Định hình lại không gian quanh hồ Gươm
Dự án tái thiết hồ Hoàn Kiếm là kế hoạch cải tạo, chỉnh trang và tái cấu trúc không gian quanh hồ cùng vùng phụ cận, kết hợp mở rộng không gian công cộng, tổ chức lại giao thông và phát triển các chức năng ngầm, văn hóa, dịch vụ. Chiều 28/10, HĐND TP Hà Nội thông qua chủ trương đầu tư và nhà đầu tư cho dự án theo phương thức đối tác công tư, hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT). Tổng mức đầu tư sơ bộ là 22.229 tỷ đồng, chia thành ba dự án thành phần. Mục tiêu là tạo quảng trường hồ Hoàn Kiếm quy mô lớn, kết nối khu vực hồ với Quảng trường Cách mạng Tháng Tám, Nhà hát Lớn, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và các không gian lân cận. Đây không chỉ là chỉnh trang cảnh quan: nó sẽ thay đổi cách người dân đi lại, tiếp cận các không gian công cộng và sử dụng khu vực trung tâm.
Ba dự án thành phần, trọng tâm là không gian ngầm
Ba phần của dự án có quy mô và vai trò khác nhau. Phần thứ nhất là giải phóng mặt bằng tại phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam; phạm vi nghiên cứu quy hoạch khoảng 66,82 ha, diện tích sử dụng đất đề xuất khoảng 30,82 ha, vốn sơ bộ 9.924 tỷ đồng và sử dụng ngân sách thành phố. Phần thứ hai xây trung tâm thương mại ngầm tại khu vực công viên, quảng trường phía Đông và phía Bắc hồ. Công trình dự kiến có bốn tầng hầm, tổng diện tích sàn khoảng 82.608 m², vốn sơ bộ 4.611 tỷ đồng. Phần thứ ba, vốn sơ bộ 7.694 tỷ đồng, gồm xây mới khu vực trụ sở UBND thành phố, cải tạo trụ sở HĐND và chỉnh trang phía Đông Nam hồ. Trung tâm thương mại ngầm có thể bổ sung dịch vụ mà không chiếm thêm mặt bằng nổi, nhưng quy mô lớn dưới lòng đất cũng khiến tác động xây dựng và sức chịu tải trở thành vấn đề không thể xem nhẹ.
Mốc 2029 là mục tiêu; sức chịu tải vẫn cần được chứng minh
HĐND Hà Nội quyết nghị hoàn thành toàn bộ dự án trong năm 2029. Trước mắt, UBND thành phố được giao hoàn thiện quy hoạch, lập báo cáo nghiên cứu khả thi và rà soát tổng mức đầu tư, nguồn vốn cùng phương án thanh toán hợp đồng BT. Mốc thời gian tạo ra một đích đến rõ ràng, nhưng chưa thay thế được câu trả lời về mức độ phù hợp của từng hạng mục với khu vực di sản đông người và có không gian đô thị chật hẹp.
Trong thẩm tra, Ban Đô thị HĐND thành phố đề nghị làm rõ sức chịu tải tổng thể của hồ và vùng phụ cận, tính cả diện tích sàn nổi lẫn ngầm, chiều cao, khối tích và mật độ các chức năng. Cơ quan này cũng đặt vấn đề hạn chế công trình quy mô lớn, phân bổ một số chức năng sang các trung tâm phát triển mới, đồng thời đánh giá tác động đến cảnh quan, môi trường và cư dân. Đây là những điều kiện cần được giải đáp bằng quy hoạch và đánh giá cụ thể, không nên để tiến độ lấn át.
Dự án hồ Gươm có thể mở rộng không gian công cộng và kết nối các điểm văn hóa quan trọng, nhưng thành công không thể chỉ đo bằng việc hoàn thành đúng hạn. Hà Nội cần chứng minh rằng khối lượng xây dựng nổi và ngầm, giao thông phát sinh và hoạt động dịch vụ vẫn phù hợp với sức chịu tải của khu vực. Nếu thiếu sự cân bằng ấy, một dự án mang tên chỉnh trang có nguy cơ làm tăng áp lực lên chính không gian mà nó muốn cải thiện.
