Siêu đô thị lấn biển: bước ngoặt tham vọng của Đà Nẵng
Dự án đảo nhân tạo Đà Nẵng là một khu siêu đô thị lấn biển được nghiên cứu tại vịnh Đà Nẵng, quy mô khoảng 1.500 ha, gồm 5 cụm đảo nhân tạo tích hợp nhà ở, du lịch quốc tế, thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế, đổi mới sáng tạo, vui chơi giải trí, văn hóa – thể thao và hệ thống hạ tầng đồng bộ, được kỳ vọng mở rộng không gian phát triển đô thị và tạo động lực mới cho kinh tế biển của thành phố. Điểm đáng nói là dự án 14 tỷ USD không chỉ là một tổ hợp bất động sản ven biển, mà là tuyên bố tham vọng: Đà Nẵng muốn bước lên bản đồ các siêu đô thị biển mang tính biểu tượng của khu vực. Tháng 4/2025, HĐND thành phố đã thống nhất đưa đề án lấn biển vịnh Đà Nẵng vào danh mục đầu tư công, mở đường cho nghiên cứu cơ chế đặc thù. Đến tháng 7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục cho ý kiến về dự thảo nghị định riêng cho dự án này. Động thái pháp lý dồn dập cho thấy thành phố không coi đây là ý tưởng thử nghiệm, mà là trụ cột chiến lược trong giai đoạn phát triển mới.
Quy mô 1.500 ha và 5 đảo nhân tạo: tham vọng tái thiết không gian đô thị biển
Theo phương án nghiên cứu, khu đô thị lấn biển nằm đối diện trục đường Nguyễn Tất Thành, sử dụng công nghệ lấn biển tiên tiến để hình thành 5 đảo nhân tạo, tạo thêm khoảng 48 km đường bờ biển mới lấy cảm hứng từ mô hình đảo cọ của Dubai. Nếu triển khai đúng tầm, đây sẽ là một siêu đô thị lấn biển hiếm có trong khu vực, kết hợp hệ thống đê và các đảo phụ trợ để điều tiết thủy văn, đồng thời tạo cảnh quan. Thành phố định hướng không gian này trở thành đô thị – dịch vụ biển đa chức năng, với "công viên biển đô thị" gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và hệ sinh thái tự nhiên của vịnh. Vấn đề là: tham vọng càng lớn, áp lực về quy hoạch, môi trường và năng lực quản trị càng cao. Đà Nẵng đang tự đặt mình vào nhóm các đô thị phải giải bài toán cân bằng giữa tăng trưởng và bền vững, thay vì chỉ chạy theo hình thức hoành tráng của một siêu dự án.
Đà Nẵng Downtown: mảnh ghép hạt nhân trong chiến lược du lịch và tài chính
Song song với đảo nhân tạo, Đà Nẵng đã xác định một "hạt nhân" đô thị khác: Da Nang Downtown – đại dự án tích hợp phát triển đô thị, giải trí và dịch vụ. Dự án này được kỳ vọng trở thành mảnh ghép chiến lược, giúp thành phố xây dựng mô hình kinh tế đêm ở tầm châu lục, thúc đẩy phát triển du lịch Đà Nẵng và nâng cao vị thế quốc tế trong chiến lược 2021–2030. Theo định hướng, đây là dự án cốt lõi trong mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 11%/năm, thu hút 13–14 triệu lượt khách du lịch vào năm 2030 và trở thành trung tâm kinh tế – xã hội hàng đầu khu vực vào năm 2045. Câu hỏi đặt ra là: khi siêu đô thị lấn biển hình thành, nó sẽ tương tác với Da Nang Downtown như thế nào? Nếu được thiết kế như hai cực bổ trợ – một cực biển, một cực trung tâm – Đà Nẵng có thể tạo ra trục trải nghiệm liên tục từ kinh tế đêm đến nghỉ dưỡng cao cấp, thay vì những mảnh ghép rời rạc.
Một câu nói có thể trích dẫn ở đây là: "Da Nang Downtown – a mega-project encompassing urban development, entertainment, and services – has the opportunity to continue its success story, similar to the aforementioned iconic destinations." Câu này cho thấy thành phố không giấu mục tiêu: dùng một dự án hạt nhân để kích hoạt chuỗi giá trị tiêu dùng cao cấp, từ lưu trú, ẩm thực đến giải trí, giống cách các downtown nổi tiếng đã làm.
So với Marina Bay, Pudong, Downtown Dubai: Đà Nẵng đang chơi ở sân nào?
Mô hình mà Đà Nẵng hướng tới không phải mới; nó đã được kiểm chứng ở Downtown Core của Singapore, Kuala Lumpur City Centre, Downtown Dubai, City of London hay Pudong (Thượng Hải). Những khu lõi này đều tích hợp giải trí, thương mại và lưu trú, đóng vai trò "hạt nhân" kích hoạt dòng người và chuỗi tiêu dùng cao cấp. Pudong, từ một khu kinh tế đặc biệt thành lập từ thập niên 1990, đã trở thành một trong những trung tâm tài chính – thương mại sôi động nhất thế giới. Ở Singapore, dự án Marina Bay Sands từng được công bố với mục tiêu đảo chiều xu hướng suy giảm 5,8% của ngành du lịch. Bài học ở đây khá rõ: các siêu dự án chỉ tạo ra giá trị khi gắn với chiến lược hạ tầng Đông Nam Á rộng hơn – từ sân bay, cảng biển đến mạng lưới đô thị khu vực. Nếu Đà Nẵng muốn cạnh tranh với những biểu tượng này, đảo nhân tạo và Downtown không thể chỉ là điểm đến đẹp, mà phải trở thành nút kết nối trong mạng lưới khu vực, nơi dòng khách và dòng vốn quốc tế coi là điểm dừng tự nhiên.
Tương lai mở nhưng không tự động: điều gì cần xảy ra tiếp theo?
Dù quy mô và tầm nhìn đã rõ, dự án đảo nhân tạo Đà Nẵng hiện vẫn chỉ ở giai đoạn nghiên cứu, đề xuất cơ chế đặc thù; những thông số hoành tráng chưa đồng nghĩa với việc công trình đã được triển khai xây dựng. Điều này là tích cực: thành phố còn thời gian để rà soát rủi ro môi trường, năng lực tài chính, và cách tích hợp dự án vào chiến lược hạ tầng Đông Nam Á. Về phía Da Nang Downtown, kỳ vọng đã được gắn thẳng vào các chỉ tiêu tăng trưởng GRDP, lượng khách và vị thế khu vực đến 2030–2045. Nhưng nếu muốn các con số đó trở thành hiện thực, Đà Nẵng phải tránh hai cạm bẫy: một là "đô thị biểu tượng" chỉ đẹp trên poster, thiếu sức sống kinh tế; hai là phát triển nóng, phá vỡ hệ sinh thái vịnh. Kết luận hợp lý lúc này là: Đà Nẵng đang đứng trước cơ hội hiếm có để tái định nghĩa mình trên bản đồ du lịch và tài chính khu vực, nhưng thành công sẽ phụ thuộc vào chất lượng quy hoạch, minh bạch chính sách và khả năng kết nối với mạng lưới đô thị hàng đầu Đông Nam Á, chứ không chỉ ở kích thước của một siêu đô thị lấn biển.
