Cải cách quản lý là cửa ngõ đón vốn xanh
Quản lý dựa trên rủi ro là cách cơ quan nhà nước tập trung nguồn lực kiểm tra vào những hoạt động có nguy cơ vi phạm cao, thay vì áp dụng mức độ kiểm soát như nhau cho mọi trường hợp. Đây không chỉ là thay đổi kỹ thuật hành chính: nếu được thực thi nhất quán, cách làm này có thể giảm trở ngại không cần thiết cho doanh nghiệp tuân thủ và khiến môi trường đầu tư dễ dự đoán hơn. Tại Diễn đàn Hợp tác kinh tế và thương mại Việt Nam–EU lần thứ chín, tổ chức ở Hà Nội ngày 4-11, Đại sứ, Trưởng Phái đoàn EU tại Việt Nam Julien Guerrier ủng hộ Việt Nam tinh gọn khung pháp lý và chuyển sang quản lý theo rủi ro để thu hút dòng vốn chất lượng cao từ châu Âu, nhất là vào kinh tế xanh và các chuỗi giá trị tương lai. Đề xuất này đúng trọng tâm: cơ hội đầu tư không chỉ phụ thuộc vào ưu đãi, mà còn vào việc quy định có rõ và được thực thi có thể dự đoán hay không.
Vốn xanh cần luật lệ dễ dự đoán
Việc chuyển khỏi kiểm tra trước một cách dàn trải không đồng nghĩa với nới lỏng kỷ cương. Giá trị của quản lý dựa trên rủi ro nằm ở việc kiểm tra đúng nơi, đúng mức, đồng thời xử lý vi phạm nhất quán. Với nhà đầu tư xanh, khoảng cách giữa quy định trên giấy và thực thi trên thực tế có thể quyết định một dự án có triển khai được hay không. Bởi vậy, cải thiện thực thi pháp luật cần đi cùng tinh giản thủ tục; nếu thiếu một trong hai, cải cách khó tạo niềm tin lâu dài. Đại diện cộng đồng doanh nghiệp châu Âu Noel Clehane nhấn mạnh môi trường đầu tư minh bạch và khả năng dự báo là điều kiện để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Quan điểm này đặt ra một tiêu chuẩn cụ thể cho cải cách: doanh nghiệp cần hiểu yêu cầu, biết trách nhiệm của mình và tin rằng quy tắc được áp dụng ổn định. Đó là nền tảng để đầu tư xanh EU vượt khỏi những tuyên bố thiện chí, trở thành dự án có thể chuẩn bị và thực hiện.
Nền tảng hợp tác kinh tế xanh đã có
Cải cách quản lý đang diễn ra trong lúc quan hệ Việt Nam–EU có thêm động lực sau khi hai bên nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện trong năm 2026. Bối cảnh rộng hơn cũng đáng chú ý: tăng trưởng toàn cầu chậm lại và phân mảnh kinh tế gia tăng, khiến việc xây dựng quan hệ thương mại có khả năng chống chịu càng quan trọng. EVFTA là trụ cột của hợp tác kinh tế, nhưng lợi ích của hiệp định sẽ phụ thuộc vào triển khai đầy đủ và hiệu quả. Diễn đàn do Bộ Công Thương tổ chức ngày 4-11 mang chủ đề “Định hình tương lai kinh tế xanh và chuỗi giá trị mới”. Trong chín tháng đầu năm 2026, thương mại hai chiều Việt Nam–EU đạt hơn 65 tỷ USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ. Quy mô trao đổi này cho thấy hai bên đã có nền tảng để mở rộng hợp tác; bước tiếp theo là nối thương mại với đầu tư, công nghệ và năng lực sản xuất xanh. Khi đó, chuỗi giá trị Việt Nam–EU có thể tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp trong nước, thay vì chỉ mở rộng dòng hàng hóa.
Từ cam kết đến dự án và năng lực trong nước
Các ưu tiên hợp tác đã bắt đầu cụ thể hóa. Việt Nam tập trung cùng đối tác châu Âu phát triển điện gió ngoài khơi, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin kết hợp thủy điện tích năng, cùng đào tạo nhân lực chất lượng cao. Thông qua Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng và chiến lược Cửa ngõ toàn cầu, các định chế châu Âu sẵn sàng hỗ trợ tài chính và công nghệ cho quá trình chuyển đổi xanh. Đây là cơ hội có giá trị, nhưng khả năng chuyển cam kết thành dự án vẫn gắn với chất lượng quy định và thực thi. Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026–2030 và hướng tới nhóm 30 nền kinh tế lớn nhất thế giới vào năm 2030. Muốn theo đuổi mục tiêu đó mà vẫn nâng chất lượng tăng trưởng, Việt Nam cần vốn, công nghệ và chuyển giao tri thức, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị cao. Kết luận rất rõ: quản lý dựa trên rủi ro không phải đích đến, mà là một công cụ để biến hợp tác kinh tế xanh thành đầu tư thực chất và chuỗi giá trị bền vững.
