Hát đối: di sản sống của cư dân miền biển
Hát đối vùng biển Quảng Ninh là lối diễn xướng dân gian đối đáp giữa nam và nữ, do cư dân vạn chài sáng tạo trong lao động và sinh hoạt, rồi truyền miệng qua nhiều thế hệ. Tiếng hát từng vang lên khi người dân chèo thuyền, quăng chài, phơi lưới, cũng như trong hội hè, cưới hỏi; lời ca mộc mạc mà giàu ứng tác, mang theo ký ức về biển và nếp sống làng chài. Ngày 3/6/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa hát đối vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, chính thức ghi nhận giá trị của loại hình này. Đây không nên chỉ là một danh hiệu để trưng bày: hát đối Quảng Ninh còn chứa tri thức dân gian, phong tục và cách cộng đồng nhìn nhận thế giới sông nước. Trước nguy cơ mai một, các cơ quan văn hóa, câu lạc bộ và cộng đồng địa phương đang triển khai hoạt động gìn giữ; truyền dạy cho người trẻ, đưa vào ngoại khóa và số hóa tư liệu là những hướng đi cần được tiếp sức.
Sự kiện lớn tạo thêm lý do để du khách ở lại
Một điểm đến đáng nhớ cần nhiều hơn cảnh đẹp: du khách còn tìm kiếm buổi diễn bên bờ vịnh, trình diễn ánh sáng và cơ hội khám phá văn hóa qua âm nhạc, hình ảnh, ẩm thực. Từ đầu năm 2026, Quảng Ninh tổ chức 8 hoạt động, sự kiện văn hóa nghệ thuật quy mô lớn, kết hợp quảng bá hình ảnh với thu hút khách. Chương trình Mãi mãi tuổi 20 tại Quảng trường 30/10 ngày 24/7 thu hút khoảng 40.000 khán giả; lễ khai mạc Cuộc thi Hoa hậu Thế giới tại Halong Marina ngày 12/8 đón khoảng 10.000 người. Trình diễn ánh sáng trên tàu du lịch, trình diễn bằng thiết bị bay, hình ảnh 3D, hội chợ OCOP và không gian ẩm thực góp phần tạo thành chuỗi trải nghiệm đa dạng. Trong 9 tháng năm 2026, tỉnh đón gần 19 triệu lượt khách, gồm hơn 4,2 triệu lượt quốc tế, với tổng thu du lịch khoảng 56.400 tỷ đồng. Từ ngày 30/5/2026, thành phố cũng thí điểm dịch vụ kinh tế ban đêm tại Bảo tàng - Thư viện.
Biến di sản thành trải nghiệm, không chỉ thành sân khấu
Các chương trình đông khán giả cho thấy Quảng Ninh có năng lực tổ chức sự kiện; thách thức tiếp theo là biến sức hút nhất thời thành trải nghiệm có bản sắc và lý do để du khách quay lại. Tỉnh có lợi thế phát triển công nghiệp văn hóa ở nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa, điện ảnh và sản phẩm sáng tạo gắn với di sản. Đề án phát triển kinh tế di sản, du lịch đêm và công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn 2045, đang được xây dựng nhằm tạo không gian sáng tạo, biểu diễn và du lịch văn hóa. Hát đối có thể được gắn với du lịch biển, du lịch cộng đồng và hoạt động trải nghiệm văn hóa, nhưng cần giữ vai trò chủ động của cộng đồng đang thực hành di sản. Nếu chỉ đưa di sản lên sân khấu như tiết mục minh họa, trải nghiệm văn hóa bản địa sẽ mất chiều sâu. Bảo tồn, truyền dạy và sáng tạo sản phẩm cần đi cùng nhau để du lịch Quảng Ninh tăng trưởng mà không làm nhạt đi tiếng nói riêng của cư dân miền biển.
