Du lịch thông minh Việt Nam: từ khẩu hiệu đến hành động
Du lịch thông minh Việt Nam là mô hình ứng dụng công nghệ số du lịch để kết nối điểm đến, dịch vụ, dữ liệu và du khách trên một hệ sinh thái số thống nhất, giúp quản lý hiệu quả, cá nhân hóa trải nghiệm và bảo tồn di sản trong cùng một quy trình vận hành. Không còn là khẩu hiệu, du lịch thông minh đang trở thành phép thử cho năng lực cạnh tranh của các địa phương. Bắc Ninh và Ninh Bình cho thấy một điều rõ ràng: ai chủ động chuyển đổi số du lịch sớm sẽ nắm lợi thế, ai chậm sẽ bị bỏ lại ngay trên chính di sản của mình. Điều quan trọng không phải gắn thêm vài mã QR, mà là dám tái cấu trúc cách quản lý, quảng bá và phục vụ du khách bằng tư duy dữ liệu làm trung tâm.
Bắc Ninh: di sản lên nền số, trải nghiệm du khách lên một bậc
Bắc Ninh di sản không thiếu, nhưng nếu chỉ dừng ở những làn điệu Quan họ, tranh Đông Hồ hay quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn - Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh thì lợi thế đó có thể bị lãng phí. Thay vì chờ du khách tự tìm hiểu, tỉnh đã chọn đưa di sản lên môi trường số. Tại các điểm như chùa Bút Tháp, Đền Đô hay lăng Kinh Dương Vương, hệ thống biển chỉ dẫn kèm mã QR cho phép du khách dùng điện thoại truy cập ngay thông tin lịch sử, kiến trúc, giá trị văn hóa kèm hình ảnh, video minh họa. Trải nghiệm không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thuyết minh viên; khách trẻ, khách quốc tế có thể chủ động khám phá theo nhịp riêng.
Điều đáng nói là tỉnh không dừng ở vài ứng dụng rời rạc. Cổng thông tin du lịch và nền tảng myBacNinh do Trung tâm Văn hóa và Xúc tiến Du lịch quản lý giúp gom thông tin danh thắng, làng nghề, lễ hội, đặc sản và tuyến điểm vào một cửa số duy nhất. Ở bảo tàng, hiện vật được gắn mã QR kèm thuyết minh giọng đọc bằng trí tuệ nhân tạo, khiến khách tham quan có thể “tự tour” mà vẫn đầy đủ thông tin. Đây là cách Bắc Ninh dùng công nghệ số du lịch để kéo di sản lại gần công chúng, đồng thời buộc bộ máy quản lý phải chuyên nghiệp hơn, minh bạch hơn trong từng dữ liệu.
VR360 và mục tiêu 2030: Bắc Ninh thử giới hạn của du lịch số
Nếu ai vẫn nghĩ du lịch thông minh chỉ là vài ứng dụng tra cứu thì kế hoạch số hóa sâu của Bắc Ninh cho thấy tham vọng khác hẳn. Ứng dụng du lịch thực tế ảo VR360, phát triển từ năm 2024, đã được triển khai cho 28 khu, điểm du lịch trong tỉnh, từ Tây Yên Tử, chùa Vĩnh Nghiêm đến Suối Mỡ và các đình đền khác. Hình ảnh chụp từ trên cao kết hợp công nghệ 3D cho phép người xem “bay” qua không gian di sản trước khi quyết định đến trực tiếp. Với những người trẻ quen điện thoại, đó là bước “dùng thử” đầy thuyết phục.
Tham vọng lớn hơn nằm ở mục tiêu đến năm 2030: 100% khu, điểm du lịch trọng điểm ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành, quảng bá; 80% điểm du lịch có hệ thống thuyết minh thông minh đa ngôn ngữ; và 100% di tích quốc gia đặc biệt, di sản văn hóa tiêu biểu được lập hồ sơ, cơ sở dữ liệu số tích hợp trên nền tảng du lịch thông minh của tỉnh. Đây là phát biểu đáng trích dẫn: "Mục tiêu đến năm 2030, 100% khu, điểm du lịch trọng điểm của Bắc Ninh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành và quảng bá". Nếu làm được, Bắc Ninh sẽ có một bản đồ di sản sống, nơi mọi quyết định quy hoạch, bảo tồn, xúc tiến đều dựa trên dữ liệu thời gian thực, không còn kiểu làm theo cảm tính.
Ninh Bình: xây Ninh Bình hệ sinh thái du lịch thông minh từ nền dữ liệu
Ninh Bình không nói nhiều về khẩu hiệu, mà đặt cược vào việc xây cả một Ninh Bình hệ sinh thái du lịch thông minh với sự tham gia của chính quyền, doanh nghiệp và người dân. Ở tuyến dịch vụ, một khu nghỉ dưỡng tại Cúc Phương đã dùng trí tuệ nhân tạo cho khoảng 70% khâu quản lý, vận hành; hệ thống trợ lý AI hỗ trợ thông tin, hướng dẫn, gọi xe điện, làm thủ tục nhận phòng, chăm sóc khách lưu trú và giảm tới 40% nhu cầu nhân lực tư vấn. Với khách quốc tế, khả năng giao tiếp đa ngôn ngữ giúp phá rào cản ngôn ngữ ngay tại quầy lễ tân.
Trên bình diện toàn tỉnh, ứng dụng du lịch thông minh Ninhbinhtourisminfo ra mắt năm 2023 là bước đi quan trọng của chuyển đổi số du lịch. Ứng dụng tích hợp dữ liệu 43 điểm tham quan, 229 cơ sở lưu trú, 106 nhà hàng, 31 điểm mua sắm và 49 điểm vui chơi giải trí. Du khách không chỉ xem thông tin mà còn được gợi ý lịch trình cá nhân hóa theo nhu cầu, thời gian, khoảng cách di chuyển; chatbot trực tuyến 24/7 giải đáp về tour, dịch vụ, điểm đến. Theo Giám đốc Trung tâm Thông tin xúc tiến du lịch Ninh Bình, hệ thống dữ liệu này cho phép phân tích xu hướng từng nhóm khách để thiết kế chương trình xúc tiến phù hợp. Nói cách khác, dữ liệu trở thành “kim chỉ nam” cho cả ngành, chứ không chỉ là bản báo cáo lưu trữ.
Chuyển đổi số du lịch: xu hướng tất yếu hay bài toán nửa vời?
Điểm chung của Bắc Ninh và Ninh Bình là đều coi chuyển đổi số du lịch là xu hướng tất yếu nếu muốn cạnh tranh quốc tế. Ninh Bình đặt mục tiêu đến năm 2030 số hóa các danh mục dữ liệu ưu tiên, bảo đảm kết nối, chia sẻ với các nền tảng dữ liệu dùng chung và trung tâm điều hành thông minh của tỉnh. 6 tháng đầu năm 2026, tỉnh ước đón trên 17,5 triệu lượt khách, trong đó 1,8 triệu lượt khách quốc tế; tổng thu du lịch trên 17,8 nghìn tỷ đồng, cho thấy hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ số trong xúc tiến, quảng bá và nâng chất lượng dịch vụ.
Nhưng để du lịch thông minh Việt Nam không trở thành trào lưu nửa vời, vẫn còn những bài toán mở: an toàn dữ liệu, bảo vệ quyền riêng tư, phát triển nhân lực số và hạ tầng dữ liệu bền vững. Việc gắn QR, chạy VR360 hay triển khai ứng dụng chỉ là lớp vỏ; cốt lõi là thay đổi cách quản lý dựa trên dữ liệu, tăng liên kết giữa doanh nghiệp du lịch và đơn vị công nghệ để sản phẩm phù hợp thực tế. Với những gì Bắc Ninh di sản và Ninh Bình đang làm, câu trả lời dần rõ: công nghệ số du lịch không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà là nền tảng mới để giữ di sản sống, tăng trải nghiệm và nâng chất dịch vụ. Ai coi đó là trung tâm chiến lược sẽ đi trước, ai xem là phong trào sẽ bị thị trường bỏ lại.
