Thông điệp chính trị từ một cuộc chào xã giao
Cuộc gặp giữa Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Đại sứ Jennifer Wicks là một hoạt động ngoại giao nghị viện cấp cao, thể hiện vai trò ngày càng quan trọng của kênh lập pháp trong việc định hình và nâng tầm quan hệ Việt-Mỹ trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện, đặc biệt khi hai bên đều xem nhau là đối tác ưu tiên trên nhiều lĩnh vực then chốt. Đây không chỉ là nghi thức chào xã giao đầu nhiệm kỳ như thông lệ ngoại giao, mà là dịp để Việt Nam phát đi thông điệp rõ ràng: Quốc hội sẽ là mũi nhọn thúc đẩy hợp tác chiến lược, từ kinh tế, công nghệ cho đến khắc phục hậu quả chiến tranh. Việc cuộc tiếp diễn ra tại Nhà Quốc hội vào chiều 6/8, khi bà Wicks bắt đầu nhiệm kỳ tại Việt Nam, cho thấy ngay từ vạch xuất phát, quan hệ song phương đã được đặt trên nền tảng đối thoại chính sách sâu hơn.
Quốc hội – trụ cột mới của quan hệ Việt-Mỹ
Dưới góc độ quan hệ Việt-Mỹ, điểm nhấn quan trọng nhất của cuộc gặp là việc hai bên coi hợp tác lập pháp là kênh củng cố lòng tin và thu hẹp khác biệt. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh quan hệ giữa hai Quốc hội được tăng cường qua trao đổi đoàn, tiếp xúc và chương trình hợp tác chuyên môn, qua đó nâng cao hiểu biết và tin cậy chính trị. Đây là cách tiếp cận thực tế: khi luật pháp và thể chế được đối thoại thường xuyên, rủi ro hiểu lầm trong các vấn đề nhạy cảm sẽ giảm. Mặt khác, sự ủng hộ lưỡng đảng tại Quốc hội Mỹ cho quan hệ với Việt Nam đã được ghi nhận như một tài sản chiến lược, giúp quan hệ song phương ổn định hơn trước những biến động chính trị nội bộ. Dòng chảy đoàn vào-ra dày đặc, từ chuyến thăm của Hạ nghị sĩ Michael Baumgartner ngày 26/5 đến đoàn do Tim Walberg dẫn đầu dự kiến ngày 12/8, cho thấy kênh nghị viện không còn là “phụ trợ”, mà đang trở thành một mặt trận đối ngoại sôi động.
Kinh tế, thương mại và cuộc đòi hỏi công nhận nền kinh tế thị trường
Nếu ngoại giao nghị viện là trụ cột chính trị thì kinh tế là động lực thực chất của quan hệ Việt-Mỹ. Chủ tịch Quốc hội đã đặt vấn đề rất thẳng: cần lấy hợp tác kinh tế làm trọng tâm để thúc đẩy toàn bộ quan hệ song phương, đồng thời khẳng định Quốc hội sẵn sàng hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tạo môi trường đầu tư thông thoáng cho doanh nghiệp Mỹ ổn định sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam. Yêu cầu Mỹ sớm công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường không chỉ mang tính biểu tượng, mà tác động trực tiếp đến cách nhìn nhận về hàng hóa Việt Nam, từ điều tra phòng vệ thương mại đến khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Ở chiều ngược lại, việc hai bên nhất trí thúc đẩy hoàn tất đàm phán và ký Hiệp định thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng cho thấy tham vọng xây dựng một khuôn khổ thương mại mới, phản ánh đúng tầm của Đối tác Chiến lược Toàn diện.
Hợp tác trong các lĩnh vực mới nổi: phép thử cho tầm nhìn chiến lược
Tuyên bố tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực mới nổi không phải khẩu hiệu, mà là thước đo xem quan hệ Việt-Mỹ có thực sự chuyển sang “chất” mới hay không. Chủ tịch Quốc hội đề nghị hai bên đẩy mạnh hợp tác ở các ngành công nghệ cao, bán dẫn, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và năng lượng xanh – những mảng quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn của Việt Nam trong trật tự kinh tế mới. Về phía Mỹ, Đại sứ Jennifer Wicks khẳng định Washington coi trọng hợp tác năng lượng, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và ủng hộ một Việt Nam mạnh, độc lập, tự cường và thịnh vượng. Đáng chú ý, nội dung khắc phục hậu quả chiến tranh tiếp tục được đặt ngang hàng với hợp tác kinh tế – từ tẩy độc dioxin, rà phá bom mìn đến hỗ trợ người khuyết tật và tìm kiếm quân nhân mất tích – bởi đây là nền tảng xây dựng lòng tin lâu dài giữa hai nước.
Khi Đại sứ mới và Chủ tịch Quốc hội cùng nói về tương lai
Điểm đáng chú ý trong cuộc tiếp là sự tương hợp về thông điệp giữa Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Đại sứ Jennifer Wicks. Một bên khẳng định Việt Nam coi Mỹ là một trong những đối tác hàng đầu và đánh giá cao bước phát triển vượt bậc của quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện trên mọi lĩnh vực; bên kia khẳng định Mỹ coi trọng quan hệ với Việt Nam và ủng hộ một Việt Nam độc lập, tự cường. Về thực chất, đây là sự gặp nhau giữa nhu cầu đa dạng hóa đối tác chiến lược của Việt Nam và nhu cầu có một đối tác ổn định, có trách nhiệm của Mỹ tại khu vực. Khi Đại sứ mới cam kết làm cầu nối, thúc đẩy trao đổi đoàn ở tất cả các cấp và mong Việt Nam cử thêm nhiều đoàn Quốc hội sang Mỹ, bà đang đặt kênh lập pháp ở vị trí trung tâm của tương lai quan hệ song phương. Điều còn lại sẽ phụ thuộc vào khả năng hai bên biến các tuyên bố chính trị hôm nay thành hiệp định cụ thể và cải cách pháp lý ngày mai.
