Nghi Sơn: mắt xích chiến lược của an ninh năng lượng và vì sao phải điều chỉnh vận hành
Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn là tổ hợp lọc hóa dầu lớn nhất tại Việt Nam, với công suất thiết kế khoảng 200.000 thùng dầu thô mỗi ngày, tương đương 10 triệu tấn/năm, có khả năng đáp ứng từ 35–40% nhu cầu xăng dầu nội địa và sản xuất đa dạng các sản phẩm từ xăng RON95, RON92 đến diesel, nhiên liệu bay Jet A1, LPG và hóa dầu. Chính vì vị trí trung tâm trong bảo đảm an ninh năng lượng, mọi điều chỉnh vận hành tại Nghi Sơn đều mang hàm ý chiến lược vượt xa phạm vi một dự án công nghiệp. Mới đây, PETROVIETNAM cùng Kuwait Petroleum International, Idemitsu Kosan và Mitsui Chemicals đã tổ chức Hội nghị CEO các bên góp vốn nhằm bàn thảo những bước đi mới cho liên doanh dầu khí Việt Nam này, tập trung vào bảo đảm nguồn dầu thô ổn định, tối ưu vận hành và nâng cao hiệu quả nhà máy trong trung và dài hạn.
Liên doanh Nhật Bản–Kuwait–PETROVIETNAM: cấu trúc quyền lực và lợi ích dài hạn
Điểm đáng chú ý của nhà máy lọc dầu Nghi Sơn là cấu trúc sở hữu mang tính xuyên biên giới hiếm thấy: Kuwait Petroleum International và Idemitsu Kosan mỗi bên nắm 35,1% vốn NSRP, trong khi Mitsui Chemicals sở hữu 4,7%, phần còn lại thuộc PETROVIETNAM và các đối tác khác. Đây không chỉ là một liên doanh dầu khí Việt Nam, mà là nơi giao thoa lợi ích của nhà sản xuất dầu thô Trung Đông, tập đoàn lọc hóa dầu Nhật và doanh nghiệp năng lượng quốc gia Việt Nam. Hội nghị CEO lần này cho thấy các bên không dừng ở việc duy trì sản lượng, mà cùng nhau tái định hình mô hình kinh doanh, tăng tính chủ động trong sản xuất–thương mại và đẩy mạnh chuyển đổi số để gia tăng giá trị cho nhà máy trong trung và dài hạn. Khi những cổ đông lớn nhất cùng ngồi lại bàn chiến lược cung ứng dầu thô và vận hành, đó là tín hiệu cho thấy Nghi Sơn được xem là tài sản dài hạn chứ không phải khoản đầu tư ngắn hạn có thể rút lui.
Chiến lược cung ứng dầu thô: từ phụ thuộc sang linh hoạt có kiểm soát
Trung tâm của cuộc thảo luận lần này là chiến lược cung ứng dầu thô cho Nghi Sơn. Sau giai đoạn thị trường năng lượng biến động vì yếu tố địa chính trị, nhà máy hiểu rằng chỉ dựa vào một nguồn dầu thô là rủi ro quá lớn. Hiện Nghi Sơn sử dụng nguồn dầu chính theo hợp đồng dài hạn với Kuwait Petroleum Corporation, nhưng các bên góp vốn thống nhất phải mở rộng danh mục nguồn dầu, tăng khả năng chế biến nhiều loại dầu thô và linh hoạt hơn trong thu xếp nguyên liệu. Một tuyên bố đáng để trích lại là: “Nhà máy đặt mục tiêu mở rộng danh mục nguồn dầu và tăng tính linh hoạt trong thu xếp nguyên liệu, qua đó vừa bảo đảm an ninh nguồn cung cho Nhà máy, vừa nâng cao hiệu quả hoạt động”. Đây là sự dịch chuyển chiến lược: vẫn giữ trụ cột Kuwait nhưng chủ động pha trộn thêm các nguồn khác, để giảm rủi ro gián đoạn và tối ưu biên lợi nhuận theo từng thời điểm.”
Tối ưu vận hành, bảo dưỡng và an toàn: nền tảng cho cạnh tranh dài hạn
Nếu chỉ lo dầu thô mà bỏ qua vận hành thì Nghi Sơn khó giữ được lợi thế. Theo báo cáo trình tại hội nghị, nhà máy vẫn duy trì hoạt động an toàn, ổn định ở công suất cao trong bối cảnh nguồn cung dầu thô bị ảnh hưởng bởi địa chính trị thế giới. Ở góc độ an toàn, NSRP đã đạt hơn 30 triệu giờ làm việc an toàn, không xảy ra tai nạn mất ngày công – một thành tích hiếm thấy với tổ hợp công nghiệp quy mô này. NSRP dự kiến tiếp tục vận hành ở công suất cao trong quý IV, đồng thời đặt ba ưu tiên cho năm 2027: duy trì hoạt động cốt lõi an toàn, hiệu quả; triển khai thành công kỳ bảo dưỡng tổng thể TA2027; và chuẩn bị điều kiện cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Cách đặt vấn đề này cho thấy ban lãnh đạo không chấp nhận đánh đổi an toàn lấy sản lượng ngắn hạn, mà muốn xây dựng nền vận hành ổn định để có thể cạnh tranh bền vững.
Tác động đến người dùng và thông điệp chiến lược cho an ninh năng lượng
Người tiêu dùng ít khi để ý tên nhà máy phía sau mỗi lít xăng, nhưng các cuộc bàn bạc chiến lược tại Nghi Sơn lại tác động trực tiếp tới giá và độ ổn định của nguồn cung. Trong điều kiện vận hành bình thường, Nghi Sơn có thể đáp ứng từ 35% đến 40% nhu cầu xăng dầu trong nước với danh mục sản phẩm từ xăng, diesel đến nhiên liệu bay và LPG. Khi PETROVIETNAM và Kuwait Petroleum cùng các đối tác Nhật Bản đầu tư vào chiến lược cung ứng dầu thô đa dạng hơn, tối ưu vận hành và hoàn thiện mô hình kinh doanh, mục tiêu không chỉ là lợi nhuận cổ đông mà còn là an ninh năng lượng quốc gia. Theo báo cáo, những điều chỉnh này nhằm “tiếp tục đóng góp vào việc bảo đảm nguồn cung xăng dầu và an ninh năng lượng quốc gia”. Kết luận hợp lý là: nếu Nghi Sơn thực hiện được các kế hoạch trung và dài hạn đã thống nhất, người dân và doanh nghiệp sẽ hưởng lợi từ nguồn cung xăng dầu ổn định hơn, ít bị sốc bởi biến động bên ngoài.
