Thêm ngày nghỉ không đồng nghĩa với thêm cơ hội
Thời khóa biểu linh hoạt là cách sắp xếp lại ngày học và hoạt động giáo dục để học sinh có thể học chính khóa trong bốn ngày, dành ngày còn lại cho trải nghiệm hoặc nghỉ ngơi, thay vì mặc định đến trường năm ngày mỗi tuần. Theo Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT, hoạt động giáo dục tăng cường không thu tiền, còn hoạt động theo nhu cầu người học phải dựa trên tinh thần tự nguyện và công khai mức thu theo quy định. Vì thế, học sinh có thể được nghỉ tới ba ngày cuối tuần nếu trường không tổ chức hoạt động vào thứ Sáu; đây là khả năng trong phương án sắp xếp, không phải lịch nghỉ đã được áp dụng đồng loạt. Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ tại TP.HCM đang dự kiến dạy chính khóa từ thứ Hai đến thứ Năm, dành sáng thứ Sáu cho trải nghiệm, hướng nghiệp và câu lạc bộ. Phương án này vẫn cần được cân nhắc.
Điều cha mẹ có thể vui mừng và lo ngại
Với học sinh quá tải, thêm một ngày nghỉ có thể tạo khoảng thở để hồi phục hoặc tự học theo mục tiêu riêng. Một học sinh lớp 12 chia sẻ rằng ngày nghỉ thêm sẽ giúp em ngủ bù và dành thời gian ôn IELTS. Đây là lợi ích thiết thực, nhất là khi lịch học dày khiến trẻ ít có thời gian nghỉ ngơi. Nhưng mối lo của cha mẹ cũng có cơ sở: một số chương trình liên kết về kỹ năng sống, STEM, ngoại ngữ, tin học và năng khiếu có thể được điều chỉnh hoặc cắt bỏ khi trường sắp xếp lại lịch. Phụ huynh lo con thiếu kỹ năng mềm và ngoại ngữ nếu hoạt động ngoại khóa bị thu hẹp. Tự nguyện tham gia là điều cần thiết, song quyền lựa chọn sẽ kém ý nghĩa nếu những hoạt động chất lượng không còn sẵn có hoặc cơ hội tiếp cận giữa học sinh không đồng đều.
Kinh nghiệm quốc tế: lịch học chỉ là một phần
Mô hình tuần học bốn ngày đã xuất hiện ở một số địa phương tại nhiều quốc gia, nhưng cách tổ chức và kết quả không giống nhau. Tại Mỹ, khoảng 850 học khu thuộc 24 bang áp dụng lịch này; ngày không học chính khóa có thể dành cho phụ đạo, năng khiếu hoặc hoạt động cộng đồng, song không phải nơi nào cũng có chương trình đồng đều. Ở Pháp, một số nơi kết nối hoạt động thể thao, nghệ thuật và văn hóa trong ngày nghỉ với gia đình, chính quyền địa phương và tổ chức cộng đồng. Điểm đáng học hỏi không phải là rút ngắn tuần học bằng mọi giá, mà là tạo được môi trường có tổ chức cho trẻ ngoài lớp học. Nếu giữ nguyên chương trình trong bốn ngày, mỗi ngày học có thể dài hơn, ảnh hưởng đến tập trung và sức khỏe, nhất là với học sinh nhỏ tuổi. Bởi vậy, không thể xem lịch bốn ngày là công thức phù hợp cho mọi trường.
Quản lý thời gian con là bài toán của cả gia đình và nhà trường
Khi học sinh ở nhà thêm một ngày, việc chăm sóc, quản lý thời gian con và bảo đảm an toàn trở thành vấn đề cụ thể, đặc biệt với trẻ nhỏ. Gia đình có điều kiện có thể tìm hoạt động phù hợp, trong khi những nhà thiếu thời gian hoặc nguồn lực khó xoay xở tương tự; nếu thiếu hỗ trợ, khoảng cách cơ hội giáo dục có thể rộng thêm. Điều đó khiến tác động của lịch mới vượt khỏi câu chuyện học thêm hay nghỉ thêm: phát triển trẻ em còn phụ thuộc vào trải nghiệm, quan hệ xã hội và môi trường sống hằng ngày. Các trường tại TP.HCM vẫn đang cân nhắc giữa nghỉ thứ Sáu và duy trì hoạt động ngoại khóa để giảm áp lực mà không làm hụt kỹ năng. Cha mẹ vì thế nên nhìn vào cách trường tổ chức toàn bộ tuần học, chứ không chỉ đếm số ngày nghỉ. Một thời khóa biểu tốt phải vừa bảo vệ sức khỏe, vừa giữ cho mọi trẻ cơ hội học hỏi và kết nối.
