STEM có ý nghĩa khi bắt đầu từ nhu cầu thật
Dự án STEM học sinh là giải pháp do các em xây dựng bằng cách kết hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học để xử lý một vấn đề thực tế của con người hoặc cộng đồng. Hai giải Nhất tại Samsung Solve for Tomorrow 2026 cho thấy cách tiếp cận ấy có sức thuyết phục nhất khi công nghệ được gắn với người cần được hỗ trợ: người phục hồi vận động và nông dân cần bảo vệ đất canh tác. Ngày 31/10 tại Hà Nội, Samsung Việt Nam phối hợp với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Tài chính, tổ chức vòng chung kết và trao giải cuộc thi. Thay vì coi STEM là bài tập thuần lý thuyết, hai đội thắng giải đã biến kiến thức thành những ý tưởng hướng đến sức khỏe và sinh kế. Đó là tiêu chuẩn đáng khích lệ cho các cuộc thi sáng tạo: sản phẩm cần trả lời được câu hỏi ai sẽ hưởng lợi và vấn đề nào sẽ được giải quyết.
Robot biến phục hồi vận động thành bài toán thiết kế
Đội NOVARISE của Trường TH&THCS FPT Đà Nẵng giành giải Nhất bảng A với dự án “Nẹp cánh tay robot trị liệu - REHAB Play Arm”. Thiết bị ứng dụng robot để hỗ trợ trị liệu và phục hồi chức năng vận động cánh tay. Điểm đáng chú ý không chỉ là việc đưa robot vào một sản phẩm học đường, mà là chọn một nhu cầu sức khỏe cụ thể làm điểm xuất phát. Một ý tưởng công nghệ có giá trị khi hướng tới hỗ trợ người dùng trong hành trình phục hồi, thay vì dừng ở màn trình diễn kỹ thuật. Tên gọi REHAB Play Arm cũng gợi một hướng tiếp cận kết hợp trị liệu với trải nghiệm, dù nguồn tin không nêu chi tiết cơ chế vận hành. Dự án là ví dụ rõ ràng về robot phục hồi chức năng được phát triển trong môi trường học sinh, nơi bài học STEM gắn với một vấn đề có thật.
AI cảnh báo nguy cơ gắn với sinh kế nhà vườn
Ở bảng B, đội CDTD của Trường THPT FPT Cần Thơ đoạt giải Nhất với CDGuard, hệ thống AI-IoT cảnh báo sớm nguy cơ cadimi khả dụng và hỗ trợ ra quyết định cải tạo đất trồng sầu riêng tại Đồng bằng sông Cửu Long. Dự án kết hợp trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật để cảnh báo nguy cơ liên quan đến cadimi trong đất, qua đó hỗ trợ người trồng đưa ra quyết định cải tạo. Đây là hướng đi giàu tính cộng đồng: AI không được giới thiệu như công nghệ xa vời, mà như công cụ phục vụ người làm nông nghiệp trước yêu cầu kiểm soát chất lượng và an toàn nông sản. Cần phân biệt cảnh báo nguy cơ với kết luận đất đã ô nhiễm; thông tin được công bố mô tả chức năng cảnh báo và hỗ trợ quyết định, không nêu kết quả đo cụ thể. Chính sự gắn kết giữa AI cảnh báo ô nhiễm và nhu cầu của nhà vườn khiến CDGuard đáng chú ý.
Quy mô cuộc thi mở rộng cơ hội đưa ý tưởng ra đời sống
Samsung Solve for Tomorrow 2026 thu hút hơn 1.800 trường THCS và THPT tại 34 tỉnh, thành phố, với hơn 2.900 bài dự thi—mức cao nhất kể từ khi chương trình được triển khai tại Việt Nam năm 2019. Tại vòng chung kết, 17 đội trình bày giải pháp thuộc các lĩnh vực môi trường bền vững, thể thao kết hợp công nghệ và phát triển xã hội bền vững. Những con số ấy cho thấy học sinh trên nhiều địa phương đang tìm cách đưa kiến thức công nghệ vào các vấn đề gần gũi về sức khỏe, an toàn, giáo dục và môi trường. Hai đội đoạt giải Nhất không đại diện cho mọi dự án, nhưng cho thấy một chuẩn mực hữu ích: bắt đầu từ nhu cầu cụ thể, rồi chọn công nghệ phù hợp để đáp ứng. Cuộc thi sẽ có ý nghĩa hơn nữa nếu các ý tưởng tiềm năng tiếp tục được hỗ trợ hoàn thiện và tiến gần đến ứng dụng thực tế.
