Một định nghĩa mới về phim truyền hình: khi AI thay diễn viên người
Phim AI truyền hình là loại phim mà toàn bộ hình ảnh, nhân vật và bối cảnh đều được tạo bằng trí tuệ nhân tạo, không cần diễn viên người thật hay trường quay thực, cho phép sản xuất nhanh hơn, linh hoạt hơn nhưng đồng thời đặt ra những câu hỏi lớn về cảm xúc nghệ thuật, việc làm trong ngành và ranh giới giữa sáng tạo của con người với máy móc.‘Hậu Tây Du Ký’ là ví dụ đầu tiên ở quy mô dài tập, mỗi tập 40 phút, phát sóng giờ vàng trên đài Hồ Nam và nền tảng trực tuyến cùng ngày, được xem là phim dài AI đầu tiên lên sóng truyền hình với cấu trúc tương đương một bộ drama truyền thống.
Điều khiến ‘Hậu Tây Du Ký’ thành bước ngoặt không chỉ là yếu tố “đầu tiên”, mà là việc nó xuất hiện ngay trong khung giờ vàng – vùng lãnh địa vốn thuộc về phim người đóng, ngôi sao thật. Đây không phải trò chơi thử nghiệm bên lề mạng xã hội, mà là tuyên bố rõ ràng: phim tạo bằng AI đã đủ tự tin ngồi chung bàn với truyền hình truyền thống. Phần còn lại của câu chuyện là: khán giả có chấp nhận, và ngành diễn viên sẽ bị đẩy đi đâu.
Bước nhảy công nghệ: từ phim ngắn 10 phút đến series 40 phút
Trước ‘Hậu Tây Du Ký’, phim AI Trung Quốc chủ yếu dừng lại ở phim ngắn khoảng 10 phút mỗi tập, phát trên các nền tảng trực tuyến và được xem như “đồ chơi” hơn là sản phẩm chính thống. Việc một series 30 tập, mỗi tập 40 phút, toàn bộ xây dựng bằng công nghệ AI Seedance 2.0 và 2.5, với tạo hình và diễn xuất nhân vật hoàn toàn từ AIGC, cho thấy công nghệ AI truyền hình đã chuyển từ thử nghiệm sang triển khai ở quy mô công nghiệp.
Tác phẩm không có người thật đóng, không bối cảnh thực tế, tất cả đều là sản phẩm của máy – từ Hoa Quả Sơn tới các trận chiến thần thoại. Theo thông tin công bố, mô hình làm phim bằng AI có thể giúp giảm tới 90% kinh phí trong một số trường hợp, một con số đủ khiến bất kỳ nhà sản xuất nào phải tính lại bảng chi phí. Cùng với thị trường phim ngắn AI được ghi nhận đã đạt quy mô rất lớn, đây là tín hiệu cho thấy dòng tiền đang dịch chuyển nhanh về phía nội dung do AI tạo.
Khán giả được gì, mất gì khi phim AI chiếm sóng giờ vàng?
Với người xem phổ thông, phim AI Trung Quốc như ‘Hậu Tây Du Ký’ mang đến lợi ích rõ ràng: nội dung mới có thể xuất hiện nhanh hơn, chi phí sản xuất thấp hơn đồng nghĩa rủi ro nhỏ hơn, nhà đài bớt phụ thuộc vào ngôi sao đắt đỏ và scandal bất ngờ. Mô hình “vừa chế tác, vừa kiểm duyệt, vừa phát sóng” giúp ê-kíp chỉnh sửa nội dung, nhân vật theo góp ý của cơ quan quản lý và phản hồi khán giả gần như theo thời gian thực, một điều rất khó với quy trình truyền thống.
Nhưng sự tiện lợi này có giá. Nhiều người lo ngại phim tạo bằng AI khó truyền tải chiều sâu cảm xúc như khi diễn viên thật hiện diện trước ống kính. Các biểu cảm, ánh mắt, sự “khớp” giữa thoại và hành động vẫn còn cảm giác lạnh, dù công nghệ Seedance đang tiến rất nhanh. Nếu khán giả chấp nhận chuẩn cảm xúc mới – nơi “gương mặt AI” trở thành bình thường – thì tiêu chuẩn về diễn xuất con người cũng sẽ bị kéo lại. Câu hỏi là người xem có muốn đánh đổi cảm xúc tinh tế để đổi lấy tốc độ và chi phí rẻ hơn hay không.
Diễn viên và AI: cạnh tranh, cộng tác hay bị thay thế?
Ở bên kia màn ảnh, sự ra đời của ‘Hậu Tây Du Ký’ là cơn ác mộng rất thực cho diễn viên và cả đội ngũ hậu trường. Hàng loạt diễn viên, nhân viên hóa trang, phục trang, dựng bối cảnh và hậu kỳ đã công khai lo lắng về nguy cơ mất việc khi nhà sản xuất có thể bỏ qua con người mà vẫn làm được một bộ phim trọn vẹn. Thống kê cho thấy số lượng phim ngắn bấm máy ở phim trường lớn nhất Trung Quốc đã giảm mạnh, một đạo diễn thừa nhận mình gần như thất nghiệp hơn nửa năm qua.
Tuy vậy, bi kịch không phải là định mệnh duy nhất. AI đủ sức thay thế những công việc mang tính lặp lại, chi phí thấp, nhưng rất khó – ít nhất trong trung hạn – để tái tạo được thương hiệu cá nhân, sức hút ngôi sao hay khả năng ứng biến của diễn viên kỳ cựu. Diễn viên và AI nhiều khả năng sẽ bước vào giai đoạn “đồng diễn”: người thật tập trung vào vai phức tạp, cảnh quan trọng; còn AI xử lý phân cảnh phụ, quần chúng, hoặc làm bản nháp hình ảnh. Vấn đề là ngành có kịp thiết lập lại luật chơi – từ hợp đồng, quyền hình ảnh đến bảo vệ lao động – trước khi bị làn sóng tự động hóa cuốn đi.
Kỷ nguyên mới của phim tạo bằng AI: cơ hội lớn, rủi ro không nhỏ
‘Hậu Tây Du Ký’ không chỉ là câu chuyện tiếp theo của Tôn Ngộ Không, mà là bước chuyển từ phim ngắn sang phim dài, từ nội dung thử nghiệm sang tham vọng phim truyền hình và điện ảnh AI. Chính sách mới – đặc biệt “Điều 21” với tinh thần khai phóng và nâng cao hiệu quả – đã mở đường cho mô hình sản xuất vừa làm vừa chiếu, cho phép nhà đài linh hoạt hơn thay thế những quy định cứng trước đây.
Các nền tảng lớn đang ráo riết chuẩn bị loạt phim dài AI, với dự đoán rằng năm 2026 sẽ là năm bản lề cho bùng nổ phim dài AI, thậm chí muộn nhất tới mùa thu sẽ có một bộ gây sốt. Về lâu dài, đánh giá của các tổ chức tài chính cho rằng AI có thể cải thiện tỷ suất hoàn vốn bằng cách tăng cơ hội thành công nội dung, giảm chi phí và tăng tốc dòng tiền. Nhưng điều đó cũng đồng nghĩa áp lực khổng lồ lên mô hình sản xuất dựa vào con người. Kết luận có lẽ rõ ràng: AI sẽ ở lại, nhưng câu hỏi cấp bách là ngành phim – từ diễn viên đến nhà viết kịch bản – chọn bị cuốn theo hay chủ động tái thiết mình trong cuộc chơi mới.
