UAV là mắt quan sát bổ sung, không thay kiểm lâm
UAV bảo vệ rừng là thiết bị bay không người lái được dùng để quan sát, ghi nhận biến động và hỗ trợ lực lượng chức năng tuần tra những khu vực rừng khó tiếp cận. Sáng 31/10, UBND tỉnh Quảng Trị làm việc với Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng cùng các cơ quan liên quan để xem xét phương án ứng dụng công nghệ này. Đây là chủ trương nghiên cứu và triển khai thí điểm, chưa phải giải pháp đã được áp dụng rộng khắp. Ý nghĩa của kế hoạch không nằm ở việc thay thế các chuyến tuần tra dưới mặt đất, mà ở khả năng bổ sung góc nhìn từ trên cao để kiểm lâm xác định nơi cần kiểm tra, đánh giá nguy cơ và phân bổ lực lượng hợp lý hơn. Muốn đạt kết quả, UAV phải gắn với quy trình xử lý thông tin và phản ứng tại hiện trường.
Địa hình hiểm trở khiến tuần tra tốn sức và thời gian
Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng quản lý hơn 121.764 ha rừng tự nhiên. Địa hình núi đá vôi bị chia cắt, nhiều nơi dốc và khó tiếp cận, khiến việc tuần tra thường xuyên trên toàn địa bàn gây áp lực lớn lên nhân lực, thời gian và nguồn lực. Trong 10 tháng đầu năm 2026, lực lượng của vườn tổ chức 1.875 đợt tuần tra, đi tổng cộng hơn 16.750 km; báo cáo cho biết không để xảy ra điểm nóng về phá rừng, săn bắt động vật hoang dã, vận chuyển, mua bán lâm sản trái phép hay cháy rừng. Những kết quả ấy cho thấy tuần tra trực tiếp vẫn là nền tảng, nhưng quy mô và địa hình khiến việc bổ sung công cụ quan sát từ xa đáng được cân nhắc. Một drone giám sát rừng có thể giúp khảo sát khu vực trọng điểm và phát hiện sớm dấu hiệu bất thường để kiểm lâm xác minh.
UAV cần phối hợp với bản đồ, GPS và camera
UAV không phải công nghệ đứng riêng lẻ. Ban quản lý hiện sử dụng phần mềm SMART, hệ thống thông tin địa lý GIS, ảnh viễn thám và ba thiết bị UAV cho tuần tra, giám sát tài nguyên, theo dõi biến động rừng và phòng cháy, chữa cháy. Hệ thống hỗ trợ thực địa còn có điện thoại cài phần mềm tuần tra, thiết bị GPS, máy ảnh, bộ đàm, camera giám sát và bẫy ảnh. Khi được kết nối vào quy trình chung, hình ảnh trên không có thể giúp khoanh vùng điểm cần kiểm tra; GPS và bản đồ giúp xác định vị trí, còn lực lượng tại chỗ đánh giá và xử lý tình huống. Vì vậy, kiểm lâm dùng UAV chỉ phát huy hiệu quả khi có người vận hành đủ năng lực, dữ liệu được khai thác đúng cách và thông tin dẫn đến hành động cụ thể.
Thí điểm trước, rồi mới tính chuyện mở rộng
Quảng Trị đã thống nhất chủ trương nghiên cứu, triển khai thí điểm UAV tại vườn quốc gia; trước mắt xem xét một số khu vực phù hợp, sau đó đánh giá hiệu quả để hoàn thiện phương án và cân nhắc nhân rộng. Đây là lộ trình thận trọng và cần thiết: các bên còn phải làm rõ điều kiện kỹ thuật, kinh phí, nhân lực vận hành, thủ tục cấp phép bay, hạ tầng viễn thông và cách phối hợp với doanh nghiệp công nghệ. UAV có thể hỗ trợ phát hiện nguy cơ xâm hại rừng, cháy rừng, phục vụ phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, nhưng các lợi ích ấy phụ thuộc vào cách tổ chức triển khai chứ không tự động xuất hiện khi có thiết bị. Bước tiếp theo nên là thử nghiệm có mục tiêu, đo được kết quả và gắn trách nhiệm xử lý dữ liệu với lực lượng bảo vệ rừng.
