Tập trung nguồn lực: bước ngoặt trong đào tạo đội tuyển học sinh giỏi
Chiến lược tập trung nguồn lực và chia sẻ tài nguyên giáo dục trong hệ thống trường THPT chuyên là cách tổ chức mới nhằm nâng chất đào tạo đội tuyển học sinh giỏi, khi các đơn vị không còn hoạt động tách rời mà cùng liên kết đội ngũ giáo viên nòng cốt, học liệu số và ngân hàng đề để chuẩn bị thi quốc gia một cách hệ thống, hiệu quả và phù hợp năng lực từng học sinh. Câu chuyện ở Lâm Đồng và Ninh Bình cho thấy bài toán không còn là tăng thêm giờ ôn luyện, mà là thiết kế lại cấu trúc bồi dưỡng: liên trường thay vì đơn lẻ, chia sẻ thay vì giữ riêng, cá thể hóa thay vì áp dụng một khuôn mẫu chung. Đây là bước ngoặt cần thiết nếu địa phương muốn xây dựng đội tuyển học sinh giỏi cạnh tranh ở cấp quốc gia, thậm chí vươn ra khu vực.
Lâm Đồng: kết nối 4 trường THPT chuyên để tránh phân tán nguồn lực
Ngày 3/10, Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng tổ chức tập huấn nâng cao năng lực bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi dự thi quốc gia, đặt mục tiêu rõ ràng là không để mỗi trường THPT chuyên phải tự xoay xở với nguồn lực hạn chế. Thay vì để nguồn lực phân tán, tỉnh chọn cách kết nối 4 trường THPT chuyên, chia sẻ đội ngũ giáo viên nòng cốt, chuyên gia, cơ sở vật chất và học liệu. Đây là quyết định mang tính chiến lược: một giáo viên giỏi, một chuyên gia mạnh, một phòng thí nghiệm tốt không nên chỉ phục vụ một đội tuyển nhỏ, mà phải được sử dụng ở quy mô liên trường. Yêu cầu "tổ chức khoa học và có chiều sâu" buộc các trường phải đánh giá thực chất việc bồi dưỡng, chuẩn hóa quy trình phát hiện, tuyển chọn và bồi dưỡng học sinh giỏi theo năng lực từng em, từng môn học.
Từ giáo viên nòng cốt đến kho học liệu số và ngân hàng đề dùng chung
Điểm đáng nói trong mô hình Lâm Đồng là cách họ biến hợp tác liên trường thành cấu trúc tài nguyên chung, chứ không chỉ là những buổi họp xã giao. Các chuyên đề tập huấn được phân công cho 4 trường THPT chuyên, trong đó có xây dựng đội ngũ giáo viên nòng cốt, cơ chế phối hợp, mời chuyên gia và phát triển học liệu số. Trường THPT chuyên Nguyễn Chí Thanh đề xuất hình thành kho học liệu số dùng chung trên nền tảng quản lý học tập LMS, số hóa bài giảng của chuyên gia và xây dựng ngân hàng đề thi chung phục vụ giáo viên, học sinh đội tuyển. Nếu được triển khai đồng bộ, kho học liệu này giúp giáo viên tiếp cận nhanh tài liệu chất lượng, còn học sinh có không gian tự học linh hoạt, ôn luyện với đề thi chuẩn mực ngoài giờ học trực tiếp. Nói cách khác, tài nguyên giáo dục được tái phân phối theo hướng mở, thay vì khép kín trong từng trường.
Ninh Bình: đào tạo theo giai đoạn với lộ trình rõ, tăng chiều sâu chất lượng
Chiều 1/10, Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình tổ chức hội nghị triển khai kế hoạch bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi giai đoạn II tại Trường THPT chuyên Bien Hoa, với sự tham gia đầy đủ lãnh đạo và giáo viên trực tiếp phụ trách đội tuyển từ 3 trường THPT chuyên Le Hong Phong, Luong Van Tuy và Bien Hoa. Từ 1/4 đến 31/8, ba trường đã hoàn thành giai đoạn I, bồi dưỡng 953 học sinh (447 lớp 11, 506 lớp 12), qua đó chọn được 269 học sinh vào giai đoạn II chuẩn bị thi học sinh giỏi quốc gia. Giai đoạn II diễn ra từ 28/9 cho đến trước kỳ thi, với khoảng 120 buổi mỗi đội, mỗi buổi 4 tiết. Nhưng điểm quan trọng không phải số buổi học, mà là cách Ninh Bình đồng thuận nâng chất đào tạo: lập kế hoạch với lộ trình cụ thể, tăng thời lượng học nhưng phải phân hóa theo năng lực từng học sinh, nhấn mạnh kỹ năng tự học – nghiên cứu, tổ chức thi thử và đánh giá thường xuyên, tiếp tục mời chuyên gia giảng dạy chuyên đề nâng cao. "Đào tạo đội tuyển học sinh giỏi không nên chỉ chú ý đến số tiết, mà phải tập trung vào chất lượng từng tiết, nhận diện điểm mạnh, điểm yếu của từng học sinh và điều chỉnh nội dung bồi dưỡng tương ứng".
Hợp tác liên trường: từ mô hình thí điểm đến định hình chuẩn mới
Nhìn vào hai cách làm, có thể thấy một mẫu số chung: đội tuyển học sinh giỏi là sản phẩm của cả hệ thống, không phải thành tích riêng một trường. Lâm Đồng đi theo hướng hình thành cơ chế phối hợp giữa 4 trường THPT chuyên, kết nối nguồn lực thành một hệ thống chung nhằm nâng chất đội tuyển không chỉ trong năm học 2026-2027 mà cả các năm tiếp theo. Ninh Bình tổ chức đào tạo đồng bộ, thống nhất giữa 3 trường THPT chuyên, tận dụng thế mạnh chuyên môn từng đơn vị. Mô hình hợp tác liên trường này giúp tối ưu hóa chất lượng đào tạo và chuẩn bị thi quốc gia: giáo viên không bị "đơn độc", học sinh được tiếp cận mạng lưới chuyên gia rộng hơn, chương trình bồi dưỡng có chiều sâu và lộ trình rõ. Về lâu dài, nếu Bộ GD&ĐT biết cách khuyến khích và chuẩn hóa những mô hình chia sẻ tài nguyên giáo dục như vậy, đội tuyển học sinh giỏi quốc gia sẽ bớt phụ thuộc vào một vài "trường ngôi sao", thay vào đó là mặt bằng chất lượng rộng hơn, công bằng hơn giữa các địa phương.
