LRT Phú Quốc: Tuyến “xương sống” mới và cuộc đua về đích trước APEC
Tuyến tàu điện Phú Quốc là dự án đường sắt nhẹ đô thị dài gần 18km, kết nối trực tiếp sân bay quốc tế với Trung tâm Hội nghị APEC và các khu du lịch Nam đảo, sử dụng tàu 3 toa tốc độ 70-100km/h nhằm giảm thời gian di chuyển còn khoảng 15-20 phút và tạo trục giao thông công cộng xanh cho đảo ngọc.
Điểm then chốt của dự án LRT 9000 tỷ này là nó không đơn thuần là một tuyến giao thông mới, mà là “xương sống” APEC 2027 hạ tầng cho Phú Quốc: nếu chậm, cả chiến lược đón khách cấp cao sẽ bị ảnh hưởng. Dự án được khởi công ngày 19/12/2025 theo hình thức BOT, với tổng vốn đầu tư gần 9.000 tỷ đồng và chiều dài toàn tuyến 17,59km. Nói cách khác, đây là phép thử năng lực triển khai đường sắt nhẹ đô thị bằng vốn tư nhân trên quy mô quốc gia. Nếu Phú Quốc làm kịp, Việt Nam có một tiền lệ tích cực; nếu không, bài học sẽ rất đắt.
Một phát biểu dễ trích dẫn từ dự án là: “Tính đến đầu tháng 8 năm 2026, dự án LRT Phú Quốc đã giải ngân 1.800 tỷ đồng, tương đương 28,7% tổng mức đầu tư”. Con số này cho thấy cường độ tài chính và cam kết không hề nhỏ của chủ đầu tư trong giai đoạn đầu.
Tiến độ xây dựng: Ba mũi cầu – hầm – nền đường chạy đua từng ngày
Nếu chỉ nhìn trên bản vẽ, tuyến tàu điện Phú Quốc là một đường thẳng nối sân bay với APEC; nhưng trên thực địa, đó là hàng chục mũi thi công song song, mỗi mũi ôm một “đường găng” riêng. Hạng mục cầu đã hoàn thành 100% phần cọc, bệ trụ đạt khoảng 63% và thân trụ 56%. Với nền đường, đào nền và đào khuôn đạt 97%, đắp cát 97% và đắp đất 79%. Đặc biệt, phần hầm – điểm nút kỹ thuật kết nối Trung tâm Hội nghị APEC – đã hoàn thành khoảng 97% cọc, đào móng đạt 42%.
Đọc những con số này, nhiều người có thể yên tâm rằng tiến độ xây dựng đang “tăng tốc”. Nhưng đặt trong bối cảnh timeline, áp lực là rất lớn: cuối tháng 8, đoạn đường ray tàu đầu tiên phải được lắp đặt, đánh dấu chuyển dịch từ xây dựng thô sang lắp đặt hệ thống hạ tầng kỹ thuật chuyên ngành. Theo kế hoạch, cuối tháng 8/2026 sẽ lắp ray đoạn mặt đất, tháng 10/2026 lắp ray đoạn trên cao và dưới hầm. Nghĩa là, mọi chậm trễ ở cầu, hầm hay nền đường đều có thể kéo đổ hiệu ứng domino timeline.
Vượt “ải” địa chất, mùa mưa và xung đột hạ tầng: Cái giá của tiến độ
Dự án LRT 9000 tỷ này không chỉ là câu chuyện tiền và thiết bị; đó còn là câu chuyện về cách một công trường đối mặt với thiên nhiên và địa chất khắc nghiệt. Thời tiết mùa mưa trên đảo gây ngập úng, cản trở thoát nước ở dải phân cách – nơi thi công nền đường. Tại phân đoạn hầm 1 và 2, lớp đất đá quá cứng khiến nhà thầu không thể đóng hoặc ép cừ thép Larsen như thiết kế, buộc phải chuyển sang phương án đào mở. Phương án này tăng nguy cơ sạt lở hai bên vách hầm, nước đọng khi mưa lớn; đội thi công phải liên tục bơm nước, múc đất sạt để giữ tiến độ.
Cùng lúc, tuyến đường sắt nhẹ đô thị này còn phải “chen” qua mạng lưới đường điện, đường cấp nước hiện hữu, cộng thêm áp lực từ việc nâng cấp đường tỉnh ĐT.975 đang diễn ra song song. Đó là một bài toán tổ chức thi công và điều phối hạ tầng cực kỳ phức tạp, dễ gây ách tắc nếu chỉ một bên trễ nhịp. Để bù lại, Sun Group duy trì thi công xuyên 3 ca, huy động khoảng 600 kỹ sư, giám sát và công nhân bám trụ ngày đêm trên công trường. Về mặt tích cực, nhịp độ này cho thấy quyết tâm; nhưng ở góc độ quản lý rủi ro, nó cũng đặt câu hỏi về sức bền, an toàn lao động và khả năng xử lý sự cố bất ngờ.
Mốc thời gian “nghẹt thở” và bài toán kịp phục vụ APEC
Trục tàu điện Phú Quốc được định vị là mắt xích cốt lõi trong chiến dịch đồng bộ APEC 2027 hạ tầng của đảo. Mục tiêu đặt ra là hoàn thành công trình vào quý II/2027 để kịp phục vụ Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương. Lộ trình hiện tại: lắp ray từ cuối tháng 8/2026, hoàn thiện lắp ray trên cao và dưới hầm vào khoảng tháng 10/2026; sau đó, công trình dự kiến hoàn thiện cơ bản và chạy thử hệ thống vào tháng 6/2027, trước khi khai thác thương mại vào tháng 8/2027.
Khi vận hành, tuyến tàu điện nhẹ đô thị này dự kiến chở khoảng 4.500 khách/giờ, rút ngắn thời gian di chuyển từ sân bay quốc tế Phú Quốc đến Trung tâm Hội nghị APEC và Nam đảo xuống 15-20 phút, thay vì 40 phút hiện nay. Dự án sử dụng nguồn năng lượng không phát thải, hướng đến mô hình giao thông công cộng xanh, giảm xe cá nhân. Ý nghĩa thực tế là rõ ràng: du khách, đại biểu APEC, cư dân địa phương đều hưởng lợi. Câu hỏi còn lại không phải “dự án có cần thiết không”, mà là “tiến độ xây dựng có đủ an toàn và kịp thời để Phú Quốc không bỏ lỡ cơ hội vàng APEC 2027”.
Kết luận: LRT Phú Quốc – phép thử lớn cho hạ tầng đô thị tư nhân
Dự án tàu điện Phú Quốc, với tổng mức đầu tư gần 9.000 tỷ đồng, không chỉ là một công trình giao thông mà là phép thử quy mô cho mô hình đường sắt nhẹ đô thị bằng vốn tư nhân. Sau 7 tháng thi công thần tốc, tiến độ đã đạt nhiều cột mốc quan trọng ở cầu, hầm và nền đường; đoạn ray đầu tiên sắp được lắp đặt. Nhưng khoảng cách từ “thi công xuyên 3 ca” đến “vận hành an toàn, đúng hẹn” vẫn còn rất lớn. Cuộc đua tiến độ để kịp APEC 2027 là cần thiết, song không thể đánh đổi chất lượng và an toàn chỉ để kịp một mốc cắt băng. Nếu Phú Quốc cân bằng được hai yếu tố này, LRT sẽ không chỉ là tuyến tàu điện đầu tiên của đảo, mà còn là bản mẫu đáng tham khảo cho nhiều đô thị khác.
