Thi công cao tốc lễ Quốc khánh: chiến lược tăng tốc mới của các dự án đường bộ
Thi công cao tốc lễ Quốc khánh là việc các dự án đường bộ Việt Nam duy trì hoặc tăng cường lực lượng công nhân, kỹ sư, máy móc làm việc xuyên suốt kỳ nghỉ, tổ chức ca kíp 24/24 nhằm bù tiến độ, xử lý sự cố thiên tai và rút ngắn thời gian hoàn thành các tuyến cao tốc trọng điểm quốc gia.
Nhìn vào dịp 2.9 năm nay, có thể nói bức tranh hạ tầng giao thông Việt Nam là một công trường mở. Từ Hữu Nghị - Chi Lăng với hơn 2.400 cán bộ, kỹ sư, công nhân và hơn 1.000 máy móc đang triển khai đồng loạt 114 mũi thi công, đến Đồng Đăng - Trà Lĩnh với hơn 2.000 người và 897 thiết bị trên 132 mũi thi công, hàng nghìn lao động đã chấp nhận làm công nhân xuyên lễ để kịp các mốc tiến độ xây dựng hạ tầng. Đây không còn là hiện tượng cá biệt mà là một chiến lược được tổ chức bài bản, gắn với các yêu cầu đẩy nhanh tiến độ từ cấp điều hành trung ương đến địa phương.
Một phát biểu đáng chú ý là: “Anh em tiếp tục bám công trường, tổ chức làm việc xuyên lễ, huy động tối đa nhân lực, máy móc vừa khắc phục những vị trí bị ảnh hưởng do mưa lũ, sạt lở, vừa đẩy mạnh sản lượng”. Câu nói này tóm gọn tinh thần của chiến lược: tận dụng từng ngày nghỉ để chuyển hóa thành khối lượng công việc cụ thể.
Bắc bộ tăng tốc: từ Hữu Nghị - Chi Lăng đến Đồng Đăng - Trà Lĩnh
Tại miền Bắc, thi công cao tốc lễ đã trở thành “vũ khí” để bù lại thời gian bị thiên tai bào mòn. Dự án cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng từng liên tục bị mưa bão, sạt trượt mái taluy, đất đá tràn xuống phần đường đã thi công. Tuy vậy, nhà đầu tư và nhà thầu vẫn huy động hơn 2.400 cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng hơn 1.000 máy móc để triển khai 114 mũi thi công, giữ nhịp độ khẩn trương với mục tiêu hoàn thành toàn bộ dự án vào tháng 12/2026.
Không chỉ chạy đua với thời tiết, họ còn chạy đua với chính kế hoạch của mình: tiến độ tổng thể hiện đang sớm hơn khoảng 6 tháng so với kế hoạch ban đầu. Điều này cho thấy thi công xuyên lễ không phải màn “trình diễn” hình thức, mà đã chuyển hóa thành thành quả định lượng rõ ràng. Tuy nhiên, mặt trái là cường độ lao động rất cao trong bối cảnh địa hình hiểm trở và thời tiết khắc nghiệt.
Ở cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh giai đoạn 1, bức tranh còn khắc nghiệt hơn: địa hình khó, địa chất phức tạp, bão số 4 gây mưa lớn, ngập lụt, sạt lở kéo dài. Dù vậy, hơn 2.000 cán bộ, kỹ sư, công nhân vẫn bám công trường với 132 mũi thi công. Các biện pháp phòng, chống mưa lũ, di chuyển thiết bị lên vị trí an toàn, duy trì lực lượng ứng trực… cho thấy thi công xuyên lễ chỉ hiệu quả nếu an toàn được đặt lên hàng đầu, đúng tinh thần yêu cầu “không vì tiến độ mà bỏ qua tiêu chuẩn” trong các chỉ đạo điều hành.
Nam bộ giữ nhịp: cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng và câu chuyện đãi ngộ
Nếu miền Bắc nổi bật với việc chống chọi mưa bão, thì miền Tây lại cho thấy một cách tiếp cận khác: dùng chính sách đãi ngộ để giữ chân công nhân xuyên lễ. Tại dự án thành phần 2 cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, các kỹ sư và công nhân cho biết dù làm việc vất vả nhưng yên tâm bám công trường nhờ chế độ tốt. Dịp Quốc khánh, nhiều người tình nguyện ở lại làm thêm với ca kéo dài từ 7h đến 19h, thậm chí 20h.
Đây không chỉ là sự hy sinh cá nhân, mà là lựa chọn kinh tế: làm thêm được tính công nhân đôi, có khi nhân ba, kèm bồi dưỡng và hỗ trợ bữa ăn trong những ngày tăng ca. Một công nhân vận hành xe ủi chia sẻ mức lương hàng tháng tương đối ổn so với việc làm ở quê, lại được lo cơm trưa và thưởng dịp lễ, Tết; những ngày thi công cao tốc lễ giúp anh em tăng thu nhập và yên tâm bám công trường. Điều này cho thấy, nếu thi công xuyên lễ đi kèm lợi ích rõ ràng, người lao động sẽ coi đó là cơ hội, không chỉ là nghĩa vụ.
Về phía nhà thầu, khi nguồn vật liệu cát đã cơ bản được cung cấp, họ nhanh chóng đẩy mạnh đắp gia tải, bố trí công nhân làm xuyên lễ để bảo đảm tiến độ. Dự án thành phần 2 dài hơn 37km, gồm 5 gói thầu xây lắp, hiện đạt khoảng 62% khối lượng hợp đồng, với thời gian thực hiện từ 2022 đến 2027. Đây là minh chứng sống động cho việc thi công cao tốc lễ, nếu được tổ chức khoa học, có thể biến các kỳ nghỉ thành “cửa sổ vàng” bứt phá tiến độ xây dựng hạ tầng mà không đẩy công nhân vào thế bất lợi.
Thi công xuyên lễ: lợi ích ngắn hạn, thách thức dài hạn
Nhìn rộng hơn, thi công cao tốc lễ đang trở thành một phần trong chiến lược tổng thể để đạt các mốc tiến độ dày đặc của những dự án đường bộ Việt Nam. Các dự án lớn được yêu cầu rà soát, điều chỉnh kế hoạch thi công phù hợp với thực tế hiện trường và thời tiết, tổ chức thi công khoa học, hiệu quả, bảo đảm chất lượng và an toàn trong cả vòng đời dự án. Trọng tâm là các dự án có kế hoạch hoàn thành trong năm 2026 cùng những dự án được giao kế hoạch vốn lớn, buộc các ban quản lý buộc phải “tăng tốc hoặc tụt lại”.
Ở chiều tích cực, thi công xuyên lễ rõ ràng giúp các dự án như Hữu Nghị - Chi Lăng rút ngắn tiến độ tới 6 tháng, hay giúp thành phần 2 cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng đạt 62% khối lượng hợp đồng khi thời gian thực hiện vẫn còn dư địa. Nhưng về dài hạn, câu hỏi là liệu mô hình dựa nhiều vào công nhân xuyên lễ và tăng ca kéo dài có bền vững, khi sức khỏe người lao động, chất lượng gia đình và rủi ro an toàn luôn là biến số khó đo.
Một câu nói thể hiện hướng đi cân bằng là: “Bên cạnh tổ chức thi công xuyên lễ với chế độ đãi ngộ đảm bảo cho người lao động, công tác an toàn, vệ sinh lao động cũng được Ban Điều hành đặc biệt chú trọng nhằm bảo đảm an toàn cho người lao động và chất lượng công trình”. Đây nên là nguyên tắc tối thiểu: tiến độ xây dựng hạ tầng không thể đánh đổi bằng tai nạn, kiệt sức hay suy giảm chất lượng công trình, nhất là khi chúng ta kỳ vọng các tuyến cao tốc mới sẽ phục vụ nhiều thế hệ.
Kết luận: Từ chiến dịch cao điểm đến chuẩn mực mới của xây dựng hạ tầng
Hàng nghìn công nhân bám công trường dịp Quốc khánh, từ miền núi phía Bắc đến đồng bằng sông Cửu Long, cho thấy một quyết tâm rõ ràng: không chấp nhận chậm tiến độ như “bệnh kinh niên” của các dự án đường bộ Việt Nam nữa. Thi công cao tốc lễ, nếu tiếp tục được dùng như chiến dịch cao điểm gắn với các mốc quan trọng, có thể trở thành cú hích để các tuyến Hữu Nghị - Chi Lăng, Đồng Đăng - Trà Lĩnh, Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng cán đích đúng hoặc sớm hơn kế hoạch.
Nhưng để chiến lược này không biến thành “chuẩn mực nguy hiểm”, cần ba điều kiện: kế hoạch thi công khoa học, không dồn việc vào phút chót; chính sách đãi ngộ công bằng để công nhân xuyên lễ không bị thiệt; và kỷ luật an toàn được đặt trên mọi chỉ tiêu sản lượng. Khi đó, thi công xuyên lễ không chỉ là câu chuyện hy sinh trong vài ngày nghỉ, mà là biểu hiện của một nền quản lý dự án chuyên nghiệp, dám chịu trách nhiệm về cả tiến độ lẫn chất lượng. Và đó mới là nền tảng mà tiến độ xây dựng hạ tầng bền vững có thể dựa vào.
