Thành phố Quảng Ninh: từ quyết định ngày 28/8 đến tầm vóc mới
Thành phố Quảng Ninh là đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương vừa được thành lập trên toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của tỉnh Quảng Ninh, đánh dấu bước chuyển từ một tỉnh giàu tài nguyên sang một đô thị có sứ mệnh dẫn dắt phát triển xanh, thông minh và hội nhập, với trách nhiệm lớn hơn trước nhân dân và cả nước.
Sáng 28/8, tại Cung Quy hoạch, Hội chợ và Triển lãm, địa phương tổ chức Lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Quảng Ninh và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự, phát biểu và trao Nghị quyết thành lập cùng Huân chương cho Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân thành phố. Không chỉ là đổi tên, việc Quảng Ninh thành phố trực thuộc thể hiện sự ghi nhận cho nhiều năm đổi mới, đồng thời đặt nền móng cho một giai đoạn phát triển với tầm vóc và không gian rộng mở hơn.
Theo Nghị quyết, thành phố Quảng Ninh có diện tích 6.231,27 km2, dân số 1.523.400 người, với 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu. Đây là một “thành phố – vùng” đúng nghĩa, kết hợp đô thị, công nghiệp, cảng biển, cửa khẩu, vùng núi và hải đảo, tạo dư địa lớn cho phát triển kinh tế Quảng Ninh theo mô hình đa cực, đa trung tâm, thay vì chỉ một vài đô thị ven biển như trước đây.
“Nơi khởi nguồn những cách làm mới”: Quảng Ninh được giao vai trò phòng thí nghiệm chính sách
Điểm đáng chú ý nhất trong thông điệp chính trị gửi đến Quảng Ninh không phải là danh xưng “thành phố trực thuộc”, mà là kỳ vọng nơi đây tiếp tục là “nơi khởi nguồn của những cách làm mới; dám thí điểm; dám chịu trách nhiệm; dám vượt qua sức ỳ”. Nói thẳng, Trung ương đang biến Quảng Ninh thành một phòng thí nghiệm phát triển cấp vùng – nơi thử nghiệm mô hình quản trị đô thị, chính sách kinh tế mới trước khi nhân rộng.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu quản trị phải hiện đại hơn, bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, kỷ luật, kỷ cương nghiêm, phân cấp rõ, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo. Đây là chuẩn mực cao, buộc chính quyền thành phố phải chấp nhận áp lực cải cách liên tục, từ thủ tục hành chính đến chính sách đất đai, môi trường đầu tư.
Quan trọng hơn, mọi thử nghiệm phải đặt lợi ích chung lên trên, trong khuôn khổ pháp luật và được kiểm soát bằng kỷ cương và đạo đức công vụ, kiên quyết chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Nếu giữ được “kỷ luật đổi mới” này, Quảng Ninh có cơ hội trở thành hình mẫu quản trị đô thị thông minh kiểu Việt Nam, thay vì chỉ là một cực tăng trưởng dựa vào tài nguyên hay du lịch truyền thống.
Từ tỉnh “nâu” đến kinh tế xanh: định hình thành phố tương lai Quảng Ninh
Nếu không chuyển mình, Quảng Ninh sẽ mãi là vùng than với ô nhiễm, chi phí phục hồi lớn. Đặt mục tiêu trở thành thành phố tương lai Quảng Ninh buộc địa phương phải đẩy nhanh chuyển đổi từ “nâu” sang “xanh”, cơ cấu lại ngành than theo hướng hiện đại, an toàn, tiết kiệm tài nguyên và thân thiện môi trường. Đây là bài kiểm tra năng lực cân bằng giữa tăng trưởng và bảo vệ hệ sinh thái di sản, đặc biệt là không gian biển đảo.
Tầm nhìn được nêu rõ: xây dựng một thành phố hiện đại, xanh, thông minh, giàu bản sắc; một cực tăng trưởng năng động của phía Bắc; trung tâm kinh tế biển, du lịch, dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao; một nơi đáng sống, đáng đến, đáng đầu tư và đáng tự hào. Nói cách khác, phát triển kinh tế Quảng Ninh phải dựa trên công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao, năng lượng sạch, logistics, kinh tế số và đổi mới sáng tạo chứ không dựa vào khai thác tài nguyên thô.
Bí thư Thành ủy khẳng định quyết tâm xây dựng Quảng Ninh thành hình mẫu phát triển xanh, hiện đại, sáng tạo và hội nhập quốc tế. Nếu thực chất, điều này sẽ đưa Quảng Ninh vượt ra khỏi vai trò một địa phương du lịch, trở thành trung tâm sáng tạo của vùng, thu hút hệ sinh thái khởi nghiệp, nhân tài và nhà đầu tư chiến lược.
Hạ tầng giao thông đi trước: điều kiện để Quảng Ninh thành trung tâm liên kết vùng
Một thành phố trực thuộc chỉ có ý nghĩa khi nó kết nối và lan tỏa phát triển ra vùng xung quanh. Với Quảng Ninh, bài toán sống còn nằm ở hạ tầng giao thông và quy hoạch không gian đô thị – công nghiệp – cảng biển – cửa khẩu – vùng núi – hải đảo được tổ chức như một chỉnh thể. Yêu cầu “hạ tầng giao thông phải đi trước một bước” không phải khẩu hiệu, mà là điều kiện tiên quyết để biến lợi thế vị trí thành dòng chảy hàng hóa, du lịch, dịch vụ liên tục.
Quy hoạch thành phố mới phải có tầm nhìn dài hạn, đồng bộ với hạ tầng số, năng lượng, cấp nước, xử lý chất thải, y tế và giáo dục. Nếu chỉ mở rộng đường và xây thêm cầu cảng nhưng bỏ quên hạ tầng số và dịch vụ công chất lượng cao, Quảng Ninh sẽ tụt hậu so với kỳ vọng một đô thị thông minh, xanh và đáng sống.
Điểm tiến bộ trong định hướng là nhấn mạnh phát triển đô thị nhưng không để mất bản sắc, mở rộng không gian nhưng không chia cắt cộng đồng, thu hút đầu tư nhưng không để người dân đứng ngoài quá trình phát triển. Đây phải là nguyên tắc cứng trong mọi dự án hạ tầng giao thông Quảng Ninh, tránh kịch bản người dân “trả giá” bằng sinh kế và không gian sống cho các dự án tăng trưởng ngắn hạn.
Huân chương Lao động hạng Nhất và bài toán giữ vững niềm tin của người dân
Việc Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân thành phố Quảng Ninh đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất cùng lúc với Nghị quyết thành lập thành phố tạo nên một thông điệp kép: ghi nhận quá khứ và giao nhiệm vụ cho tương lai. Danh hiệu cao quý này là phần thưởng cho nhiều thế hệ đã bền bỉ xây dựng “tỉnh giàu đẹp”, nhưng đồng thời cũng đặt ra thách thức phải chứng minh xứng đáng trong giai đoạn “thành phố của tương lai”.
Theo phát biểu tại lễ công bố, thành phố Quảng Ninh bước vào “kỷ nguyên vươn mình thịnh vượng của dân tộc” với khát vọng trở thành hình mẫu phát triển xanh, hiện đại, sáng tạo và hội nhập. Để khát vọng không dừng ở khẩu hiệu, điều then chốt là giữ được cam kết “mỗi cán bộ phải gần dân, trọng dân, hiểu dân và có trách nhiệm với dân”, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo thực chất.
Nếu Quảng Ninh biến nâng cấp hành chính thành cú huých đổi mới quản trị, kinh tế xanh và hạ tầng giao thông đi trước, thành phố không chỉ hoàn thành di huấn “tỉnh giàu đẹp”, mà còn có thể trở thành hình mẫu cho các đô thị trực thuộc khác trong hành trình vừa phát triển, vừa bảo vệ chủ quyền, quốc phòng, an ninh gắn với hội nhập quốc tế.
