Tái cấu trúc trường lớp: Bước ngoặt cho hơn 2,3 triệu học sinh
Hà Nội tái cấu trúc trường lớp là quá trình sắp xếp lại mạng lưới cơ sở giáo dục công lập, kết hợp mở rộng mô hình trường chất lượng cao và đầu tư cơ sở hạ tầng trường học, nhằm vừa đáp ứng quy mô học sinh tăng kỷ lục vừa nâng cao chất lượng giáo dục trên toàn địa bàn thành phố. Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên Hà Nội triển khai sắp xếp lại mạng lưới cơ sở giáo dục công lập gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, với quy mô hơn 2,3 triệu học sinh, tăng khoảng 37.800 học sinh và hơn 1.000 lớp so với năm học trước. Điều quan trọng là thành phố chọn cách thay đổi có mục tiêu, thay vì chạy theo số lượng. Nguyên tắc xuyên suốt là không làm giảm chỗ học, không để học sinh phải đi xa hơn và hạn chế tối đa xáo trộn trong sinh hoạt gia đình. Đây là thông điệp rõ ràng: tăng chất lượng nhưng không để ai bị bỏ lại phía sau.
Chiến lược 150 trường chất lượng cao: Tham vọng có kiểm soát
Tâm điểm của Hà Nội nâng cao chất lượng giáo dục là mô hình trường chất lượng cao. Tháng 3/2026, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Thu Hà chủ trì cuộc họp với các sở, ngành và địa phương về triển khai mô hình này cho năm học 2026-2027. Thành phố đặt mục tiêu phát triển khoảng 150 trường chất lượng cao, chiếm khoảng 5% tổng số trường vào năm 2030. Đây là bước nhảy rất lớn nếu so với con số 23 trường chất lượng cao được công nhận tính đến tháng 3/2026. Theo TS. Nguyễn Thị Thanh Tâm, mức tăng bình quân 25-30 trường mỗi năm vừa là tin vui vừa là thách thức các địa phương và nhà trường. Câu nói dễ trích dẫn ở đây là: "Mục tiêu có khoảng 150 trường chất lượng cao vào năm 2030 vừa mở rộng cơ hội cho học sinh, vừa đòi hỏi giải pháp rất cụ thể về đội ngũ và chuẩn đầu ra".
Cơ sở hạ tầng trường học: Giảm đầu mối nhưng tăng phòng học
Nhiều phụ huynh lo ngại Hà Nội tái cấu trúc trường lớp và giảm số đơn vị công lập sẽ dẫn tới quá tải. Thực tế, mạng lưới được thu gọn đầu mối nhưng mở rộng quy mô lớp học. Ngành giáo dục Thủ đô triển khai đợt tái cấu trúc quy mô lớn, giảm 1.251 đơn vị công lập (tương đương 53,3%) xuống còn 1.093 cơ sở. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu, thành phố đã xây mới, đưa vào sử dụng 4 trường THPT công lập; cải tạo, sửa chữa, mở rộng 587 trường học các cấp, bổ sung gần 1.400 phòng học. Tổng cộng, năm học 2026-2027, Hà Nội sẽ tăng thêm khoảng 1.745 phòng học so với năm học trước, trong đó 801 phòng hoàn thành trước ngày khai giảng. Song song, thành phố ưu tiên đầu tư hạ tầng và thiết bị dạy học theo hướng kiên cố, hiện đại, chuẩn hóa, đạt chuẩn quốc gia và hội nhập quốc tế. Hạ tầng vì thế không phải là điểm yếu, mà là bệ đỡ cho cải cách.
An sinh học đường và công nghệ: Từ bữa ăn đến hệ sinh thái chăm sóc
Nếu hạ tầng là phần cứng, thì an sinh học đường và công nghệ là phần mềm quyết định trải nghiệm của học sinh. Hà Nội trở thành địa phương đầu tiên nâng mạnh hỗ trợ bữa ăn bán trú cho học sinh tiểu học, lên 28.000 đồng/ngày, riêng 6 nhóm đối tượng chính sách đạt 40.000 đồng/ngày. Đi kèm là hệ thống dữ liệu HanoiCheck, công cụ số hóa giúp phụ huynh và nhà trường cùng kiểm soát minh bạch từ nguồn gốc thực phẩm, thực đơn đến quy trình chế biến. Đây là thay đổi mang tính tư duy: coi bữa ăn và sức khỏe là phần của chất lượng giáo dục, chứ không phải dịch vụ phụ. Phụ huynh chọn trường chất lượng cao không chỉ vì sĩ số lý tưởng 30-35 học sinh mỗi lớp, cơ sở vật chất đầy đủ, môi trường bán trú an toàn, mà còn vì hệ sinh thái chăm sóc học đường toàn diện.
Thách thức chuẩn giáo viên và cam kết không bỏ quên phổ cập
Mặt khó nhất trong mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục không nằm ở tường lớp, mà ở chuẩn đội ngũ và đầu ra. PGS.TS Nguyễn Quý Dy cho rằng hạ tầng không phải bài toán khó với nguồn lực Hà Nội; vấn đề cốt lõi là chuẩn giáo viên và chuẩn đầu ra. Các trường chất lượng cao phải đạt tỷ lệ 20% giáo viên đạt chuẩn ở tiểu học, 25% ở THCS, đồng thời 100% giáo viên đạt trình độ tiếng Anh B1, trong khi học sinh THCS phải đạt B1 và THPT phải đạt B2 theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc. Song song, trường còn phải có dịch vụ tư vấn tâm lý học đường, câu lạc bộ học thuật, nghệ thuật, thể thao, hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và hợp tác quốc tế. Dù nâng chuẩn cao, việc lựa chọn trường chất lượng cao buộc phải dựa trên nền tảng vững chắc, gắn với quy hoạch mạng lưới, bảo đảm không ảnh hưởng nhiệm vụ phổ cập, tránh phát triển manh mún. Bài toán của Hà Nội là tham vọng nhưng có trách nhiệm: tạo ra 150 trường hạt nhân nhưng vẫn giữ trường phổ thông là nền chính của hệ thống.
