Một tàu sân bay thành biểu tượng kiệt sức, không còn là sức mạnh răn đe
Khủng hoảng trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln là tình trạng suy kiệt tinh thần và thể chất của khoảng 5.000 thủy thủ, lính thủy đánh bộ phải lênh đênh hơn 250 ngày trong đợt triển khai kéo dài gần Iran, với điều kiện sinh hoạt xuống cấp, thiếu lương thực tươi, hệ thống nước và vệ sinh hỏng hóc, trong khi lãnh đạo quân sự và chính trị liên tục phủ nhận mức độ khắc nghiệt của thực tế này. Điểm cốt lõi của câu chuyện không chỉ là vài sự cố cá nhân, mà là sự thất bại có hệ thống trong cách một siêu cường quản lý sức khỏe tinh thần binh sĩ dưới áp lực cuộc xung đột với Iran. Tàu sân bay từng được coi là biểu tượng sức mạnh, nhưng khi thủy thủ kiệt sức đến mức muốn nhảy xuống biển, sức mạnh đó bắt đầu mất ý nghĩa. Đợt triển khai Trung Đông kéo dài biến USS Abraham Lincoln thành minh chứng rõ ràng: ưu tiên chiến lược đang lấn át giới hạn con người, và cái giá phải trả nằm trên vai những người ít có tiếng nói nhất – thủy thủ trẻ trên boong tàu.
259 ngày triển khai, 208 ngày liên tục trên biển: lịch sử được viết bằng sự kiệt quệ
Tính đến ngày 7/8, USS Abraham Lincoln đã triển khai 259 ngày kể từ khi rời San Diego, chỉ ghé cảng 2 lần, buộc thủy thủ phải sống liên tục trên biển 208 ngày. Ban đầu, con tàu dự kiến có một đợt triển khai 7 tháng ở Biển Đông, nhưng từ tháng 1 nó bị điều sang biển Arab để hỗ trợ chiến dịch Operation Epic Fury nhằm vào Iran và từ đó gắn chặt với khu vực xung đột. Việc kéo dài thời gian triển khai mà không có ngày về cụ thể khiến áp lực tích lũy trở nên không thể chịu nổi, nhất là khi nhịp hoạt động chiến đấu được cho là kéo dài nhiều tuần liên tiếp, làm liên lạc với gia đình gián đoạn. Đây là một lựa chọn chính trị – quân sự rõ ràng: ưu tiên duy trì hiện diện răn đe quanh Iran hơn là lịch luân phiên bình thường của con người trên tàu. Khi Tổng thống khẳng định đơn giản rằng "vẫn chưa đủ lâu" về thời gian triển khai, thông điệp gửi xuống boong tàu là tinh thần thủy thủ không nằm trong phương trình ưu tiên.
Những boong tàu mục nát, bữa ăn nghèo nàn và câu hỏi về phẩm giá binh sĩ
Đằng sau các số liệu triển khai là đời sống bị bào mòn từng ngày. Thân nhân và nghị sĩ mô tả cảnh nhà tắm mốc, nhà vệ sinh hỏng, nhiều tuần không có nước nóng, nguồn nước bị ô nhiễm và đường ống trục trặc. Có lúc bữa ăn của thủy thủ chỉ là nửa cốc cơm với hai chiếc bánh tortilla, trong khi cửa hàng trên tàu cạn kiệt xà phòng, chất khử mùi, kem đánh răng. Một số gia đình nói người thân thiếu lương thực tươi, bị giảm tới 29kg sau nhiều tháng chịu tiếng ồn máy bay và rung lắc liên tục của con tàu. Theo một thư chất vấn, bác sĩ trên tàu đã cảnh báo nếu không sớm cập cảng "mọi người sẽ bắt đầu mất kiểm soát". Đây không còn là vài sai sót hậu cần mà là sự xuống cấp có hệ thống, khiến phẩm giá binh sĩ bị bỏ quên. Khi một lực lượng hải quân chấp nhận để chiến hạm chủ lực vận hành trong điều kiện như vậy, họ gián tiếp nói rằng sức khỏe tinh thần binh sĩ chỉ là biến số có thể hy sinh trong trò chơi thời gian với Iran.
Thủy thủ muốn nhảy xuống biển và khoảng cách lạnh lùng với lời phủ nhận chính thức
Hậu quả tinh thần đã bộc lộ theo cách không thể che giấu: ít nhất 2 thủy thủ từng được ngăn cản khi định nhảy xuống biển, một người khác được can thiệp kịp thời trong nỗ lực tự tử. Thân nhân kể lại những tin nhắn như "hy vọng ngày mai mình sẽ không thức dậy" và cảm nhận rõ sự suy sụp khi hiếm hoi nhận được email từ người thân trên tàu. Một số thủy thủ phải can thiệp trực tiếp để giữ đồng đội khỏi lan can, khi kiệt sức và tinh thần sa sút trở thành chuyện thường ngày. Trong khi đó, lực lượng hải quân lại khẳng định không ghi nhận sự gia tăng ý định hoặc vụ cố gắng tự sát trên tàu, cho rằng các bản tin đã bị "diễn giải hoàn toàn sai lệch". Họ thừa nhận nguồn cung thực phẩm bị gián đoạn vì hoạt động tác chiến, nhưng bác bỏ khủng hoảng sức khỏe tinh thần. Sự đối lập giữa trải nghiệm trên boong tàu và lời phủ nhận trên bục phát biểu cho thấy một khoảng cách văn hóa sâu sắc: lãnh đạo vẫn ưu tiên hình ảnh kiểm soát hơn là thừa nhận giới hạn con người trong chiến tranh hiện đại.
Gia đình và nghị sĩ nổi giận, hệ thống tàu sân bay phải thay đổi hay tiếp tục vỡ trận?
Hơn 200 thân nhân đã trực tiếp đối mặt quyền Bộ trưởng Hải quân để chất vấn về sức khỏe tinh thần và điều kiện sống của người thân trên USS Abraham Lincoln. Các nghị sĩ đảng Dân chủ yêu cầu Bộ Chiến tranh giải trình, đòi báo cáo chi tiết về tình trạng thể chất, tinh thần của thủy thủ, và buộc lãnh đạo phải trả lời: duy trì tàu sân bay này ở Trung Đông có thực sự cần thiết để đạt mục tiêu liên quan đến Iran hay không. Một số đi xa hơn, công khai kêu gọi thay Bộ trưởng vì cho rằng năng lực điều hành hiện tại không bảo đảm an toàn cho quân nhân. Đáp lại, hải quân thông báo USS Abraham Lincoln sẽ sớm về nước theo kế hoạch luân chuyển lực lượng, đồng thời chuẩn bị đưa một nhóm tác chiến tàu sân bay khác – như USS Theodore Roosevelt hoặc USS George Washington – tới thay thế tại Trung Đông. Về bản chất, giải pháp được chọn là thay tàu chứ không thay tư duy: hệ thống tàu sân bay vẫn xoay trên trục triển khai Trung Đông kéo dài, còn bài học về sức khỏe tinh thần binh sĩ chưa được thừa nhận đầy đủ. Nếu không coi khủng hoảng hiện nay như lời cảnh báo, hạm đội tàu sân bay sẽ tiếp tục đối mặt nguy cơ kiệt quệ nhân sự – đến lúc không chỉ binh sĩ mà cả sức mạnh chiến lược cũng sụp theo.
