Đối thoại thành cơ chế biến cam kết thành hành động
Hợp tác quốc phòng là quá trình hai nước phối hợp về chính sách, đào tạo và năng lực an ninh, đồng thời xây dựng lòng tin qua đối thoại thường xuyên và những chương trình có mục tiêu cụ thể. Ngày 2/11 tại Ottawa, Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam, và bà Natasha Kim, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Canada, đồng chủ trì Đối thoại Chính sách Quốc phòng Việt Nam–Canada lần thứ tư.
Ý nghĩa của cuộc gặp không nằm ở nghi thức, mà ở khả năng nối các cam kết cấp cao với kế hoạch triển khai giữa hai bộ quốc phòng. Đối thoại diễn ra sau khi quan hệ hai nước được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược vào tháng 9/2026, tạo thêm động lực cho hợp tác quốc phòng. Đây là thời điểm thích hợp để hai bên xác định ưu tiên thực tế, thay vì để quan hệ đối tác dừng ở tuyên bố chính trị.
Kế hoạch 2027–2029 đặt trọng tâm vào năng lực dài hạn
Điểm đáng chú ý nhất là hai trưởng đoàn ký Kế hoạch hợp tác quốc phòng ba năm giai đoạn 2027–2029 cùng biên bản đối thoại. Một khuôn khổ nhiều năm giúp hợp tác có hướng đi liên tục hơn, nhất là trong các lĩnh vực cần thời gian để xây dựng chuyên môn và quan hệ làm việc. Đây là bước chuyển cần thiết từ xác định thiện chí sang tổ chức các ưu tiên thành chương trình.
Trọng tâm được thống nhất gồm trao đổi đoàn cấp cao, đào tạo, gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, an ninh mạng, công nghiệp quốc phòng, cứu hộ, cứu nạn và hợp tác giữa các quân, binh chủng. Danh mục này cân bằng giữa những nền tảng đã có và các nhu cầu mới. Đào tạo, trong đó có học bổng thuộc Chương trình Hợp tác và Đào tạo quân sự, hỗ trợ nâng cao chuyên môn và năng lực hội nhập quốc tế cho cán bộ, sĩ quan Việt Nam.
Kế hoạch chỉ có giá trị khi các lĩnh vực ưu tiên được duy trì bằng trao đổi chuyên môn và đối thoại định kỳ; nếu không, độ rộng của danh mục có thể khiến nguồn lực bị dàn trải.
Trụ cột chiến lược cần được xây trên lòng tin
Thứ trưởng Natasha Kim nhấn mạnh hợp tác quốc phòng là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam–Canada. Nhận định đó quan trọng vì nó đặt hợp tác quốc phòng trong tổng thể quan hệ song phương, chứ không xem đây là một mảng tách biệt. Hai bên cũng đánh giá tích cực các kết quả đã có trong trao đổi đoàn, tham vấn, giáo dục, công nghiệp quốc phòng, gìn giữ hòa bình, cứu hộ cứu nạn và khoa học, công nghệ.
Đối thoại quốc phòng vì thế có vai trò giữ cho ưu tiên hai bên gặp nhau, nhất là khi năng lực và nhu cầu của mỗi nước không giống nhau. Việt Nam và Canada cũng tiếp tục tham vấn, ủngng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương, trong đó có Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN mở rộng; Canada tham gia với vai trò quan sát viên Nhóm chuyên gia. Sự phối hợp này bổ sung chiều rộng cho quan hệ song phương.
Thước đo sẽ là mức độ triển khai
Sau đối thoại, hai bên nhất trí tiếp tục các lĩnh vực đang hợp tác và mở rộng hướng mới phù hợp với nhu cầu, thế mạnh của mỗi nước. Lời mời Bộ trưởng Quốc phòng Canada thăm Việt Nam và đề nghị lãnh đạo quốc phòng, quân đội Canada tham dự Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam lần thứ ba tại Hà Nội từ ngày 10 đến 13/12/2026 mở thêm cơ hội duy trì tiếp xúc cấp cao.
Tuy nhiên, số lượng lĩnh vực được nêu không tự nó bảo đảm kết quả. Giá trị của kế hoạch 2027–2029 sẽ được quyết định bởi việc hai bên duy trì cơ chế đối thoại, biến đào tạo và gìn giữ hòa bình thành hoạt động có tính liên tục, đồng thời xác định cách hợp tác phù hợp trong an ninh mạng và công nghiệp quốc phòng.
Cuộc gặp tại Ottawa đã đặt nền móng cần thiết: hợp tác quốc phòng được xác nhận là trụ cột, có kế hoạch ba năm và các ưu tiên cụ thể. Bước tiếp theo không phải mở rộng danh sách cam kết, mà là thực hiện nhất quán những gì đã thống nhất.
