Việt Nam tăng 7 bậc: kết quả bất ngờ nhưng không phải ngẫu nhiên
Chỉ số năng lực phát triển du lịch là bộ thước đo đánh giá các điều kiện nền tảng – từ môi trường, chính sách, hạ tầng đến tài nguyên và tính bền vững – giúp một điểm đến thu hút và duy trì hoạt động du lịch dài hạn, chứ không chỉ đếm số lượng khách hay doanh thu từng mùa. Việc Việt Nam tăng 7 bậc trên bảng xếp hạng này signal rằng du lịch Việt không còn là “ngôi sao đang lên” theo cảm tính mà đã có cải thiện cấu trúc. Báo cáo cho thấy Việt Nam đạt 4,15 điểm, tăng 6,1% so với kỳ đánh giá trước, xếp hạng 52/110 nền kinh tế. Trong Đông Nam Á, thứ hạng vẫn đứng sau một loạt đối thủ, nhưng tốc độ cải thiện nhanh hơn họ. Đây là tín hiệu tích cực, đồng thời là áp lực: nếu không chuyển hóa năng lực thành trải nghiệm và giá trị kinh tế, “tăng hạng” sẽ chỉ là thành tích trên giấy.
Du lịch Việt Nam giá rẻ: lợi thế cạnh tranh giá toàn cầu nhưng không nên hiểu là giá thấp
Điểm nổi bật nhất trong lần xếp hạng này là sức cạnh tranh về giá của Việt Nam đứng thứ 7 toàn cầu. Trong bối cảnh khoảng 3/4 số nền kinh tế suy giảm sức cạnh tranh về giá do chi phí du lịch tăng, việc Việt Nam giữ được mặt bằng chi phí hợp lý là một lợi thế cạnh tranh giá toàn cầu rõ ràng. Đây là nền tảng để hình ảnh “du lịch Việt Nam giá rẻ” được nhắc đến nhiều, nhưng bám vào giá rẻ như một chiến lược là chọn con đường ngắn hạn. Chính báo cáo đã chỉ ra: giá hợp lý giúp thu hút khách, nhưng giá thấp không thể là chiến lược dài hạn. Nếu tiếp tục bán rẻ tài nguyên văn hóa, thiên nhiên và bản sắc mà không nâng cấp dịch vụ, chúng ta tự giới hạn trần giá trị của ngành. Cần nhìn “giá cạnh tranh” như mức chi phí thông minh: đủ hấp dẫn để mời gọi, đủ linh hoạt để tạo không gian tăng chi cho những sản phẩm chất lượng cao.
Điểm đến an toàn: lợi thế ít nói nhưng quyết định lựa chọn của du khách
An toàn và an ninh du lịch của Việt Nam tăng 18 bậc, vươn lên vị trí thứ 9 thế giới. Đây không chỉ là một con số ấn tượng, mà là yếu tố ngày càng quan trọng khi du khách phải đối mặt với bất định kinh tế, địa chính trị và khí hậu ở nhiều nơi. Trong tâm lý khách quốc tế, một điểm đến an toàn là điều kiện tiên quyết trước khi họ nghĩ đến phong cảnh đẹp hay giá phòng. Môi trường chính trị – xã hội ổn định, an ninh du lịch được bảo đảm đã giúp Việt Nam nổi lên như một điểm đến an toàn trong khu vực. Lợi thế này đặc biệt giá trị khi nhiều quốc gia đang phải vật lộn với khủng hoảng, thiên tai, xung đột. Nhưng an toàn không nên được xem là mặc định. Nếu không đầu tư nhất quán vào an ninh du lịch, quản lý điểm đến, kiểm soát quá tải và bảo vệ môi trường, thứ hạng hôm nay hoàn toàn có thể thụt lùi ngày mai.
Khoảng cách hạ tầng – dịch vụ: vì sao lợi thế giá và an ninh chưa thành giá trị cao?
Bảng chỉ số phát triển du lịch phơi bày một thực tế khó tránh: Việt Nam mạnh về giá và an ninh, nhưng yếu ở nơi quyết định trải nghiệm và mức chi tiêu. Hạ tầng vận tải hàng không đã lên hạng 34, hạ tầng mặt đất và cảng ở hạng 43 – những tiến bộ đáng ghi nhận. Tuy nhiên, hạ tầng và dịch vụ du lịch chỉ đứng ở vị trí 74, sự bền vững về môi trường ở 76, mức độ ưu tiên cho du lịch 97 và tác động kinh tế – xã hội của du lịch xuống tận hạng 106 trong số 110 nền kinh tế. Khoảng cách này giải thích vì sao chúng ta thu hút được khách bằng chi phí và cảm giác an toàn, nhưng khó khiến họ ở lại lâu và chi tiêu nhiều. Khi sản phẩm nghỉ dưỡng, vui chơi, mua sắm, kinh tế ban đêm và du lịch văn hóa chưa đủ phong phú, lợi thế về chi phí chỉ dừng ở việc giảm giá phòng và tour, thay vì mở rộng “giỏ chi tiêu” của du khách.
Từ du lịch giá rẻ đến điểm đến giá trị cao: cần bước chuyển chiến lược
Nếu tiếp tục tự nhận mình là điểm đến giá rẻ, du lịch Việt Nam sẽ bị mắc kẹt ở phân khúc thấp, dù chỉ số phát triển du lịch đã cải thiện. Bước chuyển cần thiết là dùng lợi thế cạnh tranh về giá và an ninh du lịch như “đòn bẩy” để nâng giá trị chứ không để hạ giá. Điều này đòi hỏi đầu tư mạnh vào hạ tầng và dịch vụ, cùng khả năng tiếp cận nguồn vốn phù hợp cho doanh nghiệp du lịch – từ cơ sở lưu trú, lữ hành đến vui chơi, mua sắm. Khi có thêm sản phẩm nghỉ dưỡng, giải trí, kinh tế ban đêm, trải nghiệm văn hóa chất lượng cao, khách sẽ sẵn sàng chi nhiều hơn, dù điểm đến vẫn có chi phí hợp lý. Khi đó, du lịch Việt Nam không bị đóng khung là “du lịch Việt Nam giá rẻ”, mà trở thành điểm đến an toàn, giá cạnh tranh nhưng tạo ra giá trị kinh tế – xã hội cao hơn, bền vững hơn cho cộng đồng địa phương.
