AI công vụ bắt đầu từ phường, xã – không phải từ những khẩu hiệu lớn
Chuyển đổi số trong hoạt động công vụ tại cơ sở là quá trình trang bị cho cán bộ phường, xã các kỹ năng số và công cụ trí tuệ nhân tạo để xử lý hồ sơ, tương tác với người dân và quản lý thông tin một cách hiệu quả, minh bạch hơn, từ đó thay đổi cách chính quyền vận hành ngay ở cấp gần dân nhất.
Điểm đáng chú ý là làn sóng AI công vụ đang diễn ra lặng lẽ ở phường, xã, chứ không chỉ trên các chiến lược vĩ mô. Tại Quảng Ninh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thành phố phối hợp tổ chức chương trình bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số và ứng dụng AI ở Vàng Danh và Quảng Yên, hướng thẳng vào đội ngũ cán bộ, đoàn viên, hội viên tại cơ sở. Ở Đồng Nai, các nền tảng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ công vụ được triển khai thử nghiệm diện rộng. Đà Nẵng thì đặt bài toán cụ thể cho cán bộ phường Thanh Khê: dùng AI và tiêu chuẩn ISO để cải tiến quy trình giải quyết việc dân.
Nếu không bắt đầu từ nơi tiếp xúc trực tiếp với người dân, mọi khẩu hiệu chuyển đổi số công vụ sẽ khó đi vào đời sống. Và các chương trình đào tạo cán bộ AI tại cơ sở đang chứng minh điều ngược lại: khi được hướng dẫn đúng, cán bộ tuyến đầu hoàn toàn có thể trở thành lực lượng dẫn dắt dịch vụ công AI.
Quảng Ninh: từ lớp tập huấn tới tham vọng xây dựng cộng đồng số
Ngày 8-9-2026, phường Vàng Danh tổ chức hội nghị tuyên truyền và tập huấn nâng cao năng lực chuyển đổi số cho cán bộ Mặt trận, đoàn thể và các tổ chức chính trị – xã hội tại khu dân cư, với 160 đại biểu tham dự. Đây không phải buổi học lý thuyết suông: học viên được hướng dẫn ứng dụng AI và các công cụ số vào công tác tuyên truyền, nắm bắt tình hình nhân dân qua nền tảng “Mặt trận số 24/7”.
Điểm đáng khen của Quảng Ninh là họ không coi AI công vụ chỉ là chuyện tăng năng suất, mà gắn chặt với an toàn số. Cán bộ được trang bị kỹ năng bảo mật tài khoản, nhận diện lừa đảo trực tuyến, kiểm chứng tin giả. Đây là cách tiếp cận thực tế: nếu người đứng ra hướng dẫn dân còn không phân biệt được thông tin bịa đặt, mọi công cụ AI sẽ bị vô hiệu. Theo chương trình, các lớp tập huấn tương tự tiếp tục triển khai tại phường Quảng Yên, đưa nội dung chuyển đổi số và AI đến nhiều hơn các tổ chức đoàn thể ở cơ sở.
Quan trọng hơn, hai chương trình tại Vàng Danh và Quảng Yên chỉ là bước khởi đầu trong đợt phối hợp nâng cao năng lực chuyển đổi số và ứng dụng AI tại cơ sở trên địa bàn thành phố; mục tiêu cuối cùng là xây dựng một Quảng Ninh số, hiện đại, an toàn và lấy người dân làm trung tâm. Nếu duy trì được nhịp này, Quảng Ninh đang đi đúng hướng: biến mỗi khu dân cư thành một “tế bào số” thay vì chỉ trông chờ vào vài trung tâm dữ liệu hoành tráng.
Đồng Nai: thử nghiệm dịch vụ công AI để chính quyền “đi tìm dân”
Khác với cách làm thiên về tuyên truyền ở Quảng Ninh, Đồng Nai chọn một bước đi mang tính kỹ thuật hơn: thử nghiệm diện rộng nền tảng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ công vụ. Hai nền tảng AI Luật (MISA và Luật Việt Nam) và C-AI Legal (CMC) đang được 12 đơn vị trên địa bàn đăng ký tham gia, với 70 tài khoản thử nghiệm. Đây là con số nhỏ so với quy mô bộ máy, nhưng đủ để tạo ra những “phòng thí nghiệm” thực tế cho AI công vụ.
Điểm then chốt nằm ở mục tiêu thay đổi cách cung cấp dịch vụ công: từ bị động – người dân tìm đến chính quyền – sang chủ động – chính quyền tìm đến người dân và doanh nghiệp. Muốn vậy, thành phố phải tận dụng tối đa dữ liệu số sẵn có như VNeID, cơ sở dữ liệu dân cư, đất đai, bảo hiểm xã hội, doanh nghiệp để thiết kế các nhóm dịch vụ công chủ động. Nói cách khác, thay vì để người dân tự mày mò hồ sơ, hệ thống AI công vụ phải đủ thông minh để gợi ý, nhắc việc và hỗ trợ từ trước.
Phó Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp các sở, ngành liên quan rà soát, triển khai thử nghiệm diện rộng, kịp thời báo cáo lỗi kỹ thuật, từ đó từng bước nâng cao hiệu quả triển khai các nền tảng AI hỗ trợ công vụ. Cách làm “thử rồi sửa” này là thực tế: AI công vụ không thể hoàn hảo ngay từ đầu, điều quan trọng là dám thử nghiệm, dám ghi nhận lỗi và có lộ trình nhân rộng phù hợp. Nếu thành công, dịch vụ công AI ở Đồng Nai sẽ là minh chứng rõ ràng cho việc dữ liệu và thuật toán có thể biến bộ máy hành chính từ chỗ chậm chạp thành hệ thống chủ động phục vụ.
Đà Nẵng: gắn AI với quy trình ISO để nâng chất lượng dịch vụ công
Ở Đà Nẵng, phường Thanh Khê lựa chọn một cách tiếp cận rất “đời thường”: đào tạo cán bộ, công chức dùng AI vào đúng những việc họ làm hằng ngày. Tại hội nghị tập huấn, đại diện doanh nghiệp công nghệ đã cung cấp kiến thức, kỹ năng thực hành AI và chuyển đổi số trong công việc chuyên môn, đồng thời hướng dẫn xây dựng quy trình theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 9001:2015 cho đội ngũ địa phương.
Điều quan trọng ở đây là sự gắn kết ba yếu tố: AI công vụ, quy trình ISO và chuyển đổi số. AI giúp xử lý thông tin, biên tập văn bản, tổng hợp dữ liệu và hỗ trợ nghiên cứu, quản lý công việc; trong khi ISO 9001:2015 quy định rõ từng bước thực hiện, trách nhiệm của mỗi bộ phận, thời hạn giải quyết và kết quả đầu ra. Khi được kết hợp, hai yếu tố này tạo nền tảng để số hóa, cải tiến và nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp cho người dân và doanh nghiệp tại địa phương.
Cách làm của Thanh Khê trả lời thẳng thắn câu hỏi thường gặp: “Dùng AI then chốt để làm gì?”. Câu trả lời là để tiết kiệm thời gian, tăng năng suất và từng bước đổi mới phương thức làm việc trong môi trường số. Khi cán bộ phường quen với việc soạn thảo, tổng hợp, theo dõi tiến độ bằng công cụ AI trên nền quy trình rõ ràng, người dân được hưởng lợi đầu tiên: hồ sơ bớt vòng vèo, tra cứu trạng thái dễ hơn, phản hồi nhanh hơn.
Cần gì tiếp theo để đào tạo cán bộ AI không chỉ là phong trào?
Nhìn vào Quảng Ninh, Đồng Nai và Đà Nẵng, có thể thấy bức tranh đa dạng nhưng cùng một hướng: đưa AI công vụ xuống tận cơ sở, thông qua đào tạo cán bộ AI và thử nghiệm dịch vụ công AI trong thực tế. Điểm sáng là các chương trình đều không dừng ở lý thuyết, mà gắn với nền tảng cụ thể như “Mặt trận số 24/7”, AI Luật, C-AI Legal hay quy trình ISO 9001:2015.
Tuy vậy, để những nỗ lực này không “chết yểu” theo phong trào, cần ba điều. Thứ nhất, chính sách phải ổn định và có lộ trình rõ: từ thí điểm, đánh giá, rút kinh nghiệm tới nhân rộng – như cách Đồng Nai đang làm với các nền tảng AI hỗ trợ công vụ. Thứ hai, đào tạo phải liên tục, không chỉ một vài lớp ngắn ngày, vì công nghệ và mô hình AI thay đổi rất nhanh. Thứ ba, phải đo được tác động tới người dân: thời gian xử lý hồ sơ giảm bao nhiêu, mức độ hài lòng tăng thế nào, số vụ việc được xử lý chủ động ra sao.
Khi những tiêu chí này được đáp ứng, chuyển đổi số trong hoạt động công vụ tại cơ sở sẽ không còn là khẩu hiệu mà trở thành thói quen làm việc mới. Và quan trọng hơn, người dân sẽ thấy sự khác biệt không phải trên slide hội nghị, mà ngay tại quầy một cửa, trên cổng dịch vụ công và trong từng tương tác với cán bộ phường, xã.
