LRT Phú Quốc: Dự án đường sắt nhẹ định hình lại hạ tầng giao thông đảo
Đường sắt nhẹ Phú Quốc là tuyến LRT dài khoảng 17,5-18 km, kết nối sân bay quốc tế với khu vực Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC ở Nam đảo, được đầu tư theo hình thức BOT với tổng mức đầu tư gần 9.000 tỷ đồng và là một trong những dự án giao thông trọng điểm phục vụ Hội nghị APEC, hướng tới rút ngắn thời gian di chuyển còn khoảng 18-20 phút và bổ sung phương thức vận tải công cộng hiện đại cho người dân, du khách cũng như các sự kiện quốc tế trên đảo. Trọng tâm của câu chuyện đường sắt nhẹ Phú Quốc lúc này không phải là thiết kế kiến trúc hay công nghệ tàu, mà là bài toán tiến độ trong điều kiện địa chất và thời tiết khắc nghiệt. Dự án giai đoạn 1 gần 9.000 tỷ đồng đang được thi công với cường độ ba ca liên tục mỗi ngày, hướng thẳng tới cột mốc chạy thử đường sắt vào tháng 6/2027. Vấn đề đặt ra là liệu đảo du lịch này có đủ năng lực “chịu đựng” một công trường hạ tầng giao thông Phú Quốc quy mô lớn giữa mùa mưa, ngập úng và tầng đất đá cứng phức tạp hay không.
Tiến độ thi công: 3 ca liên tục cho mục tiêu chạy thử tháng 6/2027
Nếu nhìn vào con số, có thể thấy đường sắt nhẹ Phú Quốc không phải là dự án “đứng bánh”. Giá trị giải ngân đã đạt khoảng 1.800 tỷ đồng, tương đương 28,7-29% tổng mức đầu tư gần 9.000 tỷ đồng. Các nhà thầu đồng thời triển khai ba hạng mục lớn: cầu, hầm và nền đường, với công trường duy trì thi công ba ca liên tục mỗi ngày cùng gần 600 kỹ sư, cán bộ giám sát và công nhân. Đây là nhịp độ hiếm thấy trong các dự án hạ tầng giao thông đô thị trên đảo. Ở hạng mục cầu, toàn bộ cọc khoan nhồi đã hoàn thành, bệ trụ đạt khoảng 63% và thân trụ đạt 56%, tạo nền tảng để chuyển sang thi công kết cấu nhịp, lắp đặt ray, hệ thống điện, tín hiệu. Phần nền đường đã đào nền, đào khuôn khoảng 97%, đắp cát 97% và đắp đất gần 79%, cho thấy tuyến LRT Phú Quốc 2027 đang dần hình thành trên mặt bằng thực tế chứ không còn nằm trên bản vẽ. Tuy vậy, các mốc thời gian tiếp theo – lắp ray trên mặt đất cuối tháng 8, mở rộng lên đoạn trên cao và trong hầm vào tháng 10 – sẽ là phép thử về khả năng giữ nhịp tiến độ trong bối cảnh điều kiện thi công ngày càng phức tạp.
Địa chất, thời tiết và xung đột hạ tầng: những nút thắt tiến độ
Điểm khó nhất của LRT Phú Quốc không nằm trên bản thiết kế mà dưới nền đất đảo. Vào mùa mưa, nhiều khu vực thi công nền đường tại dải phân cách thường xuyên bị ngập, gây khó khăn cho thoát nước và tổ chức thi công, buộc nhà thầu phải đối phó với tình trạng ngập úng gần như liên tục. Điều này không chỉ làm tăng chi phí vận hành công trường mà còn khiến nguy cơ chậm tiến độ luôn hiện hữu. Nguy hiểm hơn là các phân đoạn hầm 1 và hầm 2: lớp đất đá quá cứng khiến phương án đóng hoặc ép cừ thép Larsen theo thiết kế ban đầu không thể thực hiện, nhà thầu phải chuyển sang phương án đào mở. Giải pháp này làm tăng nguy cơ sạt lở taluy hai bên hầm, nước mưa thường xuyên đọng trong hố đào, buộc lực lượng thi công phải bơm hút nước và xử lý đất sạt lở liên tục để bảo đảm an toàn. Cùng lúc, dự án phải xử lý nhiều điểm giao cắt với đường điện, tuyến cấp nước chính và phối hợp với việc nâng cấp đường tỉnh ĐT.975 khi hệ thống thoát nước chung của khu vực chưa hoàn thiện. Những nút thắt này cho thấy bài toán kỹ thuật của đường sắt nhẹ Phú Quốc phức tạp hơn nhiều so với những gì thường thấy trong các dự án trên đất liền.
Chạy thử giữa năm 2027: cột mốc kỹ thuật hay bước ngoặt cho đảo du lịch?
Theo kế hoạch, giai đoạn tháng 1-2/2027, những đoàn tàu ba toa chạy bằng năng lượng sạch, vận tốc tối đa 100 km/h sẽ được đưa về Phú Quốc để lắp đặt thiết bị và chuẩn bị cho công tác thử nghiệm. Nếu tiến độ hiện nay được duy trì, toàn bộ hệ thống sẽ cơ bản hoàn thành và chạy thử đường sắt vào tháng 6/2027, trước khi chính thức khai thác thương mại từ tháng 8 cùng năm. Đây không chỉ là cột mốc kỹ thuật của riêng dự án LRT Phú Quốc 2027, mà còn là bài kiểm tra năng lực quản trị hạ tầng trên một đảo du lịch đang tăng tốc phát triển. Sau khi hoàn thành, tuyến LRT được kỳ vọng rút ngắn thời gian di chuyển từ sân bay đến khu vực Nam đảo, khu APEC xuống khoảng 18-20 phút, bổ sung thêm một phương thức vận tải công cộng cho người dân và du khách, đồng thời phục vụ các sự kiện quốc tế. Vấn đề là chạy thử thành công không đủ; điều mà Phú Quốc cần là một hệ thống vận hành ổn định giữa mưa gió, đảm bảo an toàn khai thác lâu dài và không làm quá tải hạ tầng giao thông Phú Quốc vốn đang chịu áp lực nâng cấp đồng thời nhiều tuyến đường, đại lộ.
Ý nghĩa của LRT trong bài toán nâng cấp hạ tầng giao thông Phú Quốc
LRT Phú Quốc giai đoạn 1, với giá trị đầu tư gần 9.000 tỷ đồng, không phải là dự án đơn lẻ mà nằm trong tổng thể kế hoạch nâng cấp hạ tầng giao thông đô thị trên đảo. Tuyến LRT là một trong các công trình giao thông trọng điểm phục vụ Hội nghị APEC, cùng với đường tỉnh ĐT.975 và đại lộ APEC đang được đẩy nhanh tiến độ với mục tiêu hoàn thành trước ngày 30/4/2027. Điều này cho thấy đảo đang bước vào giai đoạn “đại tu” hạ tầng, nơi đường sắt nhẹ đóng vai trò trục xương sống kết nối sân bay, trung tâm hội nghị và khu đô thị du lịch Nam đảo. Từ góc nhìn dài hạn, nếu vượt qua thách thức địa chất, thời tiết và phối hợp hạ tầng, đường sắt nhẹ Phú Quốc có thể trở thành mẫu hình phát triển giao thông công cộng hiện đại trên đảo, giảm phụ thuộc vào ôtô, xe du lịch, đồng thời nâng chuẩn dịch vụ cho các sự kiện quốc tế. Ngược lại, nếu các nút thắt kỹ thuật không được giải quyết triệt để, việc vận hành thử thành công vào tháng 6/2027 sẽ chỉ là phần nổi của tảng băng, còn những rủi ro ngầm có thể bộc lộ trong nhiều năm khai thác sau đó. Câu trả lời cuối cùng sẽ phụ thuộc vào chất lượng thi công hôm nay hơn là những con số tiến độ trên báo cáo.
