AI bước vào thư viện: từ khẩu hiệu chuyển đổi số đến năng lực thật
Đào tạo AI thư viện là hoạt động nâng cao năng lực cho cán bộ thư viện và văn hóa cơ sở, giúp họ biết sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo để quản lý tài liệu, tìm kiếm thông tin, xử lý dữ liệu và xây dựng sản phẩm truyền thông số, qua đó hỗ trợ chuyển đổi số thư viện, phát triển văn hóa đọc và hiện đại hóa hoạt động phục vụ cộng đồng. Trong bối cảnh chuyển đổi số tác động ngày càng mạnh đến các hoạt động văn hóa, việc nâng cấp kỹ năng AI cho cán bộ không còn là lựa chọn, mà là điều kiện để thư viện tồn tại như một hạ tầng tri thức sống. An Giang đang đi theo hướng này với quan điểm rõ ràng: nếu không đưa AI vào nghiệp vụ, thư viện sẽ tụt lại phía sau người dùng.
Gần 100 cán bộ thư viện học AI: trọng tâm là quản lý tài liệu và truyền thông số
Hội nghị tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong truyền thông thư viện được tổ chức tại Thư viện tỉnh An Giang, số 16 đường Lê Triệu Kiệt, phường Long Xuyên, với hơn 100 học viên là cán bộ văn hóa cấp xã, cán bộ thư viện công cộng và thư viện trường học trên toàn tỉnh. Việc quy tụ lực lượng ở tuyến cơ sở cho thấy mục tiêu rất thực tế: đưa kỹ năng AI cho cán bộ đến đúng nơi tiếp xúc hàng ngày với bạn đọc. Theo chương trình, trong ba ngày, học viên được cập nhật kiến thức về quản lý thư viện trong bối cảnh chuyển đổi số và tiếp cận các ứng dụng AI phục vụ thiết kế đồ họa, xây dựng kịch bản video ngắn, tối ưu nội dung mạng xã hội, quản lý tri thức và vận hành thư viện số.
Từ viết bài báo khoa học đến quản lý dữ liệu bằng AI
Đáng chú ý, đào tạo AI thư viện tại An Giang không tách rời khỏi hoạt động nghiên cứu và xuất bản khoa học. Trước đó, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh tổ chức hội nghị tập huấn nâng cao kỹ năng viết bài báo khoa học từ kết quả thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và công nghệ. Tại đây, đại biểu được hướng dẫn quy trình xây dựng bài báo chuẩn mực: xác định vấn đề, viết tiêu đề, tóm tắt, trình bày phương pháp, phân tích kết quả và trích dẫn tài liệu. Đồng thời, chuyên gia giới thiệu các công cụ tìm kiếm, quản lý tài liệu và cách khai thác AI trong thời kỳ số. Ở góc độ thư viện, đây chính là hạt nhân của quản lý tài liệu AI: dùng công cụ số để tổ chức, lưu trữ, trích dẫn và luân chuyển dữ liệu nghiên cứu một cách có hệ thống, thay vì chỉ coi AI như công cụ "làm nhanh".
Chuyển đổi số thư viện: AI gắn với công việc hằng ngày, không phải phòng lab
Điểm mạnh của chương trình tập huấn nằm ở thiết kế nội dung kết hợp lý thuyết với thực hành, luôn gắn AI với quy trình công việc tại cơ sở. Học viên được hướng dẫn dùng các công cụ AI để tạo nội dung, thiết kế ấn phẩm truyền thông, giới thiệu sách, xây dựng kịch bản và biên tập video ngắn cho các nền tảng số. Ngày 17, trọng tâm là hỗ trợ thiết kế đồ họa và xây dựng kịch bản video; ngày 18, học viên thực hành tối ưu nội dung mạng xã hội bằng AI, ứng dụng AI trong quản lý tri thức và thư viện số, kết thúc bằng bài tập xây dựng sản phẩm hoàn chỉnh và định hình hướng ứng dụng dài hạn trong nghiệp vụ thư viện. Đây chính là chuyển đổi số thư viện theo nghĩa thực tiễn: thay đổi cách tạo, lưu thông và đo lường tác động của nội dung phục vụ bạn đọc.
Tác động với bạn đọc: thư viện thông minh hơn, gần cộng đồng hơn
Khi gần 100 cán bộ thư viện được trang bị kỹ năng AI, người hưởng lợi trực tiếp là cộng đồng bạn đọc. Chương trình được thiết kế nhằm nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ của đội ngũ cơ sở, đổi mới phương thức truyền thông thư viện và góp phần phát triển văn hóa đọc tại địa phương. Thư viện có thể xây dựng mô hình phục vụ cộng đồng hiệu quả hơn, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý, tổ chức tài liệu và vận hành thư viện số. Theo định hướng của Thư viện tỉnh, việc tích hợp AI vào đào tạo nghiệp vụ không chỉ cung cấp thêm công cụ làm việc mà còn mở ra cách tiếp cận mới trong sáng tạo nội dung, thiết kế, sản xuất truyền thông và quản lý tri thức, phù hợp yêu cầu chuyển đổi số hiện nay. Nếu giữ được nhịp này, thư viện An Giang có thể trở thành hình mẫu về quản lý tài liệu AI gắn với cộng đồng chứ không đóng khung trong hệ thống kỹ thuật.
