Thiếu nguồn chi không thể đồng nghĩa với mất quyền lợi
Tiền dạy thêm giờ là khoản tiền lương trả cho giáo viên khi số tiết giảng dạy thực tế đủ điều kiện vượt định mức, được xác định theo chế độ và hồ sơ hợp lệ. Vì vậy, thiếu dự toán là vấn đề cần xử lý về ngân sách, không phải lý do để bỏ qua quyền lợi của nhà giáo. Trường hợp được nêu tại Quảng Ngãi cho thấy sức ép này rất cụ thể: một trường có 11 lớp, 24 vị trí được giao nhưng tỷ lệ giáo viên trên lớp chỉ đạt 1,64, trong khi trường thiếu thêm hai nhân sự và phát sinh 2.211 tiết dạy thêm trong năm học. Cuối năm, kinh phí được giao chỉ đủ trả lương và hoạt động, không đủ thanh toán giờ dạy thêm. Bộ GDĐT hướng dẫn trường căn cứ nhu cầu chi thực tế và dự toán được giao; nếu vẫn thiếu, cần báo cáo cơ quan có thẩm quyền theo phân cấp ngân sách để xem xét, giải quyết, bảo đảm chế độ giáo viên.
TP.HCM trả theo tiết đủ điều kiện, không theo dự kiến
Ngày 10/11, Sở GDĐT TP.HCM hướng dẫn quản lý, sử dụng và thanh toán kinh phí tiền lương dạy thêm giờ trong năm học 2025–2026; giáo viên tại thành phố bắt đầu được chi trả. Điểm đáng chú ý là dự toán được giao không tự động trở thành căn cứ thanh toán: trường chỉ trả số tiết thực tế đủ điều kiện, đúng chế độ và có chứng từ hợp lệ. Mỗi giáo viên được tính trả không quá 200 tiết một năm học, trừ ngoại lệ theo quy định. Hiệu trưởng phải đối chiếu kế hoạch giáo dục, phân công, thời khóa biểu và kết quả giảng dạy để tính tiết thực dạy, tiết giảm, tiết quy đổi và phần vượt định mức; người không làm đủ năm học được tính tương ứng thời gian công tác. Cách làm chặt chẽ này giúp hạn chế chi sai, nhưng không nên biến khâu kiểm tra thành cái cớ kéo dài thanh toán. Sau sắp xếp, TP.HCM có 1.486 cơ sở giáo dục công lập, giảm 702 đơn vị, tương đương 32,08%.
Thanh Hóa yêu cầu rà nguồn, hoàn thiện hồ sơ và xử lý nợ
Ngày 7/11, Sở GDĐT Thanh Hóa gửi hướng dẫn tới UBND xã, phường và các cơ sở giáo dục công lập trực thuộc, trong bối cảnh giáo viên phản ánh việc thanh toán chậm, có nơi kéo dài qua nhiều năm học. Nguồn chi có thể gồm dự toán ngân sách cho nhiệm vụ thường xuyên, kinh phí cấp bù miễn giảm học phí, nguồn học phí được phép thu, nguồn thu sự nghiệp và các nguồn hợp pháp khác; nguồn có mục tiêu phải dùng đúng nhiệm vụ. Nếu phát sinh vượt dự toán, trường cần rà soát kế hoạch, cân đối và điều chỉnh khoản chi trong thẩm quyền, ưu tiên quyền lợi giáo viên; vượt khả năng thì báo cáo cấp trên, còn UBND xã, phường có trách nhiệm tổng hợp phần thiếu để trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Với khoản chưa thanh toán của năm học trước, trường phải đối chiếu số tiết thực tế đủ điều kiện, số đã trả, phần còn nợ và nguyên nhân chậm. Hồ sơ dùng tài liệu chuyên môn, nhân sự và kế toán sẵn có, gồm bảng tính số tiết, tiền lương một tiết, tổng tiền phải trả và quyết định của người đứng đầu. Đây là hướng đi hợp lý: làm rõ căn cứ và trách nhiệm thay vì buộc giáo viên chờ đợi trong im lặng. Thanh toán giờ dạy cần dựa trên công việc đã thực hiện, đồng thời trường phải chủ động lập dự toán và báo cáo sớm khi kinh phí giáo viên không đáp ứng nhu cầu.
Quyền lợi chỉ được bảo vệ khi thiếu hụt được báo cáo đến nơi
Ba hướng dẫn cùng cho thấy nguyên tắc cần giữ: xác định đúng tiết dạy đủ điều kiện, dùng đúng nguồn và thanh toán theo hồ sơ; nếu ngân sách không đủ, trường không nên tự ý chi sai nhiệm vụ nhưng cũng không thể để khoản phải trả treo vô thời hạn. Thanh Hóa yêu cầu ưu tiên bố trí kinh phí, rà lại các khoản còn nợ và chuyển cấp trên xử lý khi vượt thẩm quyền; Bộ GDĐT cũng yêu cầu báo cáo cơ quan có thẩm quyền để xem xét phần thiếu. Đây là bước cần thiết để biến chế độ giáo viên từ quy định trên giấy thành khoản chi có trách nhiệm, có thời hạn và có người chịu trách nhiệm. Với các trường còn thiếu giáo viên, giải pháp lâu dài vẫn là dự trù sát nhu cầu, đồng thời xem xét điều động, biệt phái hoặc dạy liên trường đúng quy định. Giáo viên đã dạy thêm đủ điều kiện không nên phải gánh hậu quả của việc lập dự toán thiếu.
