Đo chuyển đổi số bằng kết quả, không phải số lượng phần mềm
Chuyển đổi số ở cơ sở là việc đưa hạ tầng, dữ liệu và kỹ năng số vào quy trình làm việc hằng ngày để cơ quan phục vụ người dân nhanh, minh bạch và thuận tiện hơn. Vì vậy, số hệ thống được lắp đặt chỉ là đầu vào; thước đo đáng tin cậy phải là công việc được giải quyết tốt hơn và người dân sử dụng dịch vụ dễ hơn. Đồng Nai đang đẩy mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng, Mặt trận Tổ quốc và đoàn thể. Tính đến ngày 10/10, thành phố hoàn thành 170/176 nhiệm vụ có thời hạn do Trung ương giao, đạt 96,59% và không có nhiệm vụ quá hạn. Đây là tín hiệu về tiến độ đáng ghi nhận, nhưng tỷ lệ hoàn thành chưa tự nó chứng minh chất lượng phục vụ. Chính quyền số địa phương chỉ có ý nghĩa khi kết quả hành chính và lợi ích thiết thực cho người dân đi cùng các con số báo cáo.
Đồng Nai: mở rộng nền tảng, đồng thời đòi hỏi kết quả cụ thể
Ở Đồng Nai, việc triển khai được tổ chức từ cấp thành phố đến 95 đảng bộ xã, phường, tập trung vào hạ tầng số, ứng dụng, dữ liệu, an toàn thông tin và số hóa công tác Đảng. Tỷ lệ phát hành văn bản điện tử tăng từ 6% vào tháng 7/2025 lên 94,8% vào tháng 9/2026; cùng lúc, phong trào phổ cập kỹ năng số được triển khai tại toàn bộ xã, phường, với hơn 227.200 người được tập huấn. Những bước tiến này có thể giảm việc giấy tờ và giúp người dân tiếp cận công nghệ trong đời sống, nhưng tác động cuối cùng cần được kiểm chứng qua khả năng xử lý hồ sơ, mức độ thuận tiện và độ an toàn của dữ liệu. Tại hội nghị đánh giá, lãnh đạo thành phố yêu cầu rà soát toàn diện nhiệm vụ theo Nghị quyết 57-NQ/TW và nhấn mạnh sản phẩm, kết quả cụ thể trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hướng đi đúng là nâng kỹ năng cán bộ, dùng phần mềm hiệu quả, bảo vệ thông tin và từng bước quản lý dựa trên dữ liệu—not coi số hóa văn bản là đích đến.
Thí điểm hỗ trợ tại cơ sở: bắt đầu từ nhu cầu thực tế
Một địa phương khác đang thử cách tiếp cận gần cơ sở hơn: tăng cường nhân lực công nghệ thông tin để hỗ trợ trực tiếp các sở, ngành và xã, phường. Chiều 23/10, Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Hoàng Phương chủ trì buổi rà soát tình hình thí điểm; hoạt động hỗ trợ được triển khai từ ngày 19/10 theo chỉ đạo của tỉnh. Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số bố trí 6 cán bộ hỗ trợ 6 sở, ngành, còn các doanh nghiệp viễn thông cử 90 cán bộ về 30 xã, phường. Những ngày đầu, nhóm hỗ trợ kiểm tra máy tính, mạng nội bộ, wifi công cộng và camera, đồng thời đề xuất các ứng dụng theo địa bàn: tư vấn camera AI ở xã Khe Sanh, hỗ trợ cổng thông tin nông sản tại xã Vĩnh Linh, hướng dẫn dùng AI ở xã Bến Hải và tập huấn AI tại xã Triệu Cơ. Cách làm này có giá trị khi giải pháp xuất phát từ việc cần giải quyết, thay vì đưa một mô hình công nghệ giống nhau đến mọi nơi.
Kiểm tra điều kiện vận hành và lợi ích sau đầu tư
Đợt rà soát cũng phơi bày những điểm nghẽn khó khắc phục bằng một ứng dụng mới: thiết bị chưa đáp ứng yêu cầu, mạng còn hạn chế, thiếu nhân lực chuyên trách và giải pháp bảo đảm an toàn, an ninh mạng; một số phần mềm, cơ sở dữ liệu chưa đồng bộ. Nếu bỏ qua các điều kiện này, đầu tư thêm công nghệ có thể tạo ra hệ thống ít được sử dụng, hoặc thêm gánh nặng vận hành cho cán bộ tuyến xã. Lãnh đạo tỉnh yêu cầu nhóm hỗ trợ không dừng ở xử lý lỗi trước mắt mà phải đánh giá hiện trạng, xác định nhu cầu và đề xuất phương án khả thi để hệ thống được khai thác hiệu quả sau đầu tư. Các địa phương cũng được yêu cầu tránh đầu tư trùng lặp, dàn trải, rà soát hạng mục cấp thiết và đẩy nhanh dự án đã bố trí vốn. Với dịch vụ công số, phép thử thực tế là người dân có nộp và theo dõi hồ sơ thuận tiện hơn hay không, còn Trung tâm Phục vụ hành chính công có xử lý công việc thông suốt hơn hay không.
Hai cách triển khai cùng nhấn mạnh một nguyên tắc: công nghệ phải đi cùng năng lực con người, hạ tầng phù hợp và trách nhiệm đo lường kết quả. Đồng Nai có quy mô triển khai rộng và các chỉ số tiến độ đáng chú ý; chương trình thí điểm tại địa phương còn lại cho thấy giá trị của việc rà soát từng nơi trước khi đề xuất giải pháp. Bước tiếp theo cần là theo dõi rõ trách nhiệm, thời hạn hoàn thành và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Khi các tiêu chí ấy gắn với thời gian xử lý công việc, độ an toàn và trải nghiệm người dân, chuyển đổi số cơ sở mới vượt khỏi báo cáo triển khai để trở thành cải thiện phục vụ thực chất.
