Một cuộc đời làm phim và một lời tiễn biệt lặng lẽ
Đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn là nhà làm phim Việt Nam gắn với những tác phẩm giàu chiều sâu văn hóa và tình người, trong đó có Đất phương Nam, Tuổi thơ dữ dội và Trăng nơi đáy giếng. Ông qua đời tại nhà riêng ở TP.HCM lúc 16h20 ngày 22/10/2026, hưởng thọ 73 tuổi, sau thời gian chống chọi với bệnh tật.
Tin buồn khiến khán giả mất đi một đạo diễn có dấu ấn bền bỉ, chứ không phải người làm phim chạy theo số lượng. Theo em trai ông, đạo diễn Nguyễn Minh Cao, bệnh tình tiến triển nhanh; anh trai được chẩn đoán ung thư đại tràng giai đoạn cuối chỉ khoảng năm tuần trước khi qua đời. Sự ngắn ngủi ấy khiến lời chia tay càng đột ngột, nhưng cũng nhắc rằng di sản của một nghệ sĩ không nằm ở số lần xuất hiện trước công chúng, mà ở những hình ảnh còn sống trong lòng người xem.
Sáng 23/10, tang lễ Nguyễn Vinh Sơn được tổ chức tại Nhà thờ Giáo xứ Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp trong không khí trang nghiêm, lặng lẽ, không tiếng kèn trống. Cách tiễn biệt ấy tương hợp với hình ảnh một người làm nghề kín tiếng, để tác phẩm lên tiếng thay mình.
Đất phương Nam trở thành ký ức chung của nhiều thế hệ
Nếu phải chọn tác phẩm giúp đông đảo khán giả nhớ đến Nguyễn Vinh Sơn, đó là Đất phương Nam. Bộ phim truyền hình ra mắt năm 1997, gồm 11 tập, chuyển thể từ tiểu thuyết Đất rừng phương Nam của nhà văn Đoàn Giỏi, kể hành trình phiêu bạt tìm cha của cậu bé An.
Sức sống của phim không chỉ nằm ở khung cảnh sông nước Nam Bộ. Những câu chuyện về tình người, lòng can đảm và sự đùm bọc đã đưa tác phẩm vượt khỏi giới hạn một chương trình truyền hình, trở thành ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ khán giả. Đó là thành tựu đáng kể: một bộ phim có thể lưu lại không chỉ vì cốt truyện, mà còn vì cách nó khiến người xem nhận ra phẩm chất con người trong những cảnh đời khó nhọc.
Với Hùng Thuận, người đóng vai An, cuộc gặp với đạo diễn đã mở ra một bước ngoặt nghề nghiệp. Khi biết tin ông mất, Hùng Thuận và Phùng Ngọc, diễn viên vào vai thằng Cò, cùng đến viếng. Cuộc hội ngộ của những gương mặt từng làm nên bộ phim lần này mang nỗi tiếc thương thay cho niềm vui.
Từ Tuổi thơ dữ dội đến Trăng nơi đáy giếng
Sự nghiệp của Nguyễn Vinh Sơn rộng hơn một bộ phim nổi tiếng. Với Tuổi thơ dữ dội, chuyển thể từ tiểu thuyết của Phùng Quán, ông đưa câu chuyện về những thiếu niên trong chiến tranh lên màn ảnh; tác phẩm giành Bông sen bạc và ông nhận giải Đạo diễn xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam năm 1990. Đây là dấu mốc cho thấy ông có thể làm chủ những đề tài lớn mà vẫn giữ trọng tâm ở trải nghiệm con người.
Đến Trăng nơi đáy giếng năm 2008, ông chuyển thể truyện ngắn của Trần Thùy Mai, đi sâu vào thế giới nội tâm người phụ nữ trong không gian văn hóa Huế. Tác phẩm cho thấy một lựa chọn nghệ thuật nhất quán: nhìn con người bằng sự kiên nhẫn, chú ý đến những xung đột âm thầm thay vì tìm hiệu ứng dễ dãi. Từ thiếu niên giữa chiến tranh đến người phụ nữ trong nếp sống Huế, các bộ phim của ông khác đề tài nhưng gặp nhau ở sự trân trọng thân phận và bối cảnh văn hóa.
Người anh cả, người thầy và tình yêu dành cho nghề
Nỗi tiếc thương dành cho Nguyễn Vinh Sơn còn bắt nguồn từ con người phía sau máy quay. Sau khi cha mẹ qua đời, ông gánh trách nhiệm chăm lo cho các em; để xoay xở nuôi gia đình, ông từng bán vé số, bán mía, chạy ba gác, bán bánh mì và chụp hình dạo. Những hy sinh ấy không phải giai thoại bên lề: chúng giúp lý giải vì sao người thân nhớ ông như một người anh luôn quan tâm, lo lắng cho gia đình.
Ông cũng góp phần đưa các em và người thân đến với điện ảnh. Đồng nghiệp nhớ ông là đạo diễn giỏi nghề, một người thầy và người anh tận tâm, sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với những người đi sau như Nguyễn Quang Dũng, Lê Thanh Sơn và Nhâm Minh Hiền.
Trong tang lễ, Phùng Ngọc và Hùng Thuận có mặt từ khoảng 10h ngày 23/10; đến buổi trưa, đông đảo nghệ sĩ, đồng nghiệp và học trò tiếp tục đến thắp hương, dù trời mưa lớn. Những người từng bước vào ký ức khán giả qua phim của ông nay cùng có mặt để tiễn người đã trao cho họ những vai diễn khó quên. Nguyễn Vinh Sơn đã ra đi, nhưng cách ông kể chuyện về con người và phương Nam vẫn còn nguyên sức gợi.
