Dải lụa thép 9.000 tỷ và mục tiêu 20 phút từ sân bay tới APEC
Tuyến LRT Phú Quốc 9000 tỷ là tuyến đường sắt nhẹ dài 17,59 km kết nối sân bay Phú Quốc với trung tâm hội nghị APEC và khu Nam đảo, sử dụng tàu điện khổ tiêu chuẩn 1.435 mm, được thi công trên mặt đất, trên cao và đi ngầm, với hệ ray rãnh đòi hỏi độ chính xác cao, hướng tới rút ngắn thời gian di chuyển còn khoảng 20 phút cho khách dự APEC và du khách nghỉ dưỡng. Đây không chỉ là một dự án giao thông mới, mà là phép thử về năng lực tổ chức thi công hạ tầng quy mô lớn trong áp lực thời gian.
Hiện dải đường sắt nhẹ APEC 2027 này đang bước vào giai đoạn lắp ray – khâu quyết định chất lượng vận hành sau này. Tuyến có tổng mức đầu tư gần 9.000 tỷ đồng theo hình thức BOT, gồm 6 ga với khoảng 14,81 km trên mặt đất, 0,78 km trên cao và 2 km hầm xuyên lõi trung tâm APEC. Khi hoàn thành, thời gian di chuyển từ sân bay Phú Quốc kết nối tới Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC và các khu nghỉ dưỡng Nam đảo dự kiến còn khoảng 18–20 phút, thay vì chôn chân trên xe giữa mật độ giao thông ngày càng dày.
Bên trong công trường: thi công xuyên đêm Phú Quốc giữa mùa mưa gió
Nếu chỉ nhìn phối cảnh ga đẹp và đoàn tàu bóng loáng, dễ quên rằng LRT Phú Quốc 9000 tỷ đang được xây dựng trong điều kiện khắc nghiệt. Cuối tháng 9, mưa lớn kéo dài, đường xá ngập nước, gió từ biển quất thẳng vào mặt, nhưng trên công trường, nhịp độ không hề chậm lại: công nhân khoác áo mưa, đội mũ bảo hộ, liên tục kiểm tra từng mối nối, căn từng vị trí ray trên nền bê tông ướt lạnh.
Để kịp tiến độ, ngành đường sắt đã huy động 7 đơn vị chuyên ngành với khoảng 400 người, chia thành nhiều mũi, làm 3 ca, 4 kíp mỗi ngày, thi công xuyên đêm bất kể mưa hay nắng. Những đoạn bê tông phải tranh thủ từng khoảng trời tạnh để đổ, khi mưa lại lập tức phủ bạt, dựng lều che di động để tiếp tục đặt ray. Trên nền đường, từng thanh ray dài 25 m, nặng khoảng 1,5 tấn được cẩu vào vị trí, nối dần để hình thành dải lụa thép hơn 4.200 tấn vươn dọc Nam đảo.
Công nghệ không mới, áp lực nằm ở từng centimet chính xác
Điều thú vị là với tuyến đường sắt nhẹ APEC 2027 này, điểm nghẽn không nằm ở công nghệ. Chủ tịch Tập đoàn Đường sắt Việt Nam khẳng định công nghệ thi công LRT Phú Quốc “không phải vấn đề quá mới” với ngành, bởi bê tông cốt thép, lao lắp kết cấu, đặt ray, hàn ray đều là những công việc quen thuộc. Về nguyên lý, đây vẫn là đường sắt chạy trên ray; khác biệt nằm ở tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe và yêu cầu độ chính xác cao cho hệ ray rãnh 60R2 cao 180 mm, dài 25 m mỗi thanh.
Trên thực địa, mỗi centimet đường ray đều được đo đạc vị trí, cao độ và các thông số kỹ thuật bằng thiết bị chuyên dụng trước khi nghiệm thu. Không chỉ thế, môi trường đảo với gió biển mặn khiến nguy cơ ăn mòn vật liệu tăng, nên khâu bảo quản ray, tà vẹt, phụ kiện phải được kiểm soát kỹ. Việc vận chuyển toàn bộ ray, tà vẹt và thiết bị bằng đường biển cũng tạo thêm tầng rủi ro về thời tiết, nhưng lại là bài học cần thiết nếu Việt Nam muốn làm chủ các tuyến LRT ven biển khác trong tương lai.
Cuộc đua tiến độ: phải lắp xong ray trước tháng 3/2027
Giới chuyên môn đều hiểu rằng bài toán khó nhất của dự án này là thời gian. Khối lượng công việc lớn – từ cầu, hầm, nền đường đến lắp đặt toàn bộ 2.850 thanh ray – phải hoàn thành trong quỹ thời gian ngắn để kịp phục vụ APEC 2027. Hạng mục đường ray được ấn định phải hoàn tất trước tháng 3/2027 để bàn giao cho chủ đầu tư chạy thử, với mục tiêu hoàn thành lắp đặt toàn tuyến vào khoảng tháng 2/2027.
Song song với đó, dự án đặt mục tiêu hoàn thiện toàn tuyến LRT vào quý II/2027, chạy thử vào tháng 7 và vận hành thương mại từ tháng 11/2027 để phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC. Nghĩa là bất kỳ ngày mưa gió nào làm gián đoạn thi công xuyên đêm Phú Quốc đều có thể “ăn” thẳng vào quỹ dự phòng tiến độ vốn đã mỏng. Trong bối cảnh đó, việc duy trì 3–4 kíp mỗi ngày, tranh thủ từng giờ khô ráo và không để đứt mạch cung ứng vật tư không còn là lựa chọn, mà là điều kiện sống còn của dự án.
Từ dự án APEC đến cú hích thay đổi cách du khách đi Phú Quốc
LRT Phú Quốc 9000 tỷ được sinh ra từ nhu cầu phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027, nhưng giá trị của nó không dừng ở vài ngày hội nghị. Khi tuyến sân bay Phú Quốc kết nối trực tiếp với Nam đảo, du khách không còn phải phụ thuộc hoàn toàn vào ô tô hay taxi cho hành trình từ sân bay tới khu nghỉ dưỡng; họ có thêm một phương tiện công cộng tốc độ cao, ổn định và ít rủi ro tắc đường.
Với sáu nhà ga được thiết kế như hành trình qua các miền văn hóa – từ “ga Hà Nội” phố cổ đến ga Huế, Tây Nguyên, Sài Gòn rồi Đảo Ngọc – tuyến LRT đầu tiên Việt Nam về đường sắt nhẹ không chỉ là hạ tầng giao thông mà còn là một “tour” ngắn giới thiệu bản đồ văn hóa Việt trên nền công nghệ. Sau APEC, tuyến đường sắt nhẹ APEC 2027 này có thể làm cách du khách lựa chọn nơi lưu trú, điểm vui chơi và phương thức di chuyển trên đảo thay đổi, phân tán bớt áp lực lên đường bộ, mở ra dư địa mới cho phát triển du lịch bền vững.
