Thi công xuyên lễ: định nghĩa một chiến lược, không chỉ là hy sinh ngày nghỉ
Thi công xuyên lễ trên các dự án giao thông quốc gia là việc hàng nghìn kỹ sư, công nhân, thiết bị được bố trí bám công trường liên tục trong những ngày nghỉ lễ lớn như Quốc khánh, với ca làm kéo dài, sản lượng tăng cường, chế độ đãi ngộ đặc biệt và quy trình an toàn nghiêm ngặt, nhằm bù tiến độ bị ảnh hưởng bởi thời tiết, giải phóng mặt bằng và đảm bảo hoàn thành các mốc tiến độ cao tốc đã cam kết. Trên thực tế, đây không phải sự ứng biến nhất thời mà là một chiến lược quản trị tiến độ được tính toán, từ công điện của Chính phủ đến kế hoạch chi tiết của từng ban điều hành và nhà thầu. Những hình ảnh cao tốc Việt Nam lễ vẫn đỏ đèn, máy móc hoạt động 24/24 cho thấy ưu tiên rất rõ: tiến độ cao tốc phải đi cùng cam kết chất lượng và đời sống người lao động, chứ không thể chỉ là khẩu hiệu.
Hữu Nghị – Chi Lăng, Đồng Đăng – Trà Lĩnh: hàng nghìn người giữ nhịp tiến độ giữa mưa lũ
Trên công trường cao tốc Hữu Nghị – Chi Lăng, hơn 2.400 cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng hơn 1.000 máy móc đang triển khai đồng loạt 114 mũi thi công. Mưa bão liên tiếp khiến mái taluy sạt trượt, đất đá tràn xuống phần đường đã thi công, buộc ban điều hành phải vừa xử lý sạt lở vừa tăng sản lượng khi thời tiết thuận lợi. Câu nói “Anh em tiếp tục bám công trường, tổ chức làm việc xuyên lễ, huy động tối đa nhân lực, máy móc vừa khắc phục những vị trí bị ảnh hưởng do mưa lũ, sạt lở, vừa đẩy mạnh sản lượng” là một tuyên bố chính sách tiến độ rõ ràng. Ở Đồng Đăng – Trà Lĩnh, hơn 2.000 lao động với 897 thiết bị đang chạy 132 mũi thi công trong địa hình hiểm trở; dù chịu tác động bão số 4, tiến độ tổng thể vẫn sớm hơn khoảng 6 tháng so với kế hoạch ban đầu. Những con số này cho thấy thi công xuyên lễ không chỉ để “cho kịp” mà đã trở thành công cụ quản trị rủi ro thời tiết và địa chất, giúp các dự án giao thông quốc gia duy trì quỹ thời gian an toàn trước các mốc hoàn thành.
Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng: chính sách đãi ngộ giữ chân người lao động bám công trường
Khác với hình dung về những ca làm kiệt sức, thi công xuyên lễ ở dự án thành phần 2 cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng đang được vận hành trên nền chính sách đãi ngộ khá rõ ràng. Công nhân chạy tăng ca từ 7h đến 19–20h nhưng nói thẳng: “Anh em làm thêm được đảm bảo đầy đủ các chế độ, tiền công được tính nhân 2, thậm chí nhân 3, còn được bồi dưỡng thêm và hỗ trợ chế độ ăn trong những ngày tăng ca”. Mức lương hơn 10 triệu đồng/tháng, có cơm trưa, thưởng lễ Tết và công lễ nhân đôi giúp họ yên tâm bám công trường. Nhà thầu thừa nhận khi nguồn cát được cung cấp cơ bản, đơn vị có điều kiện đẩy nhanh đắp gia tải và bố trí công nhân thi công xuyên lễ để đảm bảo tiến độ. Dự án thành phần 2 dài hơn 37 km, tổng mức đầu tư hơn 9.725 tỷ đồng, hiện đạt khoảng 62% khối lượng hợp đồng, giải ngân vốn kế hoạch năm 2026 hơn 58%, lũy kế gần 94%. Đằng sau những tỷ lệ này là một thông điệp quản trị: muốn giữ tiến độ cao tốc, phải coi lực lượng thi công là tài sản cần được trả công xứng đáng, chứ không chỉ là chi phí.
Tổ chức ca kíp 24/24: vận hành cao tốc Việt Nam lễ như một dây chuyền công nghiệp
Ở phía Bắc, hầm Hoàng Liên và các gói thầu như XL24 trên cao tốc Tuyên Quang – Hà Giang đang bước vào mùa mưa nhưng tiến độ vẫn giữ vững nhờ bố trí nhân lực, thiết bị theo phương án chủ động. Tại gói XL24, sản lượng đã đạt khoảng 94%; người lao động tiếp tục làm việc trong dịp lễ để hoàn thiện các hạng mục khe co giãn, xây chân khay, tứ nón đầu cầu. Ở phía Nam, dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận huy động hơn 1.000 cán bộ, kỹ sư, công nhân, triển khai các hạng mục xử lý nền đất yếu, cọc khoan nhồi, đúc dầm, với sản lượng đạt 1.600/21.481 tỷ đồng, tương đương 7,5% đến cuối tháng 8. Nhiều công trường tổ chức ca kíp 24/24 trong dịp lễ, duy trì lực lượng ứng trực, di chuyển máy móc lên vị trí an toàn khi có cảnh báo mưa lũ. Thi công xuyên lễ ở đây giống một dây chuyền công nghiệp hơn là phong trào; mọi thứ xoay quanh kế hoạch ca làm, luồng vật liệu, năng lực thiết bị, không để bất cứ mắt xích nào dừng lại quá lâu. Cách tổ chức này giúp dự án giao thông quốc gia tránh tình trạng “đứt quãng tiến độ” vốn rất tốn kém khi phải khởi động lại toàn bộ hệ thống thi công.
Công điện của Chính phủ: thi công xuyên lễ nhưng không đánh đổi chất lượng
Điểm đáng chú ý là thi công xuyên lễ không phải do các nhà thầu tự phát mà đặt trong khung chính sách rõ ràng. Ngày 29/8, người đứng đầu Chính phủ có công điện yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án đường bộ cao tốc khu vực phía Bắc. Công điện nhấn mạnh: phải tổ chức thi công khoa học, hiệu quả, bảo đảm chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn trong cả vòng đời dự án, “không vì tiến độ mà bỏ qua quy trình, tiêu chuẩn kỹ thuật, ảnh hưởng đến chất lượng công trình”. Ở miền Tây, Phó Thủ tướng Thường trực giao Bộ Xây dựng cùng các địa phương An Giang, Cần Thơ rà soát mốc tiến độ, giải pháp bù tiến độ cho toàn tuyến Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng, đồng thời khẩn trương điều chỉnh tổng mức đầu tư và cân đối đủ vốn để khai thác đồng bộ. Dự án này dài hơn 188 km, phân kỳ 4 làn xe, tổng mức đầu tư 44.691 tỷ đồng, với các thành phần đang đạt từ 60% đến 80% khối lượng tùy đoạn, nhưng vẫn gặp khó về vật liệu cát ở một số gói. Chính sách ở đây khá nhất quán: thi công xuyên lễ là công cụ để giữ tiến độ cao tốc, nhưng không được phép trở thành lý do bỏ qua an toàn lao động hay cắt giảm chất lượng.
