Công nghệ số mở cửa học tập cho học sinh vùng khó

Từ “khoảng trống” máy tính học tập đến cơ hội tiếp cận công nghệ vùng khó

Tiếp cận công nghệ vùng khó là quá trình đưa thiết bị số, Internet và các nền tảng học tập trực tuyến đến những địa bàn thiếu cơ sở vật chất, nơi học sinh vùng sâu và giáo viên còn rất hạn chế về máy tính học tập, kỹ năng số và điều kiện hạ tầng, nhằm thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa thành thị và vùng khó, giúp việc học trở nên công bằng hơn cho mọi trẻ em. Chúng ta không nói về vài chiếc máy tính đặt tượng trưng trong phòng máy, mà về việc công nghệ trở thành một phần tự nhiên của lớp học và quản trị nhà trường. Khi Tin học trở thành môn bắt buộc từ lớp 3, yêu cầu chuyển đổi số giáo dục không còn là khẩu hiệu, mà là áp lực rất cụ thể lên những nơi cơ hội tiếp cận máy tính tại nhà vẫn còn hạn chế.

Không gian công nghệ của LG ở Đồng Nai: một câu trả lời rõ ràng

Tại Phân hiệu Trường Tiểu học Tân Mai ở Đồng Nai, nơi có 1.054 học sinh thuộc 31 lớp, đa số là con em công nhân và lao động nhập cư, việc thiếu phòng máy khiến bài Tin học nhiều năm chỉ tồn tại trên giấy. Việc LG phối hợp với các tổ chức địa phương và một tổ chức phi chính phủ để mở không gian Khám phá Sáng tạo “Mở lối Tương lai” trong tháng 9 là một bước đi mang tính hành động hơn là PR. Cả phòng học được cải tạo và trang bị 32 màn hình thông minh LG Smart Monitor 27 inch, 1 TV LG AI 4K 65 inch, 1 laptop LG gram AI 2026 cùng 2 điều hòa LG DUALCOOL Inverter AI Air. Quan trọng hơn, học sinh giờ có thể trực tiếp thao tác, tìm kiếm thông tin, khám phá kiến thức và hình thành kỹ năng số ngay trong trường học, thay vì chờ một chiếc điện thoại của bố mẹ nếu có. Đây là ví dụ điển hình cho thấy doanh nghiệp hoàn toàn có thể tham gia lấp “khoảng trống” công nghệ nếu đi thẳng vào nhu cầu thực tế của nhà trường.

Lớp học vùng sâu: thêm thiết bị để bài học bớt thiệt thòi

Nếu Đồng Nai cho thấy vai trò của doanh nghiệp, thì một phân hiệu vùng sâu ở xã Krông Á (Đắk Lắk) lại cho thấy nỗ lực tự xoay xở để chuyển đổi số giáo dục. Một tiết Toán lớp 1 ở phân hiệu Ea Krông trở nên sinh động hơn khi bài học được đưa lên màn hình, thu hút sự chú ý của 30 học sinh, trong đó hơn 97% là người dân tộc thiểu số. Cô giáo nói thẳng: công nghệ giúp người dạy có thêm phương tiện minh họa, học sinh tập trung và hứng thú hơn với nội dung bài học. Nhưng bức tranh tiếp cận công nghệ vùng khó vẫn rất chênh lệch: chỉ khoảng 10% học sinh tại phân hiệu có máy tính ở nhà, đa số phải dùng điện thoại của bố mẹ hoặc chờ đến giờ thực hành ở trường. Câu chuyện em Liều Thị Xa – một trong số ít có máy riêng từ lớp 2 và nhờ đó tham gia nhiều sân chơi trực tuyến, đạt thành tích – cho thấy máy tính học tập không phải món đồ xa xỉ vô nghĩa, mà là lợi thế rõ rệt về cơ hội thực hành và tiếp cận tri thức số.

Không chỉ là thiết bị: giáo viên số và trường học số vùng biên

Một phòng máy đẹp không giải quyết hết bài toán chuyển đổi số giáo dục. Thiết bị chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng hạ tầng Internet và năng lực số của người sử dụng. Tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS La Êê ở xã biên giới, đoàn công tác của Sở GD&ĐT đến hỗ trợ vận hành hệ thống quản lý văn bản và điều hành, hướng dẫn văn thư lưu trữ hồ sơ theo “Hồ sơ công việc”, xử lý văn bản, trình ký, ký số và phát hành trực tiếp trên môi trường điện tử. Đây là bức tranh ít được chú ý: trường học số không dừng ở lớp học thông minh, mà còn đòi hỏi hồ sơ, sổ sách điện tử, thói quen làm việc mới của đội ngũ – yêu cầu sẽ trở nên bắt buộc từ năm học 2025–2026. Ở một trường dân tộc bán trú như Trà Leng, học bạ điện tử, giáo án điện tử và tivi thông minh đã hiện diện nhiều năm, nhưng mùa mưa bão với cảnh mất điện, đứt cáp khiến Internet gián đoạn, biến công nghệ thành “cánh cửa” mở ra rồi đóng lại bất chợt. Một phòng máy khó mà hiệu quả nếu đường truyền liên tục chập chờn; một phần mềm khó mà thay đổi lớp học nếu giáo viên chưa được tập huấn đầy đủ.

Từ sáng kiến rời rạc đến chiến lược đồng bộ cho học sinh vùng sâu

Điểm chung của các câu chuyện trên là: công nghệ đang mở ra cơ hội tiếp cận tri thức mới cho học sinh vùng khó, đồng thời đem đến cho giáo viên thêm công cụ đổi mới dạy học. Các chương trình tập huấn AI đã bắt đầu chạm đến những việc rất cụ thể của giáo viên như xây dựng kế hoạch dạy học, thiết kế học liệu, tạo câu hỏi trắc nghiệm, phát triển bài giảng trực quan và hỗ trợ xử lý thông tin. Theo chia sẻ của giáo viên, AI có thể tổng hợp kết quả học tập và xử lý một số công việc hành chính, để người thầy có thêm thời gian cho giảng dạy và hỗ trợ học sinh. Nhưng nếu các sáng kiến vẫn rời rạc – một phòng máy do doanh nghiệp tài trợ ở đây, vài tivi thông minh do nhà trường tự vận động ở kia – thì khoảng cách giữa học sinh thành thị và học sinh vùng sâu sẽ chỉ thu hẹp chậm chạp. Chuyển đổi số giáo dục muốn mang lại hiệu quả thực chất phải được nhìn như một chiến lược dài hạn: đầu tư đồng bộ thiết bị, hạ tầng, đào tạo giáo viên, đồng thời lắng nghe nhu cầu rất cụ thể của từng trường vùng khó. Về phía cộng đồng và doanh nghiệp, mô hình như “Mở lối Tương lai” cho thấy khi sáng kiến xuất phát từ nhu cầu thực tế – từ những lớp học thiếu máy tính chứ không phải từ slide báo cáo – công nghệ có thể trở thành cánh cửa thực sự mở ra tương lai cho mọi đứa trẻ, không phân biệt địa chỉ hộ khẩu.