Du lịch toàn cầu giảm tốc nhưng Việt Nam lại tăng tốc
Du lịch Việt Nam tăng trưởng hai con số trong bối cảnh du lịch toàn cầu giảm tốc là hiện tượng cho thấy một điểm đến đang tách mình khỏi xu hướng suy giảm chung, nhờ kết hợp giữa lợi thế chi phí, đa dạng trải nghiệm và chiến lược quốc gia coi du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn với mục tiêu tăng trưởng được hoạch định rõ ràng, thay vì phụ thuộc thụ động vào chu kỳ đi lại quốc tế.
Trong nửa đầu năm nay, du lịch toàn cầu chỉ tăng 0,4% với khoảng 690 triệu lượt khách quốc tế, tăng thêm vẻn vẹn 3 triệu lượt so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, lượng khách quốc tế toàn cầu giảm 1% trong quý II và riêng tháng 6 giảm tới 3%, cho thấy đà phục hồi sau đại dịch đã chạm ngưỡng và bắt đầu bị kéo lùi bởi bất ổn địa chính trị, chi phí đi lại gia tăng và các hiện tượng thời tiết cực đoan. Trong bức tranh u ám đó, Việt Nam lại ghi nhận 12,3 triệu lượt khách quốc tế trong 6 tháng, tăng 14,9% so với cùng kỳ; lũy kế 8 tháng đạt 16 triệu lượt, tăng 14,4%. Đây không chỉ là chênh lệch về số liệu, mà là dấu hiệu cho thấy một mô hình phát triển khác biệt đang được áp dụng.
Áp lực toàn cầu: du lịch quốc tế mong manh và khách hàng thay đổi
Việc Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc hạ dự báo tăng trưởng khách quốc tế năm nay từ 3–4% xuống chỉ còn 1–2% là lời cảnh báo thẳng thắn rằng ngành du lịch thế giới đang vận hành trên nền cát, dễ bị cuốn trôi bởi bất kỳ cú sốc địa chính trị, kinh tế hay khí hậu nào. Khi Tây Âu giảm tới 6% lượng khách vì nắng nóng, Trung Đông rơi 22% do xung đột, còn châu Á – Thái Bình Dương chỉ nhích 0,7% và vẫn thấp hơn 11% so với trước Covid, dễ thấy tăng trưởng hiện nay là mong manh hơn là bền vững.
Sự mong manh ấy trực tiếp tác động tới hành vi của du khách. Khách quốc tế được dự báo sẽ ưu tiên những chuyến đi có chi phí hợp lý, mang lại giá trị cao, đồng thời chọn điểm đến gần hơn hoặc quay về du lịch nội địa thay vì những hành trình xa xỉ. Khoảng 60% Gen Z châu Âu dự định đi nước ngoài nhiều hơn trong năm nay, nhưng chỉ 45% muốn tăng chi cho vé máy bay, cho thấy họ sẵn sàng dịch chuyển nhưng không chấp nhận chi phí leo thang. TikTok trở thành nguồn cảm hứng du lịch cho 84% Gen Z Đông Nam Á, khiến các quyết định chuyến đi bị chi phối mạnh bởi hình ảnh, trải nghiệm “đáng tiền” và các điểm đến có câu chuyện hấp dẫn hơn là chỉ có phong cảnh đẹp. Trong bối cảnh đó, việc du lịch toàn cầu giảm tốc là hệ quả của sức ép kép: cung bị gián đoạn, cầu ngày càng tính toán kỹ hơn.
Chiến lược du lịch Việt Nam: định vị rõ ràng, mục tiêu hai con số
Điều đáng nói là du lịch Việt Nam tăng trưởng không phải nhờ may mắn mà dựa trên một chiến lược được thiết kế có chủ đích. Nghị quyết 26 của Bộ Chính trị yêu cầu nâng cao hiệu quả quảng bá, xúc tiến thương hiệu du lịch, đồng thời duy trì sự hiện diện thường xuyên ở các thị trường trọng điểm, gắn quảng bá du lịch với hình ảnh quốc gia, môi trường đầu tư, thương mại và bản sắc văn hóa. Theo định hướng này, Việt Nam được định vị là điểm đến chất lượng cao, an toàn, hấp dẫn, chứ không đơn thuần là một lựa chọn giá rẻ. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng ban hành kịch bản phát triển ngành du lịch gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số, xác định du lịch là ngành kinh tế tổng hợp có sức lan tỏa lớn.
Chiến lược du lịch Việt Nam còn thể hiện rõ qua việc phát triển mạnh ba cực tăng trưởng Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, song song với 10 trung tâm du lịch trọng điểm, 20 khu du lịch quốc gia và 15 tập đoàn, tổng công ty du lịch có thương hiệu mạnh. Đây là tư duy tạo cụm động lực, giúp phân tán rủi ro, đa dạng hóa sản phẩm và kéo dài thời gian lưu trú. Theo kịch bản của cơ quan quản lý, ngành du lịch phấn đấu đón 45–50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa, với tổng thu dự kiến ở quy mô nghìn tỷ đồng, đồng thời đặt mục tiêu đón 23,2–27 triệu lượt khách quốc tế và 148–153 triệu lượt khách nội địa ở các giai đoạn cụ thể. Những con số tham vọng này cho thấy Việt Nam không chờ thế giới hết bất ổn mới hành động, mà chủ động xây dựng tăng trưởng trên nền tảng nội lực và thị trường đa dạng.
Lợi thế cấu trúc: chi phí hợp lý, trải nghiệm đa dạng, thế hệ trẻ dẫn dắt
Việt Nam đang tách biệt khỏi xu hướng suy giảm của thị trường du lịch toàn cầu trước hết nhờ một lợi thế cấu trúc: khả năng cân đối giữa chi phí và trải nghiệm ở mức mà Gen Z và Millennials đánh giá là “đáng tiền”. Đông Nam Á nói chung hưởng lợi từ khoảng cách di chuyển tương đối thuận tiện, chi phí lưu trú và ăn uống dễ kiểm soát, trong khi trải nghiệm phong phú; Việt Nam lại nổi lên như lựa chọn tăng hạng mạnh trong các khảo sát vì hội đủ gần như mọi loại hình: đô thị, ẩm thực, biển, núi, thiên nhiên, văn hóa và hoạt động ngoài trời trong cùng một hành trình.
Trong bảng xếp hạng điểm đến của Gen Z do một đơn vị phân tích dữ liệu du lịch tại Anh thực hiện, Việt Nam cạnh tranh trực tiếp với Thái Lan, Australia và Indonesia, còn với Millennials, Việt Nam xuất hiện bên cạnh các điểm đến từ châu Á đến châu Âu và châu Phi. Điều này cho thấy khách quốc tế Việt Nam không chỉ đến từ các thị trường truyền thống, mà đang mở rộng sang các nhóm du khách trẻ có nhu cầu khám phá nhiều điểm đến trong một chuyến đi và kỳ vọng đi du lịch thường xuyên hơn. Khi 61% Gen Z Đông Nam Á dự định đi du lịch thường xuyên hơn và 65% muốn ghé nhiều điểm đến trong mỗi chuyến đi, Việt Nam trở thành “sân chơi” phù hợp: dễ bay tới, có nhiều tuyến điểm kết nối, và nội dung truyền cảm hứng tràn ngập trên TikTok. Đây là lợi thế khó sao chép đối với những thị trường có chi phí cao hoặc ít đa dạng sản phẩm.
Đà tăng hai con số có bền vững? Câu trả lời nằm ở khả năng chủ động
Trong khi du lịch toàn cầu giảm tốc, việc Việt Nam duy trì mức tăng trưởng hai con số là một thành công đáng ghi nhận, nhưng không nên xem đó là điều hiển nhiên sẽ kéo dài. Triển vọng du lịch quốc tế trong những tháng còn lại phụ thuộc lớn vào diễn biến xung đột, giá dầu và lạm phát; nếu các cú sốc bên ngoài tiếp tục kéo dài, dòng khách đến bất kỳ điểm đến nào, kể cả Việt Nam, đều có thể bị ảnh hưởng. Tăng trưởng hiện nay vì thế vừa là cơ hội để củng cố thương hiệu, vừa là phép thử về năng lực chống chịu và thích ứng của chiến lược du lịch Việt Nam.
Ở chiều tích cực, kết quả 12,3 triệu khách quốc tế trong 6 tháng và 16 triệu khách trong 8 tháng, cao hơn hẳn mức tăng 0,4% của thế giới và 0,7% của châu Á – Thái Bình Dương, chứng minh rằng Việt Nam đã xây dựng được một lợi thế cạnh tranh rõ ràng. Nhưng để biến đà tăng trưởng hiện nay thành xu hướng dài hạn, ngành du lịch cần tiếp tục nâng cao năng lực dự báo, chuẩn bị nhiều kịch bản tăng trưởng và linh hoạt ứng phó với rủi ro bên ngoài. Nói cách khác, câu trả lời cho câu hỏi “đà tăng hai con số có bền vững hay không?” nằm ở khả năng chủ động: chủ động định vị, chủ động đa dạng hóa thị trường, và chủ động đầu tư vào chất lượng trải nghiệm thay vì phụ thuộc vào may mắn của chu kỳ toàn cầu.
