Đường sắt nhẹ Phú Quốc là gì và vì sao tiến độ lắp ray lại gây chú ý?
Đường sắt nhẹ Phú Quốc là tuyến LRT dài 17,59 km, sử dụng đường ray đôi khổ tiêu chuẩn 1.435 mm, kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với khu đô thị – du lịch Nam đảo, được thiết kế như một hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn gắn với cảnh quan du lịch và mục tiêu phục vụ APEC 2027. Đây không chỉ là một dự án hạ tầng mới; nó là phép thử cho tham vọng biến giao thông Phú Quốc từ “đảo du lịch phụ thuộc vào xe cá nhân” thành một mạng lưới đô thị hiện đại. Việc tuyến đường sắt nhẹ Phú Quốc tăng tốc lắp đặt 2.850 thanh ray trong vòng 6 tháng, hướng tới mốc chạy thử tháng 7/2027, thể hiện một lựa chọn đầy rủi ro nhưng quyết đoán về tiến độ. Câu hỏi đặt ra: chúng ta đang đi nhanh đến mức nào, và liệu hệ thống có đủ chắc chắn cho tương lai?
Tăng tốc lắp đặt ray tàu: Những con số ấn tượng nhưng không dễ lập lại
Chỉ chưa đầy 2 tuần sau khi những lô thiết bị đầu tiên cập cảng, gần 1 km ray khổ 1.435 mm đã được rải xuống nền đường, chuẩn bị cố định và hoàn thiện lắp đặt. Mỗi thanh ray dài 25 m, nặng khoảng 1,5 tấn; tổng cộng 2.850 thanh với hơn 4.200 tấn thép sẽ tạo nên “dải lụa thép” chạy dọc Nam đảo. Tuyến đường sắt nhẹ Phú Quốc nhắm tới hoàn tất toàn bộ 17,59 km đường đôi trong 6 tháng, đưa dự án vào nhóm metro Phú Quốc có tốc độ triển khai nhanh nhất hiện nay. Theo đánh giá của liên danh nhà thầu, những dự án tương tự ở Trung Quốc thường cần 3 đến 5 năm để thi công, nhất là khi có hạng mục đi ngầm. Nói cách khác, Phú Quốc đang thử nghiệm một “tốc độ cao” trong lắp đặt ray tàu – một chuẩn khó lặp lại nếu không có tổ chức thi công và tài chính cực kỳ ổn định.
Thách thức kỹ thuật: Ray rãnh 60R2, cảnh quan đô thị và bài toán độ êm
Điểm đáng chú ý của tuyến LRT Phú Quốc là việc sử dụng ray rãnh 60R2 – loại ray có khả năng tích hợp tốt với cảnh quan đô thị. Sau khi hoàn thiện, mặt bằng giữa và xung quanh ray có thể xử lý đồng mức, phủ cỏ ở các đoạn phù hợp, biến metro Phú Quốc thành một phần của không gian du lịch thay vì một khối bê tông thô cứng. Về kỹ thuật, ray 60R2 có mặt cắt lớn, chịu tải và ổn định cao; kết cấu ray cùng hệ thống kết cấu đường được thiết kế để giảm rung, giảm tiếng ồn và tăng độ êm khi tàu vận hành. Đây là yêu cầu bắt buộc với một đô thị du lịch: khách đến để nghỉ dưỡng sẽ không chấp nhận một tuyến đường sắt nhẹ nhưng gây ồn và rung như đường hàng hóa. “Công trình được thiết kế theo các tiêu chuẩn quốc tế hiện đại, nhằm đáp ứng khai thác lâu dài sau APEC 2027”, ông Nguyễn Tất Đạt nhấn mạnh.
200 kỹ sư, công nhân và bài kiểm tra sức bền tiến độ 6 tháng
Để tuyến đường mỗi ngày được nối dài, nhà thầu Việt Nam huy động gần 200 kỹ sư, công nhân, chia thành nhiều mũi thi công đồng thời, làm việc cả trong kỳ nghỉ Quốc khánh. Những người thợ như ông Lê Quý Công – người có hơn 36 năm gắn bó với ngành đường sắt – được điều động từ Hà Nội ra đảo, thể hiện mức độ ưu tiên của dự án. Trước khi lắp đặt, công nhân được hướng dẫn kỹ về quy trình, biện pháp thi công và yêu cầu kỹ thuật riêng của loại ray này. Tuy nhiên, tiến độ “căng sức” luôn đi kèm rủi ro: vận chuyển ray phụ thuộc thời tiết; chỉ cần một chuỗi bão kéo dài, kế hoạch 6 tháng có thể bị phá vỡ. Điểm tích cực là dự án tuyến LRT An Giang tại Phú Quốc nhận được sự chỉ đạo xuyên suốt từ UBND tỉnh An Giang, Sở Xây dựng và một hậu phương tài chính ổn định, giúp nhà thầu chủ động nguồn lực và bảo đảm tiến độ.
Từ APEC 2027 tới tương lai giao thông Phú Quốc: Cơ hội hay phép thử quá liều?
Trong ngắn hạn, tuyến LRT Phú Quốc là mắt xích quan trọng trong hệ thống giao thông Phú Quốc phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027, với mục tiêu hoàn thành lắp ray vào tháng 2/2027 và chạy thử vào tháng 7/2027. Dự án đặt mục tiêu khai thác thương mại vào tháng 11/2027, với khả năng vận chuyển tối đa khoảng 4.500 hành khách mỗi giờ, dùng 6–10 trong tổng số tối đa 14 đoàn tàu, mỗi đoàn 3 toa, vận hành bằng năng lượng sạch. Về lâu dài, tuyến đường sắt nhẹ Phú Quốc rút ngắn thời gian di chuyển giữa sân bay và Nam đảo xuống khoảng 20 phút, tạo một phương thức vận tải công cộng khối lượng lớn kết nối trực tiếp cửa ngõ hàng không với vùng đô thị – du lịch. Tuy nhiên, nếu tiến độ gấp gáp làm suy giảm chất lượng hoặc chậm ngày khai thác, niềm tin vào mô hình metro Phú Quốc sẽ bị thử thách nặng nề. Sự thành bại của dự án lần này vì thế không chỉ là câu chuyện đường ray, mà là bài kiểm tra về cách chúng ta xây dựng và vận hành các hệ thống giao thông mới trên đảo.
