Đừng chờ sốt cao mới lo cúm A
Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm A gây ra, thường khởi phát với sốt, ho, đau họng, đau mỏi cơ thể và mệt mỏi, nhưng đôi khi có thể tiến triển thành viêm phổi hoặc suy hô hấp.
Phần lớn người bệnh có triệu chứng nhẹ và hồi phục sau khoảng một tuần, song không nên đánh giá mức độ nguy hiểm chỉ qua nhiệt độ cơ thể. Có người cao tuổi nhập viện khi sốt nhẹ nhưng khó thở tăng dần; tổn thương phổi và suy hô hấp có thể diễn tiến nhanh, nhất là khi bệnh nhân đã có bệnh phổi mạn tính hoặc khả năng ho, tống đờm suy giảm. Vì vậy, theo dõi nhịp thở, khả năng tỉnh táo, ăn uống và mức độ khó thở quan trọng không kém việc đo sốt. Cúm A ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền không nên bị xem như cảm lạnh thông thường: chờ đến khi sốt thật cao mới tìm trợ giúp có thể khiến việc xử trí chậm trễ.
Ai có nguy cơ biến chứng cúm A cao hơn?
Nhóm cần cảnh giác nhất gồm trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt trẻ dưới 2 tuổi, và người từ 65 tuổi trở lên. Nguy cơ cũng tăng ở người mắc bệnh tim mạch, hen, COPD, bệnh thận hoặc gan, đái tháo đường, một số bệnh thần kinh; người suy giảm miễn dịch; phụ nữ mang thai và người mới sinh trong hai tuần; người béo phì nặng, trẻ dùng aspirin kéo dài và người sống tại cơ sở chăm sóc dài hạn.
Ở những người này, cúm có thể làm bệnh mạn tính trở nặng bên cạnh việc gây viêm phổi và suy hô hấp. Một số trường hợp cúm còn liên quan đến nguy cơ tăng các biến cố tim mạch, đột quỵ và rối loạn đường huyết, khiến hậu quả không chỉ giới hạn ở đường hô hấp. Theo thông tin được chia sẻ tại hội thảo chuyên môn, người cao tuổi chiếm 85% số ca tử vong do cúm. Con số ấy nhấn mạnh rằng tuổi tác và bệnh nền cần được tính đến ngay từ đầu, thay vì đợi triệu chứng trở nên nghiêm trọng mới đi khám.
Thuốc kháng virus cúm không dành cho tất cả mọi người
Không phải ai mắc cúm A cũng cần thuốc kháng virus cúm. Với người khỏe mạnh, bệnh nhẹ và không có yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể hướng dẫn điều trị triệu chứng, chăm sóc tại nhà và theo dõi. Ngược lại, người thuộc nhóm nguy cơ cao, bệnh diễn tiến nặng, có biến chứng hoặc cần nhập viện nên được đánh giá sớm; bác sĩ có thể cân nhắc điều trị ngay khi nghi ngờ cúm, không nhất thiết đợi kết quả xét nghiệm.
Oseltamivir là thuốc kháng virus tác động lên virus cúm, khác với thuốc hạ sốt, giảm đau hay giảm ho. Thuốc không xử lý mọi nguyên nhân gây sốt, ho và không thay thế việc theo dõi hay điều trị biến chứng. Khi bác sĩ chỉ định, thuốc nên được dùng càng sớm càng tốt, lý tưởng trong 48 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng; người bệnh nặng vẫn có thể được cân nhắc điều trị sau khoảng thời gian này. Liều và thời gian dùng phụ thuộc tuổi, cân nặng, chức năng thận và tình trạng bệnh. Tự mua thuốc có thể dẫn đến sai liều, tác dụng không mong muốn như buồn nôn, nôn, đau đầu, hoặc khiến người bệnh chậm đến viện.
Dấu hiệu nào cần đi khám sớm hoặc cấp cứu?
Khó thở, đau ngực dai dẳng, môi hoặc mặt tím tái, li bì, lú lẫn, co giật, không uống được hoặc có dấu hiệu mất nước rõ là những dấu hiệu cần cấp cứu. Trẻ nhỏ thở gắng sức, rút lõm lồng ngực, bỏ bú hoặc giảm tương tác cũng cần được đưa đi khám ngay. Đừng chờ các triệu chứng này tự hết, đặc biệt khi người bệnh đã lớn tuổi hoặc có bệnh nền.
Người mắc COPD cần đặc biệt lưu ý nếu ho, khó thở tăng dần: đường thở vốn đã viêm và tắc nghẽn kéo dài, còn cúm có thể làm tăng tiết dịch, giảm trao đổi khí và khiến suy hô hấp đến nhanh. Nếu thuộc nhóm nguy cơ cao mà xuất hiện triệu chứng cúm, hãy liên hệ cơ sở y tế sớm để được đánh giá và hỏi về điều trị phù hợp. Không tự dùng thuốc kháng virus, không dùng đơn của người khác và không để việc hạ sốt trở thành lý do trì hoãn khám bệnh. Phòng lây bằng vệ sinh tay, che miệng khi ho, giữ nơi ở thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng cũng là những bước thiết thực.
