Bối cảnh bất định: bất lợi hay cơ hội cho học sinh lớp 12?
Học sinh lớp 12 đang vừa chuẩn bị ôn thi, vừa theo dõi dự thảo quy chế xét tuyển mới dự kiến áp dụng cho tuyển sinh đại học 2027, trong đó số phương thức xét tuyển bị đề xuất cắt giảm, cách cộng điểm ưu tiên với chứng chỉ quốc tế có thể thay đổi, khiến việc chọn ngành đại học và lập kế hoạch ôn thi trở nên khó đoán hơn nhưng cũng buộc các em phải tính toán chủ động, dài hơi. Thời điểm này, nhiều bạn bắt đầu giai đoạn tìm hiểu ngành học, trường đại học và chuẩn bị cho các kỳ thi, nhưng vẫn chưa thể chốt lựa chọn cuối cùng vì còn chờ thông tin chính thức về phương án tuyển sinh đại học 2027. Nếu nhìn tiêu cực, đó là áp lực và hoang mang; nếu nhìn tích cực, đây là cú hích để thế hệ sĩ tử mới học cách lập chiến lược linh hoạt, không phụ thuộc vào một kẽ hở quy chế hay vài điểm cộng ưu tiên.
Quy chế xét tuyển mới thay đổi gì và tác động ra sao?
Điểm mấu chốt của dự thảo quy chế xét tuyển mới là xu hướng "thu gọn" và siết lại các kênh tuyển sinh. Danh mục mã số phương thức xét tuyển giảm từ 19 xuống 11, đồng nghĩa với việc trường đại học ít cửa hơn để thiết kế các phương thức riêng; mỗi ngành chỉ được xét tuyển tối đa 3 phương thức thay vì 5 như trước. Dự thảo cũng đề xuất không cộng điểm ưu tiên cho chứng chỉ IELTS hoặc thành tích học sinh giỏi trong xét tuyển từ năm 2027. Với những bạn như Hoàng hay Khánh Chi đã đầu tư nhiều năm cho IELTS, SAT, đây là cú "phanh gấp" dễ gây hụt hẫng. Nhưng xét ở góc độ chính sách, mục tiêu hướng đến là sự công bằng hơn giữa học sinh các vùng, tránh việc vài chứng chỉ quốc tế trở thành tấm vé ưu tiên chỉ dành cho ai có điều kiện. Câu hỏi thực tế là: khi điểm cộng không còn, các em có dám chuyển trọng tâm sang kiến thức nền tảng và năng lực thi cử hay không?
Loay hoay chọn ngành: sai lầm lớn nhất là chờ đợi thụ động
Sự bất định về tuyển sinh đại học 2027 đang khiến nhiều học sinh "đứng giữa ngã ba" khi chọn ngành. Mai Chi yêu thích nhóm ngành kinh tế nhưng chưa thể quyết định vì điểm chuẩn giữa các ngành trong cùng trường chênh lệch vài điểm, và em còn muốn chờ phương án tuyển sinh chốt mới dám lựa chọn. Long cũng chỉ ra việc chọn ngành gắn với cả hướng công việc sau này, nên cần thêm thông tin về phương thức xét tuyển trước khi quyết định. Tâm lý đợi là dễ hiểu, nhưng nếu chỉ đợi mà không làm gì, các em đang đánh mất thứ quý nhất: thời gian để chuẩn bị kiến thức, trải nghiệm, và thu hẹp lựa chọn dựa trên hiểu biết thực tế. Điều đáng mừng là vẫn có những bạn lựa chọn cách chủ động hơn: như Quân, dù mới lớp 11, đã tìm hiểu điểm chuẩn, chương trình đào tạo, cơ hội việc làm và dùng thông tin đó để xác định môn cần tập trung ôn.
Chiến lược linh hoạt: ôn thi thế nào giữa "ma trận" phương thức?
Trong bối cảnh quy chế có thể đổi, chiến lược khôn ngoan không phải là ôn tất cả mọi thứ, thi tất cả mọi kỳ thi, mà là chọn vài hướng phù hợp và đầu tư đến nơi đến chốn. Long chủ động kết hợp nhiều phương thức: dùng kết quả thi học sinh giỏi tỉnh cùng điểm tốt nghiệp THPT để xét tuyển vào một trường kỹ thuật, đồng thời dự kiến thi Đánh giá năng lực để có phương án vào nhóm ngành kinh tế; nhưng em không tham gia quá nhiều kỳ thi riêng để tránh phân tán thời gian. Đức Sơn chọn hoàn thành các kỳ thi riêng trong học kỳ I, rồi dồn lực cho kỳ thi tốt nghiệp THPT từ học kỳ II, với niềm tin "khi chuẩn bị chủ động thì thay đổi trong tuyển sinh không ảnh hưởng quá nhiều đến định hướng". Từ những câu chuyện này, có thể rút ra một nguyên tắc: lấy kỳ thi tốt nghiệp THPT làm trục chính, bổ sung tối đa 1–2 phương thức khác phù hợp với năng lực và định hướng.
Chủ động tìm hiểu ngành, trường và yêu cầu một lộ trình rõ ràng
Dù quy chế chưa chốt, việc chọn ngành đại học không nên bị "treo" đến sát kỳ thi. Các em hoàn toàn có thể bắt đầu từ những bước ổn định: tìm hiểu chương trình đào tạo, điểm chuẩn nhiều năm, tổ hợp xét tuyển, và cơ hội việc làm của vài nhóm ngành mình quan tâm, rồi thu hẹp dần nguyện vọng. Xu hướng của nhiều học sinh hiện nay là theo dõi thông tin tuyển sinh sớm và giữ danh sách nguyện vọng mở, tránh tự bó hẹp lựa chọn quá sớm. Từ phía nhà trường, giáo viên chủ nhiệm nhấn mạnh kiến thức nền tảng mới là yếu tố quan trọng nhất, còn điểm cộng chỉ là phần thêm. Một đề xuất hợp lý là bất kỳ thay đổi lớn nào trong tuyển sinh đại học 2027 cũng cần lộ trình ít nhất 3 năm, tương ứng với thời gian học THPT, để học sinh và phụ huynh có đủ thời gian thích ứng. Cho đến khi điều đó thành hiện thực, điều tốt nhất học sinh lớp 12 có thể làm là: học chắc, ôn chiến lược, chọn ngành dựa trên hiểu mình và hiểu nghề, chứ không dựa trên may rủi của một bản quy chế.
