Cú huých hạ tầng giao thông TP.HCM: bước ngoặt hay phép thử?
Cú huých hạ tầng giao thông TP.HCM hiện là việc thành phố đồng loạt triển khai bốn dự án đường bộ chiến lược tổng vốn khoảng 6,7 tỷ USD, tập trung vào cầu, hầm vượt biển, cầu đô thị và đường cao tốc kết nối sân bay, nhằm nâng cấp khả năng kết nối vùng, nâng sức cạnh tranh hạ tầng và đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn mới. Về bản chất, đây không chỉ là các công trình giao thông, mà là một gói tái cấu trúc không gian phát triển của thành phố. Khi TP.HCM quyết định khởi công hàng loạt dự án trọng điểm trước ngày 2/7 nhân dịp kỷ niệm 50 năm mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, thành phố đã chọn bước vào giai đoạn thi công với cả cơ hội bứt phá và sức ép hiện thực rất cụ thể.
Cầu hầm Cần Giờ Vũng Tàu: biểu tượng công nghệ hay canh bạc kỹ thuật?
Trong bốn dự án 6,7 tỷ USD, tuyến cầu hầm Cần Giờ Vũng Tàu là tham vọng lớn nhất, vừa mang tính biểu tượng vừa là phép thử trình độ kỹ thuật của Việt Nam. Tuyến vượt biển dài hơn 14 km, gồm gần 3 km đường dẫn, khoảng 8 km cầu và hơn 3 km hầm dìm dưới biển với quy mô 6–8 làn xe, vốn đầu tư hơn 92.600 tỷ đồng. Theo nguồn tin chính thức, “dự án đường vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu là công trình đầu tiên ở Việt Nam kết hợp cầu và hầm dưới biển trong cùng một tuyến”. Việc giao Vingroup lập điều chỉnh quy hoạch chung liên quan đến TP Vũng Tàu cho thấy thành phố coi đây là trục phát triển mới, không chỉ là một tuyến giao thông. Tuy nhiên, công nghệ hầm dìm dưới điều kiện hải văn phức tạp, kết hợp đề xuất xây dựng hai đảo nhân tạo để rút ngắn khẩu độ cầu và chiều dài hầm, đồng nghĩa rủi ro về kỹ thuật, môi trường và vận hành lâu dài là rất lớn.
Phú Mỹ 2, cầu Cần Giờ và đường cao tốc Long Thành: cấu trúc lại bản đồ kết nối vùng
Nếu cầu hầm Cần Giờ Vũng Tàu là bước nhảy về công nghệ, thì Phú Mỹ 2, cầu Cần Giờ và đường cao tốc Long Thành (cao tốc đô thị Hồ Tràm – sân bay Long Thành) là ba mũi nhọn tái thiết mạng lưới kết nối vùng của TP.HCM. Phú Mỹ 2 được kỳ vọng trở thành "biểu tượng hạ tầng mới" với chiều dài khoảng 6,3 km, 8 làn xe, kết nối khu Nam thành phố với sân bay Long Thành; đoạn Hoàng Quốc Việt – Đào Trí sẽ là đường nhiều tầng lần đầu áp dụng tại TP.HCM, mở ra chuẩn mới cho không gian giao thông đô thị. Cầu Cần Giờ sẽ giảm phụ thuộc vào phà, tạo trục kết nối trực tiếp vùng biển Cần Giờ với trung tâm, còn đường cao tốc Long Thành kéo TP.HCM lại gần hơn với sân bay quốc tế đầu mối. Nhóm dự án này, nếu hoàn thành đúng tiến độ và chất lượng, sẽ tái định hình không chỉ luồng giao thông mà cả hướng phát triển đô thị, công nghiệp và du lịch ven biển Đông Nam Bộ.
Đội ngũ chuyên gia: lá chắn kỹ thuật trước sức ép tiến độ
Điểm khác biệt đáng chú ý là TP.HCM không chọn cách thi công "vừa làm vừa dò"; thành phố lập hẳn một tổ chuyên gia 23 thành viên để tư vấn bốn dự án chiến lược này. Thành phần gồm chuyên gia cầu đường, hàng hải, kết cấu, môi trường, đấu thầu, cùng lãnh đạo doanh nghiệp, giảng viên đại học và đại diện tư vấn nước ngoài, phản ánh nhận thức rằng rủi ro lớn nhất hiện nay nằm ở khâu chuẩn bị kỹ thuật, công nghệ và tổ chức thi công. Nhiệm vụ của tổ chuyên gia là góp ý cơ chế, vật liệu, công nghệ, kế hoạch tài chính, phương án tổ chức thi công, quản lý vận hành, đồng thời rà soát và đề xuất giải pháp tối ưu, nhận diện sớm vướng mắc để kiến nghị UBND TP.HCM chỉ đạo xử lý. Trong bối cảnh các sở, ngành đang chạy nước rút hoàn tất thủ tục đầu tư để kịp khởi công trước 2/7, tổ chuyên gia là lớp kiểm soát rủi ro cần thiết để sức ép thời gian không đè bẹp chất lượng.
Cơ hội cạnh tranh vùng và bài toán quản trị thi công dài hạn
Việc ưu tiên khởi công trước ngày 2/7 không chỉ mang ý nghĩa kỷ niệm 50 năm thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà là thông điệp về cuộc chạy đua hạ tầng với các trung tâm kinh tế khác trong vùng. Các dự án 6,7 tỷ USD đưa TP.HCM vào nhóm địa phương dám đầu tư những công trình chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam, từ cầu hầm vượt biển đến đường nhiều tầng, nếu thành công sẽ gia tăng đáng kể sức hút dòng vốn, doanh nghiệp và nhân lực chất lượng cao nhờ hạ tầng giao thông TP.HCM được nâng cấp toàn diện. Nhưng mặt trái là ràng buộc dài hạn về bảo trì, vận hành hầm dìm dưới biển, kiểm soát tác động lên dòng chảy, bùn cát và môi trường ven biển. Giai đoạn thi công vì thế cần được coi như bài kiểm tra năng lực quản trị rủi ro chứ không chỉ là cuộc đua tiến độ; chỉ khi thành phố giữ được kỷ luật kỹ thuật, minh bạch và giám sát độc lập, những công trình này mới trở thành lợi thế cạnh tranh thực sự, thay vì gánh nặng dài hạn cho ngân sách và môi trường.
