Đường sắt nhẹ Phú Quốc: cú đột phá hạ tầng được ép chạy đua với thời gian
Đường sắt nhẹ Phú Quốc (tuyến LRT giai đoạn 1) là hệ thống tàu điện đô thị dài 17,59 km, do Sun Group đầu tư theo hình thức BOT với tổng mức đầu tư gần 9.000 tỷ đồng, kết nối trực tiếp sân bay quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm quốc tế APEC, được thiết kế để rút ngắn thời gian di chuyển từ sân bay đến Nam Đảo xuống khoảng 20 phút và trở thành tuyến LRT đầu tiên vận hành bằng vốn tư nhân tại Việt Nam.
Nếu phải chọn một dự án biểu tượng cho cuộc chạy đua hạ tầng trước APEC 2027 Phú Quốc, đường sắt nhẹ Phú Quốc là ứng viên hàng đầu. Siêu dự án LRT 9000 tỷ không chỉ nhằm giải bài toán ách tắc giao thông cho Đảo Ngọc, mà còn là phép thử năng lực triển khai hạ tầng phức tạp bằng vốn tư nhân trong bối cảnh tiến độ bị "nén" tối đa để kịp mốc chạy thử tháng 6/2027. Chính áp lực thời gian khiến dự án mang màu sắc của một cuộc tổng động viên: thi công 3 ca liên tục, giải ngân đã đạt khoảng 1.800 tỷ đồng, tương đương 28,7% tổng mức đầu tư ngay từ giai đoạn đầu.
Địa chất phức tạp và mùa mưa đến sớm: những rủi ro kỹ thuật bị buộc phải xử lý trên đường găng
Đảo Ngọc xinh đẹp trong mắt du khách nhưng lại là bài toán khó với kỹ sư hạ tầng. Dự án đường sắt nhẹ Phú Quốc phải thi công trên nền địa chất phức tạp, lớp đất đá cứng ở các đoạn hầm 1 và hầm 2 khiến nhà thầu không thể đóng hoặc ép cừ thép Larsen như thiết kế ban đầu. Buộc phải chuyển sang phương án đào mở, đội thi công chấp nhận rủi ro sạt lở mái hầm và đọng nước sau mưa lớn, đi kèm khối lượng đào đất, chống đỡ và thi công kết cấu hầm còn rất lớn khi tiến độ đào móng mới đạt khoảng 42% trong khi cọc đã chạm mốc 97%.
Bên cạnh địa chất, mùa mưa đến sớm tại Phú Quốc khiến nền đường ở dải phân cách giữa thường xuyên ngập úng, cản trở thoát nước và gây áp lực lớn lên tổ chức thi công. Một khó khăn khác ít được nhìn thấy từ bên ngoài là mạng hạ tầng hiện hữu: hệ thống điện, cấp nước chính của thành phố đi cắt ngang tuyến, buộc các đơn vị vừa thi công vừa di dời kỹ thuật trong không gian chật hẹp. Khi tuyến LRT triển khai song song với nâng cấp đường tỉnh ĐT.975, toàn bộ khu vực như một đại công trường phải chia sẻ cùng một hệ thống thoát nước còn đang xây dựng. Đây không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà là thách thức điều phối mà nếu xử lý kém sẽ kéo lùi cả chiến dịch chuẩn bị APEC 2027 Phú Quốc.
Thi công 3 ca liên tục: giải pháp duy nhất để giữ nhịp tiến độ nghẹt thở
Trong bối cảnh địa chất và thời tiết đều bất lợi, việc thi công 3 ca liên tục trở thành giải pháp không thể tránh cho dự án LRT 9000 tỷ. Công trường duy trì gần 600 kỹ sư, giám sát và công nhân bám trụ ngày đêm, chia ca để bơm hút nước, xử lý đất sạt lở, lắp đặt cọc, đào nền, đắp cát, đắp đất. Theo số liệu dự án, nền đường đã đào nền và đào khuôn khoảng 97%, đắp cát cũng đạt 97%, đắp đất đạt 79%, tạo điều kiện để sớm chuyển sang thi công các lớp kết cấu phía trên và hạ tầng kỹ thuật khi nguồn vật liệu được cung ứng liên tục. Đây là cái giá không nhỏ về sức người, nhưng nếu không chấp nhận cường độ này, mốc chạy thử giữa năm 2027 gần như bất khả thi.
Nhịp độ "chạy marathon" thể hiện rõ ở hạng mục cầu: toàn bộ cọc khoan nhồi phần móng đã hoàn thành, bệ trụ đạt khoảng 63%, thân trụ 56%, mở đường cho giai đoạn thi công kết cấu nhịp, lắp ray, điện, tín hiệu. Một câu nói tóm tắt được thực tế công trường hiện nay: "Để vượt qua chuỗi khó khăn dồn dập này, công trường duy trì nhịp độ 3 ca liên tục không nghỉ, huy động gần 600 kỹ sư, giám sát và công nhân bám trụ xuyên suốt ngày đêm". Tuy nhiên, câu hỏi lớn là mô hình tăng tốc này sẽ được duy trì ra sao để vẫn bảo đảm an toàn lao động, chất lượng kết cấu cho một tuyến đường sắt đô thị vốn không cho phép sai số khi đi vào khai thác.
Mốc lắp ray 8/2026 đến chạy thử 6/2027: lịch trình dồn nén và vai trò của các giải pháp kỹ thuật
Tuyến đường sắt nhẹ Phú Quốc đang bước vào đoạn đường găng rõ ràng: cuối tháng 8/2026, dự án phải bắt đầu lắp đặt đường ray trên các đoạn đi trên mặt đất, sau đó đến tháng 10/2026 mở rộng lắp ray cho các đoạn trên cao và trong hầm. Đây không đơn thuần là mốc kỹ thuật; nó đánh dấu thời điểm dự án chuyển từ giai đoạn "đào sâu, đóng cọc" sang chế độ hoàn thiện hệ thống vận hành với ray, điện, tín hiệu và thiết bị. Theo lộ trình, công trình dự kiến hoàn thiện cơ bản và chạy thử toàn hệ thống vào tháng 6/2027, trước khi khai thác thương mại từ tháng 8/2027 để phục vụ Hội nghị APEC 2027 Phú Quốc.
Ở góc độ kỹ thuật, việc các đoạn hầm phải tổ chức thi công theo dây chuyền để vừa bảo đảm tiến độ, vừa giữ ổn định khu vực xung quanh cho thấy đây là công trình đòi hỏi năng lực quản lý hiện trường ở cấp độ cao. Nền đường chỉ khi hoàn thành cơ bản mới đủ điều kiện chuyển sang thi công kết cấu phía trên, khiến mỗi ngày chậm trễ ở khâu đào móng hay xử lý sạt lở đều có thể đẩy lùi mốc lắp ray. Trong bức tranh đó, vai trò các đơn vị xây lắp lớn, trong đó có VNR tham gia với tư cách thành viên đứng đầu liên danh tại gói thầu XL-03, trở thành mắt xích quyết định để biến tiến độ trên giấy thành đoàn tàu LRT Phú Quốc vận hành được trên thực địa.
Từ dự án hạ tầng APEC đến cú hích dài hạn cho Phú Quốc
Nhìn ngoài, đường sắt nhẹ Phú Quốc là một mắt xích trong chiến dịch đồng bộ hóa hạ tầng để kịp APEC 2027 Phú Quốc. Tuyến LRT này kết nối trực tiếp sân bay với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm quốc tế APEC, rút ngắn thời gian di chuyển xuống khoảng 20 phút, giải tỏa áp lực cho trục đường bộ hiện hữu vốn dễ ùn tắc vào giờ cao điểm sự kiện. Khi các dự án hạ tầng đồng bộ hoàn thành, năng lực kết nối giao thông của Phú Quốc sẽ được nâng lên, đáp ứng yêu cầu tổ chức hội nghị, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển kinh tế – xã hội địa phương lâu dài.
Tuy nhiên, ý nghĩa của dự án không dừng ở một kỳ APEC. Đây là tuyến LRT đầu tiên tại Việt Nam được đầu tư hoàn toàn bằng nguồn vốn tư nhân, đặt ra tiền lệ cho cách xã hội hóa hạ tầng giao thông đô thị ở các địa phương du lịch khác. Nếu đường sắt nhẹ Phú Quốc kịp chạy thử tháng 6/2027 và khai thác thương mại từ tháng 8/2027 như kế hoạch, nó sẽ gửi đi thông điệp rằng những công trình phức tạp, trị giá hàng nghìn tỷ đồng vẫn có thể hoàn thành đúng hẹn khi áp lực tiến độ đi kèm với trách nhiệm kỹ thuật rõ ràng. Ngược lại, bất kỳ trễ hẹn nào cũng sẽ là lời nhắc về rủi ro của việc nén tiến độ quá mức trong các dự án hạ tầng lớn. Trong cả hai kịch bản, Phú Quốc vẫn là nơi Việt Nam thử sức mình trong cuộc chơi hạ tầng hiện đại.
