Một Hà Nội đổi thay qua ống kính và ký ức
Triển lãm ảnh Hà Nội “Hà Nội trong tôi” là hoạt động thường niên được tổ chức vào tháng 10 nhân dịp kỷ niệm Ngày Giải phóng Thủ đô, trưng bày gần 80 ảnh tài liệu Hà Nội với góc nhìn sống động về chính quyền hai cấp, đời sống đô thị và di sản văn hóa ảnh, qua đó cho thấy một thành phố vừa đổi mới mạnh mẽ vừa gìn giữ bản sắc ngàn năm văn hiến. Điểm đáng nói ở sự kiện năm nay là triển lãm không chỉ điểm lại những cột mốc đáng nhớ mà đặt ra một tuyên bố mạnh mẽ: Hà Nội hiện đại hoàn toàn có thể song hành với Hà Nội truyền thống. Việc tổ chức lần thứ 21 đúng dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 – 10/10/2026) khiến không gian ảnh trở thành nơi đối thoại giữa ký ức chiến thắng và hiện thực quản trị đô thị hôm nay. Đây không phải cuộc trưng bày trung tính, mà là lời bày tỏ tình cảm và niềm tin của những nhiếp ảnh gia vào con đường phát triển của thành phố. Gần 80 bức ảnh sống động, tươi mới và đầy màu sắc ghi lại những thành tựu toàn diện sau hơn một năm Hà Nội vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Văn Miếu – Quốc Tử Giám: Khi di sản lịch sử ôm lấy câu chuyện hôm nay
Việc chọn Khu di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám làm điểm mở màn cho triển lãm ảnh Hà Nội năm nay không chỉ mang tính biểu tượng, mà còn là một tuyên ngôn về cách thành phố đọc lại lịch sử của chính mình. Trong sân gạch, mái ngói rêu phong của trường Đại học đầu tiên của đất Việt, những khung hình về đường Vành đai, trung tâm hành chính công, dự án trọng điểm hiện lên như lớp chú thích hiện đại bên cạnh trang sách cổ về văn hiến và hiền tài. Theo cách nhìn này, mỗi bức ảnh tại Văn Miếu trở thành một mảnh ghép của di sản văn hóa ảnh: quá khứ – với bia đá, cổng tam quan – kết nối với hiện tại – với cán bộ kiểm tra quy hoạch tầm nhìn 100 năm hay lãnh đạo thành phố xuống cơ sở. Sự sắp xếp đó nói lên quan điểm rõ ràng: chính quyền hai cấp tinh gọn, hoạt động hiệu quả và gần dân chỉ có ý nghĩa khi bám rễ trong di sản của Thủ đô. Hà Nội không chạy khỏi lịch sử; ngược lại, chính lịch sử được dùng làm nền để soi chiếu mọi đổi thay hôm nay.
Ba lát cắt chính quyền – cơ sở – đô thị: Bản đồ cảm xúc về Thủ đô
Triển lãm được chia thành ba phần rõ rệt như ba lát cắt, tạo nên bức tranh toàn cảnh về một Hà Nội đang chuyển mình mạnh mẽ. Phần “Kiến tạo chính quyền gần dân” đặt người xem đối diện trực tiếp với những nhân vật quyền lực: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng lãnh đạo Trung ương và thành phố kiểm tra Trung tâm Phục vụ hành chính công; Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng khảo sát các dự án trọng điểm; Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng xem sa bàn quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Đây không phải các bức ảnh tuyên truyền khô cứng, mà là nỗ lực cho thấy chính quyền đang bước ra khỏi hội trường, đi vào những không gian người dân thực sự cần. Ở phần “Chuyển động từ cơ sở”, ống kính hạ độ cao. Người xem bắt gặp cảnh hướng dẫn người cao tuổi dùng dịch vụ công trực tuyến, đoàn thanh niên cùng cán bộ cơ sở thực hành ứng dụng trí tuệ nhân tạo, học sinh vùng ven khám sức khỏe trước năm học mới. Những khoảnh khắc ấy cho thấy nhiếp ảnh ghi lại thành phố không chỉ bằng đường chân trời, mà bằng ánh mắt người dân. Cuối cùng, “Hà Nội vươn tầm trong kỷ nguyên mới” đưa lên khung hình những công trình như đường Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu – Voi Phục, Vành đai 2,5, hồ điều hòa Thụy Phương 2, Phú Đô… – những đường nét hạ tầng vẽ lại bản đồ cảm xúc của Thủ đô.
Gần 80 bức ảnh như nhật ký đổi mới: Hà Nội trong mắt người cầm máy
Điểm đáng trân trọng của triển lãm không nằm ở con số “gần 80 bức ảnh” mà ở thái độ của những người cầm máy trước thành phố họ gắn bó. Theo ông Nguyễn Gia Khánh, qua những tác phẩm, các nghệ sĩ nhiếp ảnh bày tỏ mong muốn ghi lại một Thủ đô đang có nhiều chuyển biến, vươn mình mạnh mẽ. Đó là tuyên bố đáng nhớ: nhiếp ảnh ở đây không là thứ đứng ngoài, mà là nhân chứng, thậm chí là người đồng hành với quá trình đổi mới. Câu nói của tác giả Nguyễn Viết Thành như một trích dẫn cần được lưu giữ: “Tôi mong muốn qua những tác phẩm của mình, người xem có thể cảm nhận được một Hà Nội đang đổi mới, năng động, nhưng vẫn giữ gìn những giá trị văn hóa, lịch sử và bản sắc riêng của Thủ đô”. Từ góc chụp lễ hội 5 làng Mọc với màn múa rước kiệu quay đặc sắc đến khung cảnh chương trình đạo học tại chính Văn Miếu – Quốc Tử Giám, di sản văn hóa ảnh hiện lên như dòng chảy liên tục: hôm nay được ghi lại để ngày mai trở thành ký ức. Những bức ảnh ấy là tài liệu, nhưng là tài liệu có cảm xúc – nơi mỗi thay đổi của Thủ đô đều được soi chiếu bằng tình yêu.
Kết luận: Từ triển lãm đến trách nhiệm chung với Hà Nội
Sau 21 lần tổ chức, triển lãm “Hà Nội trong tôi” đã đi từ một cuộc trưng bày nhỏ thành sự kiện văn hóa cấp thành phố, thu hút ngày càng nhiều nhiếp ảnh gia, nhà báo và công chúng. Thương hiệu của triển lãm, xét cho cùng, được xây bằng chính chất lượng của những khung hình và sự gắn bó của các thế hệ tác giả với Thủ đô. Gần 80 bức ảnh năm nay, với chủ đề “Chính quyền địa phương hai cấp: Tinh gọn, hoạt động hiệu quả và gần dân”, là lời nhắc rằng chuyện đổi mới quản trị, chuyển đổi số hay mở rộng không gian đô thị không phải việc của riêng cơ quan công quyền. Khi người nghệ sĩ chọn bấm máy vào khoảnh khắc cán bộ trẻ hướng dẫn người cao tuổi dùng dịch vụ công trực tuyến, hay khi họ ghi lại một Hà Nội rực rỡ sau sự kiện lớn của đất nước, họ ngầm đặt ra một câu hỏi: mỗi công dân sẽ góp phần gì để thành phố đẹp hơn trong khung hình năm tới. Di sản văn hóa ảnh của Hà Nội vì thế không dừng ở tường trưng bày Văn Miếu hay Bảo tàng Hà Nội; nó tiếp tục sống trong cách chúng ta đi, ở, làm việc và yêu thành phố này mỗi ngày. Đó là kết luận rõ ràng nhất mà người xem mang theo sau khi rời khỏi triển lãm: tương lai của Hà Nội nằm trong cả khung hình lẫn hành động của mỗi người.
