Một đạo diễn được nhớ qua những thế giới giàu tình người
Đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn là nghệ sĩ điện ảnh và truyền hình Việt Nam được nhớ đến qua những tác phẩm giàu chiều sâu văn hóa, đặc biệt là “Đất phương Nam” và “Trăng nơi đáy giếng”, cùng hành trình dìu dắt nhiều thế hệ làm phim. Ông qua đời tại nhà riêng ở Thành phố Hồ Chí Minh chiều 22/10/2026, lúc 16 giờ 20, hưởng thọ 73 tuổi, sau thời gian chống chọi với bệnh ung thư. Tin buồn không chỉ khép lại cuộc đời một đạo diễn có dấu ấn riêng, mà còn khiến người xem nhìn lại những bộ phim đã đi cùng ký ức của nhiều thế hệ. Theo người thân, ông phát hiện mắc ung thư khoảng một tháng trước khi qua đời; sức khỏe suy giảm nhanh trong những ngày cuối.
“Đất phương Nam” biến hành trình của An thành ký ức chung
Nếu phải chọn tác phẩm đại diện cho sức sống của Nguyễn Vinh Sơn trong lòng công chúng, “Đất phương Nam” là cái tên không thể bỏ qua. Bộ phim truyền hình 11 tập ra mắt năm 1997, chuyển thể từ tiểu thuyết “Đất rừng phương Nam” của Đoàn Giỏi, kể hành trình lưu lạc tìm cha của cậu bé An do Hùng Thuận thủ vai. Nhưng sức hút của phim không chỉ nằm ở cuộc phiêu lưu. Tác phẩm đưa cảnh sắc sông nước Nam Bộ lên màn ảnh đồng thời khắc họa lối sống hào sảng, trọng nghĩa tình và sự đùm bọc giữa con người. Hùng Thuận từng nói vai An mở ra con đường nghệ thuật cho anh; đến nay, khán giả vẫn gọi anh bằng tên nhân vật. Đó là minh chứng cho cách một vai diễn và một bộ phim có thể sống lâu hơn thời điểm phát sóng.
Từ chiến tranh đến nội tâm người phụ nữ
Sự nghiệp của Nguyễn Vinh Sơn không thể thu gọn vào một tác phẩm nổi tiếng. “Tuổi thơ dữ dội”, chuyển thể từ tiểu thuyết của Phùng Quán, là dấu mốc sớm về khả năng kể chuyện giàu cảm xúc; phim giành Bông sen bạc, còn ông nhận giải Đạo diễn xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam năm 1990. Với “Trăng nơi đáy giếng” năm 2008, ông chuyển thể truyện ngắn của Trần Thùy Mai, đặt câu chuyện về cô giáo Hạnh và những rạn vỡ hôn nhân trong không gian văn hóa Huế. Phim giành Cánh diều bạc năm 2008 và Bông sen bạc năm 2009; Hồng Ánh nhận giải Nữ diễn viên chính xuất sắc tại Liên hoan phim quốc tế Dubai năm 2008. Hai tác phẩm cho thấy một lựa chọn nghề nghiệp nhất quán: đi sâu vào số phận con người thay vì chạy theo số lượng.
Di sản còn nằm trong những người ông nâng đỡ
Những câu chuyện gia đình giúp hình dung rõ hơn sức bền phía sau con đường làm phim. Theo lời kể của em trai Nguyễn Minh Cao, cha mẹ qua đời sớm, Nguyễn Vinh Sơn gánh trách nhiệm chăm lo cho các em và từng làm đủ nghề, từ bán vé số, bán mía, chạy xe ba gác đến bán bánh mì, chụp ảnh dạo. Về sau, ông còn góp phần đưa người thân đến với điện ảnh. Đồng nghiệp nhớ ông không chỉ là đạo diễn giỏi nghề mà còn là người anh, người thầy tận tâm, sẵn lòng chia sẻ kinh nghiệm với lớp làm phim đi sau. Nghệ sĩ Hồng Ánh gọi “Trăng nơi đáy giếng” là dấu son trong hành trình diễn xuất của mình, còn Hùng Thuận cảm ơn ông vì đã trao cho mình vai An. Những lời tri ân ấy cho thấy di sản của đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn không chỉ nằm trên màn ảnh: nó còn hiện diện trong ký ức khán giả và hành trình của những người từng được ông tin tưởng, dìu dắt.
Sự ra đi của ông ở tuổi 73 là mất mát đối với gia đình, đồng nghiệp, học trò và điện ảnh Việt Nam. Nhưng những thước phim như “Đất phương Nam”, “Tuổi thơ dữ dội” và “Trăng nơi đáy giếng” vẫn giữ lại cách nhìn của một đạo diễn đặt con người, văn hóa và tình nghĩa ở trung tâm. Đó là lý do dấu ấn Nguyễn Vinh Sơn vượt khỏi một bộ phim đơn lẻ: ông để lại những câu chuyện còn được xem, nhắc nhớ và tiếp nối.
