Kết hợp hai phương thức để ứng phó quy mô tuyển sinh tăng
Tuyển sinh lớp 10 công lập là quá trình phân bổ chỗ học cho học sinh hoàn thành THCS thông qua thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp cả hai hình thức theo quy định. TP.HCM đang nghiên cứu phối hợp thi tuyển và mở rộng xét tuyển cho năm học 2027–2028, nhưng đây mới là hướng xây dựng phương án, chưa phải quyết định đã được phê duyệt.
Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho biết ngày 26/10 rằng các tiêu chí sẽ được cân nhắc sau khi phân tích dữ liệu tuyển sinh và điều kiện thực tế của từng trường. Lý do phải tính lại khá rõ: thành phố có gần 211.000 học sinh lớp 9 trong năm học 2026–2027, tăng hơn 40.000 em so với năm trước; đây là nguồn tuyển cho lớp 10 công lập năm học tiếp theo. Theo dự báo dựa trên tỷ lệ đăng ký dự thi những năm gần đây, khoảng 186.000 em có thể dự tuyển vào trường công lập, tăng 35.000 so với năm nay.
Với quy mô đó, giữ thi tuyển làm phương thức chính nhưng linh hoạt xét tuyển ở nơi khó tuyển đủ học sinh là hướng đáng cân nhắc. Tuy nhiên, thay đổi cách tuyển không thể chỉ nhằm lấp đầy chỗ học; tiêu chí phải minh bạch và bảo đảm học sinh ở các trường THCS khác nhau được đánh giá công bằng.
Ba nhóm trường có thể được mở rộng xét tuyển
Sở đang xem xét ba nhóm trường có điều kiện tuyển sinh đặc thù. Nhóm thứ nhất gồm trường có số nguyện vọng 1 đăng ký ở giai đoạn đầu thấp hơn chỉ tiêu được giao; nhóm thứ hai là trường tại địa bàn có ít trường THCS, khiến nguồn tuyển tại chỗ hạn chế; nhóm thứ ba là trường có điểm chuẩn thấp trong nhiều năm liên tiếp.
Ba dấu hiệu này phản ánh những khó khăn khác nhau: trường có ít nguyện vọng đầu, địa bàn thiếu nguồn học sinh hoặc sức cạnh tranh tuyển sinh thấp kéo dài. Nếu chỉ dựa vào thi tuyển, một số trường có thể khó tuyển đủ chỉ tiêu, trong khi xét tuyển có thể phù hợp hơn với điều kiện địa phương. Đây là lý do hợp lý để nghiên cứu phương thức linh hoạt, nhưng không đồng nghĩa các trường thuộc ba nhóm sẽ tự động được chuyển sang xét tuyển.
Danh sách trường, ngưỡng xác định từng nhóm và cách đánh giá hồ sơ chưa được công bố. Sở cho biết tiêu chí cần dựa trên dữ liệu nhiều năm và đặc điểm từng trường, đồng thời xây dựng cơ chế đánh giá khách quan, thống nhất giữa các trường THCS. Phụ huynh vì vậy nên xem ba nhóm trên là diện đang được cân nhắc, không phải danh sách tuyển sinh chính thức.
Công bằng và quy định chung vẫn là những điểm then chốt
Điểm khó nhất của xét tuyển lớp 10 không nằm ở việc xác định trường nào thiếu nguồn tuyển, mà ở cách so sánh học sinh đến từ các trường THCS có điều kiện đánh giá khác nhau. Sở xác định công bằng là yêu cầu tiên quyết và cho biết cơ chế đánh giá sẽ được nghiên cứu thận trọng, hướng tới tính khách quan, thống nhất. Nếu thiếu tiêu chí rõ ràng, việc mở rộng xét tuyển có thể làm phụ huynh lo ngại rằng kết quả học tập giữa các trường không được đối chiếu trên cùng một mặt bằng.
Một yếu tố khác còn chờ là quy định tuyển sinh đầu cấp của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Kỳ thi hiện gồm Toán, Ngữ văn và môn thứ ba, trong khi Bộ đang đề xuất năm tới chỉ còn Toán và Ngữ văn. TP.HCM có thể chủ động chuẩn bị các phương án, nhưng vẫn phải tuân theo quy định chung trên cả nước. Vì vậy, chưa thể coi số môn thi hay cách phối hợp thi và xét tuyển là đã được chốt.
Sở dự kiến sau khi quy định của Bộ được ban hành sẽ hoàn tất quy trình tham mưu, trình UBND TP.HCM xem xét, quyết định và công bố thông tin sớm nhất có thể. Trong quý IV/2026, các trường THPT dự kiến được yêu cầu rà soát cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và năng lực tiếp nhận để làm căn cứ tính chỉ tiêu.
Phụ huynh cần theo dõi phương án, không nên đoán trước cách tuyển
Với học sinh và gia đình, điều đáng lưu ý lúc này là kế hoạch tuyển sinh lớp 10 TP.HCM vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu. Chỉ tiêu công lập, trường nào được xét tuyển và tiêu chí cụ thể đều chưa có quyết định cuối cùng. Việc vội thay đổi kế hoạch ôn tập theo thông tin chưa chính thức có thể khiến học sinh thêm áp lực mà không giúp các em chuẩn bị tốt hơn.
Sở dự kiến tăng cường tư vấn các lộ trình sau THCS, gồm THPT công lập, tư thục, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp, trung cấp và cao đẳng. Thông tin đầy đủ về các lựa chọn có thể giúp gia đình cân nhắc theo năng lực, nhu cầu và điều kiện của học sinh, thay vì chọn trường theo tâm lý đám đông. Đây là phần thiết thực không kém việc điều chỉnh thi tuyển hay xét tuyển: giảm áp lực đỗ vào một loại hình trường duy nhất.
Kết hợp thi tuyển và xét tuyển có thể giúp thành phố xử lý tốt hơn sự khác biệt giữa các địa bàn, nhưng chỉ đáng tin cậy khi tiêu chí rõ ràng, công bằng và được công bố đủ sớm. Cho đến khi Bộ ban hành quy định và TP.HCM phê duyệt kế hoạch, ba nhóm trường vẫn chỉ là hướng nghiên cứu, còn chỉ tiêu và cách áp dụng cụ thể vẫn để ngỏ.
