Phòng chống dịch bệnh học đường trước năm học mới

Phòng chống dịch bệnh học đường: Lá chắn đầu tiên của năm học mới

Phòng chống dịch bệnh học đường là tập hợp các biện pháp đồng bộ từ tuyên truyền, giám sát sức khỏe, vệ sinh môi trường đến tổ chức tiêm chủng và dinh dưỡng học đường, nhằm bảo vệ sức khỏe học sinh năm học mới trong bối cảnh nhiều bệnh truyền nhiễm trường học gia tăng theo mùa. Đầu năm học luôn là thời điểm nhạy cảm: học sinh tập trung đông, thời tiết giao mùa, các bệnh tay chân miệng, cúm, sốt xuất huyết, sởi, ho gà, COVID-19 có xu hướng tăng mạnh, đặc biệt trong các tháng 9 và 10. Vì thế, việc chuẩn bị năm học 2026-2027 không thể chỉ dừng ở sách vở, phòng học mà phải coi sức khỏe học sinh là điều kiện tiên quyết, nếu không mọi kế hoạch dạy học sẽ luôn bị đe dọa bởi nguy cơ bùng phát dịch.

Lào Cai: Đưa giáo dục sức khỏe vào lớp học, bắt đầu từ những bài học cụ thể

Lào Cai lựa chọn con đường “đi từ nhận thức” khi coi tuyên truyền trực tiếp là tuyến phòng thủ đầu tiên trong phòng chống dịch bệnh học đường. Ngay những ngày đầu tháng 9, Trạm Y tế phường Lào Cai đã chủ động vào trường, tổ chức tuyên truyền và hướng dẫn phòng, chống dịch bệnh cho học sinh. Nội dung không chung chung mà tập trung vào các bệnh truyền nhiễm trường học theo mùa như cảm cúm, cúm A, cúm B, đau mắt đỏ, thủy đậu cùng dấu hiệu nhận biết và cách tự bảo vệ trong sinh hoạt hằng ngày.

Điểm đáng chú ý là cách làm gần gũi, phù hợp lứa tuổi, kết hợp tờ rơi để học sinh có thể tiếp tục tìm hiểu và chia sẻ với gia đình. Quan điểm của địa phương khá rõ ràng: không chờ dịch đến mới truyền thông mà tạo thói quen bảo vệ sức khỏe ngay trong lớp học. Trạm y tế phối hợp nhà trường tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca nghi mắc, xử lý kịp thời để không hình thành ổ dịch lớn. Đây là cách tiếp cận coi học sinh là chủ thể tham gia bảo vệ sức khỏe, thay vì chỉ là đối tượng được chăm sóc.

Từ vùng cao đến đô thị: Lào Cai chú trọng môi trường học tập an toàn

Song song với truyền thông, các trường tại Lào Cai chủ động rà soát, kiểm tra cơ sở vật chất ở cả điểm trường chính và các phân hiệu trước thềm năm học mới. Hệ thống điện, nước, lối đi, khu vui chơi, phòng cháy chữa cháy được kiểm tra, khắc phục kịp thời; nhiều trường phối hợp y tế cơ sở phun khử khuẩn để giảm nguy cơ lây lan bệnh. Đáng chú ý là những trường vùng cao, bán trú như Trường PTDT Bán trú TH và THCS Tả Ngài Chồ tập trung vệ sinh khuôn viên, sửa sang cơ sở vật chất, đảm bảo nguồn nước sạch, khu bếp ăn, bảo quản lương thực cho học sinh ở lại trường.

Trong năm học mới, các hoạt động khám sức khỏe định kỳ, phòng chống dịch bệnh, tiêm chủng, dinh dưỡng học đường, phòng tránh tai nạn thương tích, chăm sóc sức khỏe tâm thần và an toàn thực phẩm tiếp tục được ưu tiên. "Ngành giáo dục và y tế sẽ tăng cường phối hợp, tập trung nâng cao năng lực y tế trường học, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, bảo đảm nước sạch và vệ sinh môi trường". Cách làm của Lào Cai cho thấy một thông điệp rõ ràng: không chấp nhận sự phân biệt giữa dạy chữ và bảo vệ sức khỏe; hai mục tiêu này phải được chuẩn bị song hành thì học sinh vùng cao mới có cơ hội phát triển toàn diện.

Hà Nội: Khi con số ca bệnh buộc các trường phải chủ động từ sớm

Nếu Lào Cai nhấn mạnh giáo dục sức khỏe ngay trong lớp học, thì Hà Nội đối diện áp lực lớn hơn: quy mô dân số đông và số ca bệnh tay chân miệng tăng nhanh. Theo số liệu của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố, lũy tích từ đầu năm 2026 đến cuối tháng 8, Hà Nội ghi nhận hơn 4.700 trường hợp mắc tay chân miệng. Tính đến hết tuần 34, có 4.715 ca tay chân miệng tại 126 phường, xã, không có trường hợp tử vong; bệnh sởi có 388 trường hợp, ho gà 101 trường hợp, COVID-19 là 1.542 trường hợp, đều không ghi nhận tử vong. Những con số này đủ để biến việc phòng chống bệnh truyền nhiễm trong trường học thành nhiệm vụ sống còn, chứ không phải thủ tục hành chính.

Chuẩn bị cho năm học mới 2026-2027, Hà Nội triển khai đồng loạt công tác phòng, chống bệnh truyền nhiễm song song với chuẩn bị cơ sở vật chất, tổ chức dạy học và các điều kiện đón học sinh trở lại trường. Các biện pháp trải rộng từ vệ sinh trường lớp, xử lý môi trường, kiểm soát nguồn nước, bảo đảm an toàn thực phẩm đến theo dõi sức khỏe học sinh, nhằm tạo dựng môi trường học đường an toàn ngay trước ngày khai giảng. UBND thành phố chỉ đạo 100% xã, phường triển khai mô hình chủ động phòng, chống dịch theo hướng chuyển trọng tâm sang phòng bệnh, các trạm y tế tăng cường giám sát, đánh giá nguy cơ và tham mưu chính quyền thực hiện biện pháp xử lý tại những nơi có ca bệnh, ổ dịch.

Trường học Hà Nội: Từ Cloramin B đến thói quen vệ sinh của từng học sinh

Đi sâu vào từng trường, có thể thấy Hà Nội không chỉ dừng ở yêu cầu chung chung. Tại Trường Mầm non Tân Ước, bàn ghế, đồ chơi được giáo viên, nhân viên lau rửa, ngâm khử khuẩn bằng dung dịch Cloramin B theo đúng quy trình chuyên môn, hệ thống sân chơi và thiết bị ngoài trời được kiểm tra để phòng chấn thương. Hiệu trưởng nhà trường xác định chăm sóc sức khỏe, vệ sinh an toàn thực phẩm và phòng dịch là nhiệm vụ trọng tâm, phải bắt đầu trước khi năm học mới diễn ra, không thể “chạy theo” khi dịch đã xuất hiện.

Trường Tiểu học Liên Châu, sau sáp nhập ba trường, quản lý 57 lớp với 1.916 học sinh, đã tổ chức tổng vệ sinh cả ba phân hiệu, phát quang bụi rậm, lau chùi thiết bị, khử khuẩn khu vực hành chính và phòng chức năng. Giáo viên được yêu cầu thường xuyên nhắc học sinh giữ vệ sinh chung để vừa phòng dịch, vừa giữ sạch không gian học tập. Các trường như Nghĩa Tân, Nghĩa Đô tiến hành phun khử khuẩn lớp học, khuôn viên, làm sạch thư viện xanh, sân chơi, nhà thể chất, loại bỏ nơi trú ngụ của muỗi và quán triệt giáo viên về kiến thức phòng dịch để tuyên truyền cho phụ huynh trong suốt năm học. Đây là cách nối dài “lá chắn” phòng dịch từ nhà trường ra tới gia đình.

So sánh chiến lược: Điểm chung, khác biệt và những việc phải làm tiếp

Nhìn từ Lào Cai và Hà Nội, có thể thấy một điểm chung quan trọng: cả hai đều coi phòng chống dịch bệnh học đường là phần không tách rời của chuẩn bị năm học mới 2026-2027. Ở Lào Cai, trọng tâm là tuyên truyền trực tiếp, giám sát chặt trong môi trường học sinh không quá đông, kết hợp chăm sóc sức khỏe toàn diện từ khám định kỳ, tiêm chủng, dinh dưỡng đến sức khỏe tâm thần. Hà Nội, với mật độ dân số cao và số ca bệnh lớn, buộc phải mở rộng biện pháp kỹ thuật: tổng vệ sinh, khử khuẩn, xử lý nước tù đọng, kiểm soát bếp ăn bán trú và giám sát dịch tễ rộng khắp.

Sự khác biệt chủ yếu nằm ở quy mô và mức độ phức tạp của dịch tễ, nhưng bài học chung là rõ ràng: không địa phương nào có thể “an toàn” nếu xem nhẹ những bước chuẩn bị đầu năm. Ngay từ đầu năm học, các đơn vị y tế được giao nhiệm vụ khám sức khỏe định kỳ cho học sinh, phát hiện kịp thời bệnh, tật học đường để tư vấn, điều trị. Các trạm y tế tiếp tục giám sát, phát hiện sớm ca bệnh, phối hợp với cơ quan chuyên môn đánh giá nguy cơ và tham mưu chính quyền triển khai biện pháp xử lý. Năm học mới đã bắt đầu; với kiến thức được trang bị sớm, môi trường học tập chuẩn bị kỹ và sự phối hợp giữa y tế – giáo dục – gia đình, sức khỏe học sinh có thêm một lớp bảo vệ đáng tin cậy.