Tín hiệu mới từ cuộc đối thoại với 60 doanh nghiệp Mỹ
Cuộc đối thoại giữa Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng và khoảng 60 doanh nghiệp, tập đoàn, định chế tài chính Hoa Kỳ là một chuỗi làm việc trực tiếp nhằm nhận diện điểm nghẽn, lắng nghe kiến nghị và mở rộng không gian hợp tác đầu tư Việt-Mỹ trong các lĩnh vực công nghệ cao, tài chính số, năng lượng, giáo dục và đổi mới sáng tạo.
Thay vì chỉ dừng ở thông điệp ngoại giao, chuyến công tác lần này đi thẳng vào “chuyện làm ăn”: Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam coi trọng Đối tác Chiến lược Toàn diện với Hoa Kỳ và xem khu vực đầu tư nước ngoài là bộ phận quan trọng của nền kinh tế. Đoàn công tác tham dự tọa đàm doanh nghiệp, gặp gỡ đại diện khoảng 60 doanh nghiệp, tập đoàn và định chế tài chính trong các lĩnh vực từ tài chính – ngân hàng, công nghệ số, an ninh mạng đến sản xuất tiên tiến, năng lượng, hàng không, logistics, cùng những tên tuổi lớn như Visa, Citigroup, Morgan Stanley, Qualcomm, Caterpillar, Atlas Air. Quan hệ thương mại Việt Nam vì thế được đặt trên nền tảng đối thoại thẳng thắn về lợi ích, rủi ro và trách nhiệm.
Điểm đáng chú ý là đoàn Việt Nam không chỉ tiếp xúc với doanh nghiệp mà còn làm việc với các cơ quan chủ chốt của Hoa Kỳ như USTR, Bộ Ngoại giao, Bộ Thương mại và DFC, cho thấy mục tiêu xây dựng một khung hợp tác đầu tư Việt-Mỹ mang tính hệ thống, chứ không chỉ là các thương vụ đơn lẻ.
Nhận diện điểm nghẽn: Khi doanh nghiệp Mỹ nói thẳng, Việt Nam cam kết xử lý
Điểm giá trị nhất của cuộc đối thoại lần này là tính “thực chất”: các hoạt động tiếp xúc đã mở kênh trao đổi trực tiếp giữa cơ quan hoạch định chính sách Việt Nam và nhà đầu tư Hoa Kỳ, giúp nhận diện các điểm nghẽn và gợi mở dự án hợp tác mới. Thay vì né tránh, Chính phủ Việt Nam chủ động mời gọi phê bình, coi đó là đầu vào để hoàn thiện môi trường kinh doanh.
Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam cam kết duy trì đối thoại, quan tâm kiến nghị và phối hợp xử lý khó khăn trên tinh thần “hài hòa lợi ích, chia sẻ rủi ro”. Đây là thông điệp quan trọng với cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ tại Việt Nam, vốn luôn quan tâm đến tính dự đoán và sự công bằng trong chính sách. Về phía các doanh nghiệp, nhiều ý kiến đánh giá cao nỗ lực cải cách thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, và định hướng phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo của Việt Nam, coi Việt Nam là “điểm sáng” trong nhóm thị trường mới nổi, với triển vọng tăng trưởng, tầng lớp trung lưu mở rộng, nhân lực chất lượng và môi trường kinh doanh cởi mở.
Một số doanh nghiệp cho biết đang xem xét hoặc thúc đẩy kế hoạch đầu tư cụ thể tại Việt Nam, đặc biệt trong nghiên cứu – phát triển, sản xuất công nghệ cao, thanh toán số, an ninh mạng và đào tạo nhân lực. Nói cách khác, cơ hội kinh doanh mới đã xuất hiện, nhưng mức độ thành công sẽ phụ thuộc vào việc Việt Nam xử lý nhanh tới đâu các vướng mắc được nêu trên bàn đối thoại.
Hợp tác đầu tư Việt-Mỹ: Từ công nghệ cao đến giáo dục
Nếu chỉ nhìn đây là chuyến “kêu gọi vốn”, chúng ta sẽ bỏ lỡ tinh thần chủ đạo: Việt Nam muốn nâng chất hợp tác đầu tư Việt-Mỹ, chứ không chỉ tăng về lượng. Phó Thủ tướng đề nghị doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư vào các dự án công nghệ cao, tăng cường chuyển giao tri thức, hỗ trợ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam đi sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Ở chiều song song, đoàn công tác của Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại San Francisco dẫn đầu bởi Tổng Lãnh sự Hoàng Anh Tuấn đã thăm và làm việc tại bang Utah – một trung tâm công nghệ mới của Hoa Kỳ gắn với “Silicon Slopes”, nổi bật về hàng không vũ trụ, quốc phòng, UAV, công nghệ sinh học, sản xuất tiên tiến, năng lượng sạch, công nghệ lưỡng dụng. Chỉ trong bốn ngày, đoàn triển khai gần 30 cuộc gặp, trong đó có tọa đàm “Cơ hội thúc đẩy thương mại và đầu tư Việt Nam” tại World Trade Center Utah với gần 60 đại biểu, đại diện khoảng 40 doanh nghiệp công nghệ, thương mại, sản xuất và quỹ đầu tư.
Đáng nói là cách tiếp cận “hai chiều”: Tổng Lãnh sự Hoàng Anh Tuấn nhấn mạnh Việt Nam ưu tiên dòng vốn mang theo công nghệ nguồn, R&D, đổi mới sáng tạo, việc làm chất lượng cao và khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước. Đồng thời, các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam như Viettel America, Gremsy, Real-time Robotics mang sản phẩm sang tìm khách hàng, nhà đầu tư, đối tác trong hệ sinh thái hàng không vũ trụ và quốc phòng Utah. Điều này cho thấy quan hệ thương mại Việt Nam với các bang của Hoa Kỳ đang chuyển từ một chiều sang hợp tác cùng sáng tạo.
Utah: Phòng thí nghiệm cho mô hình hợp tác công nghệ – giáo dục
Bang Utah đang được xem như một “phòng thí nghiệm” cho mô hình hợp tác mới: kết hợp kinh tế, công nghệ và giáo dục. Trong chuyến thăm, đoàn Việt Nam làm việc với Phó Thống đốc Deidre M. Henderson và nhiều cơ quan như Cơ quan Phát triển kinh tế Văn phòng Thống đốc, World Trade Center Utah, Economic Development Corporation of Utah để bàn về kết nối doanh nghiệp, tổ chức đoàn hai chiều, thu hút đầu tư chất lượng cao vào Việt Nam và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường Hoa Kỳ.
Hai bên thống nhất sớm xác định doanh nghiệp, dự án và đầu mối cụ thể, đồng thời mở rộng hợp tác trong giáo dục và nghiên cứu. Tổng Lãnh sự Hoàng Anh Tuấn làm việc với Đại học Tổng hợp Utah, thảo luận hợp tác đại học, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, trong đó có việc tiếp cận các phòng thí nghiệm tiên tiến như HGN Lab for Bionic. Đây không chỉ là câu chuyện học thuật; mà là nền tảng để gắn đầu tư công nghệ cao với đào tạo nhân lực, đúng trọng tâm Việt Nam đang cần.
Ở góc nhìn chiến lược, việc kết nối với một bang có thế mạnh công nghệ lưỡng dụng, năng lượng sạch, UAV và hàng không vũ trụ tạo thêm “cửa ngõ” để doanh nghiệp Hoa Kỳ tại Việt Nam và doanh nghiệp Việt Nam cùng tham gia các chuỗi giá trị mới. Nếu biết tận dụng, đây sẽ là nguồn cơ hội kinh doanh mới quan trọng, không chỉ về sản xuất mà cả dịch vụ, R&D, giáo dục liên kết.
Từ đối thoại đến hành động: Việt Nam cần làm gì tiếp theo?
Điểm chung của cả cuộc đối thoại tại Washington và các hoạt động tại Utah là tính liên tục: không dừng ở tuyên bố. Các cơ quan Việt Nam được giao nhiệm vụ tiếp tục nghiên cứu đề xuất của doanh nghiệp và duy trì phối hợp với hiệp hội, doanh nghiệp Hoa Kỳ sau chuyến công tác nhằm thúc đẩy triển khai các dự án tại Việt Nam, thu hút nguồn vốn đầu tư chất lượng cao.
Ở phía Utah, các bên thống nhất rằng trong lần gặp tới, hai bên cần không chỉ “nói về cơ hội” mà phải bàn về những khoản đầu tư mới, công nghệ Việt Nam vào thị trường Utah, dự án R&D chung, công nghệ được chuyển giao và những hợp đồng đã ký kết. Đây là cam kết hành động rõ ràng: hoặc biến cơ hội thành dự án cụ thể, hoặc chấp nhận để cơ hội trôi qua.
Về phía Việt Nam, thông điệp quan trọng nhất là phải kiên định với cải cách môi trường kinh doanh và thực thi chính sách ổn định, minh bạch. Hợp tác đầu tư Việt-Mỹ chỉ bền vững khi doanh nghiệp Hoa Kỳ cảm nhận được sự nhất quán giữa lời nói và hành động, còn doanh nghiệp Việt Nam được hỗ trợ để bước vào chuỗi giá trị toàn cầu. Khi đó, quan hệ thương mại Việt Nam với Hoa Kỳ mới thực sự chuyển sang giai đoạn cân bằng, bền vững và “thực chất” như mục tiêu mà Chính phủ đặt ra.
