Từ một đường băng đơn lẻ đến cửa ngõ hàng không mới của Tây Nguyên
Đường băng số 2 sân bay Phù Cát là dự án xây dựng đường cất hạ cánh mới dài hơn 3 km, đầu tư hơn 3.200 tỷ đồng, được bố trí song song với đường băng hiện hữu nhằm nâng năng lực khai thác, đón tàu bay lớn như Airbus A321 và từng bước đưa một sân bay vốn ít đường bay trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới kết nối quốc tế khu vực Tây Nguyên. Điểm đáng nói không phải ở việc có thêm một mặt đường cất hạ cánh, mà ở chỗ nó đánh dấu sự chuyển mình của khai thác hàng không Gia Lai: từ chỗ gần như bị bỏ quên trên bản đồ bay quốc tế, nay có thể mơ đến những hành trình xuyên biên giới. Sau hơn một năm thi công, đường băng số 2 đang hoàn thiện hạng mục cuối, chuẩn bị bay hiệu chuẩn trong tháng 9 và khai thác thương mại từ tháng 10. UBND tỉnh yêu cầu rõ ràng: mọi hạng mục phải xong trước 15/9, nghiệm thu trước 25/9 để kịp mở khai thác ngày 29/10. "Dự án xây dựng đường cất hạ cánh số 2 và các công trình đồng bộ tại sân bay Phù Cát có tổng mức đầu tư lên đến hơn 3.200 tỷ đồng, được khởi công từ tháng 8/2025". Con số đó cho thấy quyết tâm của địa phương biến đường băng sân bay Phù Cát thành nền tảng hạ tầng xứng tầm.
Hạ tầng mới: từ sân bay im lặng đến khả năng đón Airbus A321
Trước khi có đường băng số 2, sân bay Phù Cát bị xếp vào nhóm "im lặng": mạng bay nghèo nàn, chủ yếu phục vụ vài đường bay nội địa, thậm chí có thời điểm chỉ khai thác một đường bay thương mại. Hạn chế lớn nhất nằm ở hạ tầng cất hạ cánh và hệ thống đảm bảo hoạt động bay còn thiếu và yếu. Đường băng mới dài 3.048 m, rộng 45 m, xây song song và cách đường băng hiện tại 215 m về phía tây. Thiết kế cho phép khai thác tàu bay Code C như Airbus A320, A321 và tương đương, đồng thời trong trường hợp cần thiết có thể đón cả Boeing 787, 777 hay Airbus A350. Đi kèm là hệ thống đèn tiếp cận, đèn đường băng, thiết bị quan trắc khí tượng tự động, hàng rào an ninh và thoát nước đồng bộ. Nói cách khác, nâng cấp hạ tầng sân bay không dừng ở việc "vá" mặt đường, mà là đặt lại chuẩn năng lực khai thác: từ sân bay nội địa nhỏ lẻ, Phù Cát tiến gần hơn đến một cảng hàng không có thể phục vụ tàu bay thân rộng, mở dư địa cho những đường bay dài hơn – điều kiện tiên quyết nếu muốn nói chuyện kết nối quốc tế Tây Nguyên nghiêm túc.
Bài học từ Liên Khương: hạ tầng tốt sẽ kéo đường bay quốc tế đến
Để thấy đường băng mới ở Phù Cát có thể làm được gì, hãy nhìn sang sân bay quốc tế Liên Khương – một cảng hàng không từng bị xem là "im lặng" khác của vùng cao nguyên. Sau hơn 5 tháng tạm dừng để sửa chữa, nâng cấp đường cất hạ cánh và đường lăn, sân bay này đã khai thác trở lại từ ngày 19/8/2026 và ngay lập tức đứng trước cơ hội mở rộng mạng đường bay quốc tế. Dự án nâng cấp tại đây thay thế kết cấu mặt đường từ bê tông nhựa sang bê tông xi măng cường độ cao, khắc phục hạn chế tải trọng kéo dài trước đó. Kết quả, trong kế hoạch những tháng cuối năm, Liên Khương dự kiến đạt 36–40 chuyến mỗi ngày, phục vụ khoảng 6.800 hành khách/ngày. Chỉ sau chưa đầy nửa tháng mở lại, sân bay đón chuyến AirAsia từ Kuala Lumpur, đưa khách quốc tế trở lại Lâm Đồng. Theo quy hoạch, Liên Khương hướng đến cấp 4E với công suất khoảng 5 triệu hành khách/năm giai đoạn 2021–2030 và 7 triệu hành khách/năm vào năm 2050. Nếu các đường bay Kuala Lumpur, Incheon, Bangkok được duy trì, sân bay này có thể chuyển từ vai trò nội địa sang đầu mối kết nối quốc tế phía Nam Tây Nguyên. Đây chính là hình mẫu cho Phù Cát: hạ tầng nâng lên đủ cao, đường bay quốc tế sẽ có lý do để đến.
Tác động lên kết nối quốc tế Tây Nguyên và đời sống người dân
Phù Cát hiện được quy hoạch là cảng hàng không nội địa với mục tiêu công suất 5 triệu hành khách và 12.000 tấn hàng hóa mỗi năm giai đoạn 2021–2030. Nhưng với đường băng số 2 cùng hệ thống kỹ thuật mới, câu chuyện không dừng ở nội địa: năng lực khai thác tăng cho phép địa phương nghiên cứu mở thêm các đường bay, bao gồm cả quốc tế, phục vụ nhu cầu đi lại, du lịch và giao thương. Thực tế từ Liên Khương cho thấy khi mạng bay trực tiếp được mở rộng, thời gian tiếp cận điểm đến rút ngắn, sức hấp dẫn với khách quốc tế tăng và doanh nghiệp du lịch, lưu trú, dịch vụ có thêm dư địa phát triển. Lâm Đồng đã đón 14,21 triệu lượt khách trong 7 tháng đầu năm 2026, gần 900.000 là khách quốc tế, cùng doanh thu du lịch ước đạt 39.336 tỷ đồng. Những con số này là lời nhắc: nếu Gia Lai và rộng hơn là Tây Nguyên có kết nối hàng không mạnh tương tự, tiềm năng du lịch và dịch vụ của vùng sẽ bùng nổ. Với người dân, đường băng sân bay Phù Cát thứ hai mang nghĩa rất cụ thể: nhiều lựa chọn bay hơn, giá vé có cơ hội cạnh tranh hơn, hành trình đến các trung tâm kinh tế hay điểm đến quốc tế không còn phải vòng vèo qua các sân bay xa xôi.
Tiền đề cho không gian phát triển mới của Tây Nguyên
Điểm quan trọng nhất của đường băng số 2 không nằm ở cột mốc 29/10, mà ở không gian phát triển nó mở ra. Việc hoàn thành hạng mục này được kỳ vọng nâng năng lực khai thác của Cảng hàng không Phù Cát, tạo thêm dư địa để địa phương phát triển các đường bay phục vụ nhu cầu đi lại và du lịch. Khi một sân bay nội địa mạnh lên, tác động lan tỏa vượt ra khỏi ranh giới tỉnh: doanh nghiệp logistics có thêm điểm trung chuyển, nhà đầu tư nhìn thấy khả năng kết nối, chuỗi giá trị nông sản, du lịch, dịch vụ được nối gần với thị trường quốc tế. Trong bối cảnh Tây Nguyên đang tái cấu trúc không gian kinh tế, việc sở hữu một cửa ngõ hàng không có hạ tầng tương xứng giúp vùng này không còn phụ thuộc vào các đầu mối ven biển hay đô thị xa. Bài học từ Liên Khương chứng minh: khi sân bay được nâng cấp đúng hướng, nó trở thành "đòn bẩy" cho chiến lược mở rộng không gian giao thương, du lịch và đầu tư. Kết luận, đường băng số 2 sân bay Phù Cát là lời tuyên bố rằng Tây Nguyên không chấp nhận mãi đứng ngoài mạng lưới kết nối quốc tế. Hạ tầng đã sẵn sàng; phần còn lại nằm ở cách địa phương chủ động thiết kế mạng bay, thu hút hãng hàng không và khai thác hiệu quả cơ hội mới mở ra.
