. Tuy vậy, mô phỏng không thể thay thế hoàn toàn trải nghiệm với máy móc và vật liệu thật.

Điểm nghẽn nằm ở con người, hạ tầng và cách đo hiệu quả
Khoảng cách từ thiết bị đến ứng dụng thực tế bắt đầu lộ rõ khi trường phải bảo đảm hạ tầng đồng bộ, duy trì hệ thống và giúp giảng viên thay đổi cách dạy. Lãnh đạo Trường Cao đẳng Công nghệ TP.HCM nêu kinh phí đầu tư và thói quen giảng dạy truyền thống là những trở ngại, trong khi Trường Cao đẳng nghề Hoa Sen nhấn mạnh việc rời khỏi lối dạy cầm tay chỉ việc cũng không dễ. Ở phạm vi rộng hơn, năng lực ứng dụng AI của giảng viên và nhân sự quản lý còn hạn chế; cơ sở vật chất chưa đồng đều, còn khiến các trường khó tích hợp công nghệ mà vẫn giữ trọng tâm thực hành. Vì vậy, lớp học thông minh cần được xem là khoản đầu tư dài hạn, có lộ trình nâng cấp và tập huấn thường xuyên, chứ không phải một đợt trang bị. AI cũng cần được sử dụng có hướng dẫn, bảo đảm liêm chính học thuật và hỗ trợ chứ không làm thay quá trình học.

Đo thành công bằng mức độ sẵn sàng làm việc
Thước đo cuối cùng không phải số phòng học có màn hình tương tác, mà là năng lực người học khi bước vào môi trường làm việc. Tại Trường Cao đẳng Công nghệ TP.HCM, chương trình được rà soát theo khung năng lực số, còn sinh viên được rèn kỹ năng làm việc nhóm trên không gian số, an toàn dữ liệu và khả năng thích ứng với môi trường tự động hóa. Trên cả nước có hơn 1.800 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trong đó gần 400 trường cao đẳng; cơ quan quản lý đang hoàn thiện khung năng lực nghề nghiệp, coi năng lực số và ứng dụng công nghệ là tiêu chí quan trọng. Quyết định số 1504/QĐ-BGDĐT ngày 30/5/2025 cũng đặt mục tiêu phổ cập kiến thức, kỹ năng số cho sinh viên. Bước tiếp theo nên là gắn đầu tư với nhu cầu doanh nghiệp, mở rộng thử nghiệm có kiểm soát và phối hợp đào tạo với thị trường lao động. Công nghệ chỉ thu hẹp được khoảng cách khi tạo ra kỹ năng có thể kiểm chứng.







