Cải cách quản lý là cửa ngõ cho vốn xanh
Quản lý dựa trên rủi ro là cách cơ quan nhà nước tập trung giám sát vào những lĩnh vực có nguy cơ cao, thay vì yêu cầu mọi hoạt động phải qua kiểm soát trước với cùng một mức độ. Hướng chuyển đổi này có thể giúp Việt Nam thu hút đầu tư xanh từ EU bằng cách giảm những thủ tục không cần thiết mà vẫn duy trì việc thực thi quy định.
Tại Diễn đàn Hợp tác kinh tế-thương mại Việt Nam-EU lần thứ 9 ở Hà Nội ngày 4/11, Đại sứ EU Julien Guerrier ủng hộ Việt Nam nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, chuyển từ cơ chế kiểm soát trước sang quản lý dựa trên rủi ro và áp dụng quy định nhất quán hơn giữa các địa phương. Đây không phải lời kêu gọi nới lỏng tiêu chuẩn; đó là yêu cầu làm cho luật lệ rõ ràng, dự đoán được và được thực thi đáng tin cậy.
Với nhà đầu tư, quy định thiếu nhất quán có thể làm tăng chi phí và kéo dài tiến độ dự án. Cải thiện thực thi pháp luật vì thế không phải phần việc hành chính bên lề, mà là điều kiện để những dự án xanh có thể đi từ ý tưởng đến quyết định đầu tư.
Niềm tin cần đi cùng thực thi nhất quán
EU cho rằng môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch và nhất quán là yếu tố then chốt đối với nhà đầu tư. Theo ông Guerrier, các cải cách về thực thi và quản lý có thể củng cố niềm tin, giảm chi phí, rút ngắn thời gian và tạo điều kiện thu hút thế hệ đầu tư chất lượng cao từ châu Âu.
Điểm đáng chú ý là cải cách phải thể hiện được trong cách quy định được áp dụng giữa các tỉnh, thành phố. Nếu cùng một yêu cầu bị diễn giải khác nhau ở từng nơi, việc chuyển sang quản lý dựa trên rủi ro sẽ khó tạo ra sự chắc chắn mà nhà đầu tư cần. Ngược lại, quy tắc rõ ràng và cách thực thi đồng đều giúp doanh nghiệp đánh giá rủi ro sớm hơn, từ đó cân nhắc kế hoạch dài hạn.
Đây là lý do thông điệp về cải cách có ý nghĩa vượt ra ngoài câu chuyện thủ tục: nó góp phần quyết định liệu dòng vốn xanh EU có chọn mở rộng hoạt động tại Việt Nam hay không. Ưu đãi hay tiềm năng thị trường khó bù đắp được một môi trường pháp lý khó dự đoán.
Từ thương mại tăng trưởng đến chuỗi giá trị xanh
Định hướng cải cách xuất hiện khi quan hệ hai bên có thêm động lực chính trị: năm 2026, Việt Nam và EU nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. EVFTA tiếp tục là trụ cột hợp tác kinh tế; sau hơn sáu năm thực thi, thương mại song phương duy trì đà tăng trưởng tích cực. Trong chín tháng năm 2026, kim ngạch hai chiều vượt 65 tỷ USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ.
Quy mô thương mại đang lớn lên, nhưng cơ hội tiếp theo nằm ở chất lượng hợp tác. Việt Nam cần công nghệ, thiết bị và giải pháp xanh từ châu Âu; EU có thể mở rộng đầu tư trong các lĩnh vực chuyển đổi năng lượng, kinh tế tuần hoàn, sản xuất bền vững và logistics. Hai bên cũng có thể phát triển chuỗi giá trị xanh, nơi tiêu chuẩn môi trường ngày càng gắn với năng lực cạnh tranh.
Để hiện thực hóa cơ hội ấy, EU kêu gọi tinh gọn khung pháp lý và chuyển sang quản lý dựa trên rủi ro nhằm thu hút dòng vốn chất lượng cao vào kinh tế xanh và các chuỗi giá trị tương lai. Đây là bước đi hợp lý: thương mại tạo nền tảng, còn luật lệ dễ dự đoán giúp chuyển nền tảng ấy thành hợp tác đầu tư.
Cơ hội lớn, nhưng cần năng lực thực thi
Cộng đồng doanh nghiệp EU nhìn thấy dư địa trong sản xuất sạch hơn, chuyển đổi năng lượng, logistics bền vững và tài chính xanh. Đại diện Hội đồng Kinh doanh EU-ASEAN Noel Clehane nhấn mạnh rằng tính bền vững ngày càng gắn chặt với năng lực cạnh tranh, nên xây dựng các chuỗi giá trị xanh hơn là yêu cầu kinh tế chứ không chỉ là lựa chọn hình ảnh.
Việt Nam cũng cần nguồn lực châu Âu cho các dự án chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và kinh tế tuần hoàn. Các ưu tiên hợp tác được nêu gồm điện gió ngoài khơi, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin kết hợp thủy điện tích năng, cùng đào tạo nhân lực chất lượng cao. Những lĩnh vực này đòi hỏi vốn dài hạn, công nghệ và quy trình cấp phép đủ rõ để doanh nghiệp có thể triển khai.
Bởi vậy, ủng hộ cải cách phải được xem như một lời nhắc về việc làm, không phải sự bảo đảm rằng vốn sẽ tự chảy vào. Nếu Việt Nam thực thi luật hiệu quả và nhất quán hơn, hợp tác Việt Nam EU có thêm cơ sở để mở rộng từ giao thương sang đầu tư và cùng tham gia chuỗi giá trị xanh. Kết luận rất rõ: muốn hút vốn xanh, cần biến cam kết cải cách thành trải nghiệm pháp lý đáng tin cậy.
