Cuộc trao đổi ngắn, tín hiệu ngoại giao đáng chú ý
Quan hệ Nga-Mỹ là mối quan hệ giữa hai cường quốc có ảnh hưởng lớn, nơi đối thoại ngoại giao vừa giúp duy trì liên lạc vừa có thể tạo điều kiện phối hợp về những vấn đề quốc tế cấp bách. Bởi vậy, cuộc trao đổi giữa Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đáng chú ý không phải vì đã tạo ra thỏa thuận mới, mà vì hai bên vẫn giữ một kênh tiếp xúc khi bất đồng còn sâu sắc. Bên lề hội nghị ngoại trưởng G20 vừa kết thúc tại Atlanta, hai nhà ngoại giao đã thảo luận về quan hệ song phương và triển vọng gặp mặt giữa lãnh đạo hai nước trong thời gian tới. Ngoại trưởng Nga cũng cho biết cuộc trao đổi đề cập đến quan hệ Nga-Mỹ và hợp tác giữa hai nước tại các diễn đàn quốc tế. Đây là tín hiệu có ý nghĩa, nhưng chưa đủ để xem như bước ngoặt.
Đối thoại song phương là biện pháp giảm rủi ro
Lý do cần duy trì đối thoại song phương không nằm ở việc hai bên đã xích lại gần nhau, mà ở những rủi ro có thể nảy sinh nếu liên lạc bị cắt đứt. Rubio nhấn mạnh việc giữ liên hệ với Nga ở một mức độ nhất định là quan trọng để hạn chế nguy cơ leo thang, nhất là quanh vũ khí hạt nhân và xung đột tại Ukraine. Washington cũng khẳng định sẵn sàng làm trung gian hòa giải nhằm chấm dứt chiến sự, đồng thời cho rằng muốn thực hiện vai trò đó thì cần duy trì khả năng đối thoại với cả hai phía. Đây là lập luận thực dụng: trao đổi không đồng nghĩa với đồng thuận, nhưng có thể giữ lối mở cho xử lý khủng hoảng. Dù vậy, hiệu quả của kênh ngoại giao sẽ phụ thuộc vào việc các tuyên bố có được nối tiếp bằng những bước đi cụ thể hay không.
APEC và G20: cơ hội gặp mặt chưa phải cam kết
Tâm điểm tiếp theo có thể là khả năng Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin bên lề hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến vào giữa tháng 11. Rubio cho biết cơ hội tiếp xúc này đã được hai ngoại trưởng đề cập, nhưng cuộc gặp chưa được xác nhận. Cần phân biệt rõ giữa một khả năng được bàn tới và lịch trình chính thức: kỳ vọng quá sớm có thể khiến cuộc gặp bị xem như đột phá trước khi có kết quả. Một mốc khác là hội nghị thượng đỉnh G20 do Mỹ chuẩn bị tổ chức tại Florida vào tháng 12; Trump đã mời người đứng đầu Điện Kremlin tham dự. Các diễn biến này tạo thêm dịp cho ngoại giao cấp cao, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về mức độ sẵn sàng của các bên và phản ứng quốc tế.
Hợp tác quốc tế cần được kiểm chứng bằng kết quả
Việc hai ngoại trưởng nhắc tới hợp tác tại các diễn đàn cho thấy quan hệ Nga-Mỹ vẫn có những chủ đề cần trao đổi, kể cả khi cạnh tranh và bất đồng tiếp tục chi phối bức tranh chung. APEC và G20 có thể tạo không gian để duy trì tiếp xúc, nhưng sự hiện diện cùng một diễn đàn không tự động dẫn tới hợp tác thực chất. Giá trị của những cuộc gặp sẽ được đo bằng khả năng duy trì liên lạc, giảm nguy cơ tính toán sai và mở đường cho thảo luận về các vấn đề an ninh, trong đó có hạt nhân và Ukraine. Hiện chưa có thông tin cho thấy cuộc trao đổi ngắn đã tạo ra thỏa thuận hay cơ chế hợp tác mới. Vì thế, nên xem đây là một kênh ngoại giao được giữ mở, chứ chưa phải dấu hiệu quan hệ song phương đã chuyển hướng.
Kết luận, cuộc trao đổi giữa Rubio và Lavrov có ý nghĩa vì duy trì đối thoại trong lúc căng thẳng vẫn hiện hữu và mở ra khả năng tiếp xúc cấp lãnh đạo tại các sự kiện sắp tới. Nhưng triển vọng hợp tác quốc tế chỉ trở nên đáng tin khi những cuộc gặp tiềm năng được xác nhận và tạo ra kết quả có thể kiểm chứng. Trước mắt, sự thận trọng là cần thiết: đối thoại là điều kiện để giảm rủi ro, không phải bằng chứng rằng bất đồng đã được giải quyết.
