LRT Phú Quốc 9.000 tỷ là gì và vì sao đây là cuộc đua thời gian?
LRT Phú Quốc 9.000 tỷ là tuyến đường sắt nhẹ đô thị dài 17,59 km, do Sun Group đầu tư theo hình thức BOT, kết nối sân bay quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC, hướng tới tạo ra hệ thống giao thông công cộng xanh, hiện đại, giảm thời gian di chuyển xuống khoảng 20 phút và trở thành bước ngoặt hạ tầng cho đảo Ngọc. Dự án LRT Phú Quốc trị giá gần 9.000 tỷ đồng giai đoạn 1 không chỉ là một công trình giao thông mới, mà là phép thử lớn cho năng lực triển khai hạ tầng tư nhân và tham vọng giao thông xanh Phú Quốc. Trong bối cảnh Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 đang gần kề, tuyến đường sắt nhẹ APEC 2027 này buộc phải chạy thử vào tháng 6/2027 và khai thác thương mại tháng 8/2027, biến tiến độ thành áp lực chính trị lẫn kỹ thuật.
Địa chất phức tạp, mưa bão khắc nghiệt: “ải” khó nhất của hạ tầng đảo Ngọc
Nếu chỉ nhìn tổng mức đầu tư gần 9.000 tỷ đồng của LRT Phú Quốc 9000 tỷ, nhiều người sẽ nghĩ thách thức nằm ở vốn. Thực tế, nút thắt lớn nhất lại là địa chất và thời tiết đảo Ngọc. Công trường ghi nhận nhà thầu liên tục đối mặt với thời tiết mùa mưa gây ngập úng, cản trở thoát nước khi thi công nền đường ở dải phân cách giữa. Ở các phân đoạn hầm 1 và hầm 2, lớp đất đá quá cứng khiến phương án đóng, ép cừ thép Larsen theo thiết kế ban đầu gần như bất khả thi, buộc đội ngũ thiết kế và thi công phải liên tục điều chỉnh giải pháp kết cấu. Đây là cái giá thực tế của hạ tầng đảo Ngọc: muốn có giao thông xanh Phú Quốc, không thể né bài toán địa chất khó và mùa mưa bão kéo dài. Theo một chỉ huy nhà thầu, đây là “dự án chưa từng có tiền lệ” về mức độ phức tạp của địa hình và công nghệ.
Từ nền móng tới lắp ray tàu điện Phú Quốc: 8 tháng thần tốc để bước sang giai đoạn hoàn thiện
Sau gần 8 tháng triển khai phần thô, tuyến LRT đầu tiên của Việt Nam đã chính thức chuyển sang giai đoạn lắp ray và hoàn thiện hệ thống giao thông xanh. Đến đầu tháng 8, dự án đã giải ngân khoảng 1.800 tỷ đồng, tương đương gần 28,7% tổng mức đầu tư; hạng mục cầu hoàn thành toàn bộ cọc khoan nhồi, bệ trụ đạt khoảng 63% và thân trụ 56%, trong khi hạng mục hầm đạt 97% cọc và 42% đào móng; nền đường đào khuôn và đắp cát cùng ở mức khoảng 97%, đắp đất khoảng 79%. Kế hoạch lắp ray tàu điện Phú Quốc cho thấy một lộ trình dồn nén: sau lễ khởi công ngày 11/8, ray hiệu chuẩn được lắp từ km16, sau đó mở rộng sang đoạn trên cao và hầm từ tháng 10/2026. Đây là bằng chứng rõ ràng rằng tiến độ “nghẹt thở” không phải khẩu hiệu, mà là lịch thi công cụ thể tới từng km.
APEC 2027 và bài toán giao thông công cộng xanh cho Phú Quốc
Việc một tuyến đường sắt nhẹ APEC 2027 được ưu tiên tiến độ cho thấy Phú Quốc đang đặt cược vào giao thông công cộng xanh như một trụ cột hạ tầng mới. Tuyến chính dài 17,59 km sử dụng ray khổ 1.435 mm, rãnh 60R2, tích hợp đồng bộ trên các đoạn đi trên cao, mặt đất và ngầm. LRT Phú Quốc được định hướng dùng đoàn tàu điện 3 toa, vận hành bằng năng lượng không phát thải tại chỗ, tốc độ thiết kế 70–100 km/h, công suất tối đa khoảng 4.500 khách/giờ. Nếu được vận hành hiệu quả, tuyến này sẽ kết nối sân bay, Nam đảo và Trung tâm Hội nghị APEC trong khoảng 20 phút, giảm phụ thuộc vào xe cá nhân, qua đó giảm ùn tắc, phát thải và áp lực mở rộng đường bộ. Nói cách khác, đây là “bài kiểm tra” xem Phú Quốc có thực sự bước vào quỹ đạo đô thị – du lịch xanh hay không.
Giữa năm 2027: kịp chạy thử hay chậm chuyến tàu cơ hội?
Theo kế hoạch, dự án đặt mục tiêu hoàn thành chạy thử vào tháng 6/2027 và khai thác thương mại vào tháng 8/2027. Mốc thời gian này gần như không cho phép sai số: mọi chậm trễ trong đào hầm, hoàn thiện cầu hay lắp ray đều có thể kéo theo hiệu ứng domino lên công tác vận hành thử, kiểm định an toàn và đào tạo nhân sự. Lợi thế hiện tại là tuyến LRT Phú Quốc đã bước sang giai đoạn hoàn thiện sau gần 8 tháng, với sự tham gia của gần 600 kỹ sư, công nhân thi công ba ca liên tục trong điều kiện địa chất và thời tiết bất lợi. Câu hỏi còn lại không phải là có kịp lắp ray tàu điện Phú Quốc hay không, mà là hệ thống này khi vận hành có đủ tin cậy để trở thành chuẩn mực mới cho hạ tầng đảo Ngọc. Nếu thành công, LRT Phú Quốc 9000 tỷ sẽ minh chứng rằng Việt Nam có thể tự tin bước vào kỷ nguyên đường sắt nhẹ đô thị do tư nhân dẫn dắt.
