Chủ trương đã được thông qua, nhưng phương án vẫn cần hoàn thiện
Tái thiết Hồ Gươm là kế hoạch cải tạo và tổ chức lại không gian quanh hồ Hoàn Kiếm, kết hợp mở rộng khu vực công cộng với bảo tồn, phát huy giá trị di sản và bổ sung các chức năng phù hợp. Ngày 28/10/2026, HĐND thành phố Hà Nội thông qua nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư và nhà đầu tư thực hiện dự án; Công ty Cổ phần Bất động sản Mặt trời Thủ đô, thành viên Sun Group, được chọn làm chủ đầu tư hai dự án thành phần. Đây là bước xác lập hướng triển khai và đơn vị thực hiện, không đồng nghĩa mọi thiết kế chi tiết đã được chốt. Đồ án quy hoạch trước đó được lấy ý kiến công khai từ ngày 7 đến 26/9/2026, với 92% ý kiến tán thành. Sự ủng hộ ấy tạo cơ sở cho bước tiếp theo, nhưng chất lượng của dự án sẽ phụ thuộc vào cách biến định hướng thành không gian hữu ích mà vẫn tôn trọng cảnh quan lịch sử.
Quy mô được duyệt cho toàn dự án là 22.229 tỷ đồng, nghiên cứu quy hoạch khoảng 66,82 ha và sử dụng đất 30,82 ha tại phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Ba phần việc gồm giải phóng mặt bằng; xây dựng trung tâm thương mại ngầm; và xây dựng công trình, chỉnh trang cảnh quan hồ cùng vùng phụ cận. Ranh giới trách nhiệm rất đáng lưu ý: UBND phường Hoàn Kiếm làm chủ đầu tư phần giải phóng mặt bằng bằng ngân sách thành phố, còn doanh nghiệp thành viên Sun Group đảm nhiệm hai phần việc còn lại. Vì vậy, gọi đây đơn giản là dự án Sun Group làm toàn bộ sẽ thiếu chính xác.
Quảng trường và không gian công cộng là thay đổi người dân dễ nhận thấy nhất
Định hướng quy hoạch muốn tạo một quảng trường lớn, kết nối hồ Hoàn Kiếm với Quảng trường Cách mạng Tháng Tám, Nhà hát Lớn, Bảo tàng Lịch sử quốc gia và các khu vực lân cận. Nếu được triển khai tốt, điểm đáng giá không chỉ là diện mạo mới mà còn là một tuyến đi bộ, gặp gỡ và tiếp cận các công trình văn hóa thuận tiện hơn. Kế hoạch cũng đặt mục tiêu mở rộng không gian công cộng, tổ chức lại giao thông và không gian ngầm, đồng thời bổ sung chức năng văn hóa, dịch vụ phù hợp. Đây là lời hứa lớn với người sử dụng thường ngày: một trung tâm đô thị dễ tiếp cận hơn, thay vì chỉ là nơi để ngắm cảnh.
Tuy nhiên, chỉnh trang quanh một di sản biểu tượng không thể chỉ đo bằng diện tích quảng trường hay số hạng mục mới. Tổ chức giao thông trong thời gian thi công, khả năng giữ sự yên tĩnh và nét đặc trưng quanh hồ, cùng cách kết nối các không gian mới với phố cổ sẽ quyết định trải nghiệm thực tế. Mở rộng không gian công cộng chỉ có ý nghĩa nếu người dân có thể sử dụng thoải mái và công trình mới không lấn át giá trị cảnh quan vốn làm nên sức hút của Hồ Gươm.
Trung tâm thương mại ngầm và trụ sở mới: cần phân biệt đề xuất với thiết kế cuối
Một hạng mục được nêu rõ là trung tâm thương mại ngầm tại khu vực công viên, quảng trường phía Đông và phía Bắc hồ. Theo phương án được đề xuất, công trình có bốn tầng hầm, tổng diện tích sàn 82.608 m². Cách đưa dịch vụ xuống dưới mặt đất có thể giúp dành thêm bề mặt cho quảng trường và người đi bộ, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao về lối vào, luồng khách, giao thông và quan hệ với cảnh quan. Các thông số này là nội dung của phương án được nêu trong tài liệu, không nên hiểu là thiết kế kiến trúc cuối cùng đã được duyệt.
Dự án thành phần còn lại được mô tả là xây dựng công trình và chỉnh trang cảnh quan; các hạng mục dự kiến bao gồm xây mới khu vực trụ sở UBND thành phố Hà Nội và cải tạo phía Đông Nam hồ Hoàn Kiếm. Việc đề xuất một trụ sở mới khiến bài toán không gian trở nên nhạy cảm hơn: công trình hành chính cần đáp ứng công năng, nhưng không nên làm giảm sự gần gũi và tính công cộng quanh hồ. Điều quan trọng là giữ rõ ba lớp thông tin: chủ trương đầu tư đã được thông qua, nhà đầu tư hai dự án thành phần đã được chọn, còn phương án công trình cụ thể vẫn cần được hoàn thiện.
Thi tuyển kiến trúc và lấy ý kiến tiếp tục là phép thử của dự án
Theo kế hoạch, khi bước vào triển khai thực tế, các hạng mục sẽ được thi tuyển phương án kiến trúc và trưng cầu ý dân công khai để chọn phương án tốt nhất. Đây là khâu không nên xem như thủ tục: minh bạch lựa chọn và giải trình ý kiến sẽ giúp công chúng đánh giá liệu trung tâm thương mại ngầm, trụ sở mới và quảng trường có hài hòa với di sản hay không. Dự án được nêu là dự kiến hoàn thành vào năm 2029. Mốc thời gian tạo áp lực tiến độ, nhưng không nên đánh đổi chất lượng không gian và sự đồng thuận để chạy theo lịch.
Nhìn chung, Sun Group Hồ Gươm là câu chuyện về một định hướng quy hoạch lớn hơn việc giao dự án cho một doanh nghiệp: Hà Nội muốn mở rộng không gian công cộng, kết nối các điểm văn hóa và tổ chức lại khu vực quanh hồ. Trung tâm thương mại ngầm và trụ sở UBND mới là những nội dung đáng chú ý trong các phương án được đề xuất, song thiết kế cuối cùng và cách chúng tác động đến cảnh quan vẫn là điều cần theo dõi. Thành công của tái thiết Hồ Gươm sẽ được quyết định không phải bởi quy mô công trình, mà bởi việc người dân có thêm không gian công cộng thực sự và di sản được gìn giữ ra sao.
